Ερωτηματολόγιο Αμυντικού Στυλ (Defense Style Questionnaire – DSQ-40)

Περιγραφή της Κλίμακας

Το Defense Style Questionnaire (DSQ-40) είναι ένα από τα πλέον διαδεδομένα ψυχομετρικά εργαλεία αυτοαναφοράς για την αξιολόγηση των αμυντικών μηχανισμών που χρησιμοποιούν τα άτομα προκειμένου να διαχειριστούν το άγχος, τις εσωτερικές συγκρούσεις και τις απαιτητικές καταστάσεις της καθημερινής ζωής. Η έκδοση των 40 ερωτήσεων προέκυψε από αναθεώρηση της αρχικής μορφής των 88 ερωτημάτων και αποτελεί σήμερα την πλέον ευρέως χρησιμοποιούμενη εκδοχή του εργαλείου. Αναπτύχθηκε με στόχο τη διερεύνηση των ψυχομετρικών χαρακτηριστικών των αμυντικών μηχανισμών, όπως η εσωτερική συνέπεια, η παραγοντική δομή και η διακριτική ικανότητα των επιμέρους διαστάσεων.

Το DSQ-40 χρησιμοποιείται εκτενώς στην κλινική ψυχολογία, την ψυχιατρική και την ψυχοθεραπευτική έρευνα, συμβάλλοντας στην κατανόηση του τρόπου με τον οποίο οι άνθρωποι αντιμετωπίζουν ψυχολογικές πιέσεις και συναισθηματικές δυσκολίες.

Τι αξιολογεί η Κλίμακα;

Το DSQ-40 αξιολογεί τους αμυντικούς μηχανισμούς που χρησιμοποιεί το άτομο για την αντιμετώπιση εσωτερικών συγκρούσεων και στρεσογόνων εμπειριών.

Ειδικότερα εξετάζει:

  • τους ώριμους αμυντικούς μηχανισμούς,
  • τους νευρωτικούς αμυντικούς μηχανισμούς,
  • τους ανώριμους αμυντικούς μηχανισμούς,
  • τη συνολική δομή του αμυντικού στυλ,
  • τις ατομικές διαφορές στον τρόπο ψυχολογικής προσαρμογής.

Η αξιολόγηση αυτή βοηθά στην κατανόηση των στρατηγικών που χρησιμοποιεί το άτομο για τη διαχείριση του άγχους και των συναισθηματικών προκλήσεων.

Δομή της Κλίμακας

Το DSQ-40 αποτελείται από 40 ερωτήματα αυτοαναφοράς, τα οποία βαθμολογούνται σε 9-βάθμια κλίμακα Likert.

Οι 40 ερωτήσεις αξιολογούν 20 διαφορετικούς αμυντικούς μηχανισμούς, με δύο ερωτήματα για κάθε μηχανισμό. Οι μηχανισμοί αυτοί οργανώνονται σε τρεις βασικές κατηγορίες:

  • Ώριμο αμυντικό στυλ (Mature defenses)
  • Νευρωτικό αμυντικό στυλ (Neurotic defenses)
  • Ανώριμο αμυντικό στυλ (Immature defenses).

Η δομή αυτή επιτρέπει τόσο την αξιολόγηση των επιμέρους αμυντικών μηχανισμών όσο και τη συνολική εκτίμηση του κυρίαρχου αμυντικού στυλ του ατόμου.

Βαθμονόμηση της Κλίμακας

Οι συμμετέχοντες απαντούν στις δηλώσεις του ερωτηματολογίου χρησιμοποιώντας 9-βάθμια κλίμακα Likert.

Η βαθμολόγηση πραγματοποιείται ως εξής:

  • υπολογίζεται ο μέσος όρος των δύο ερωτήσεων που αντιστοιχούν σε κάθε αμυντικό μηχανισμό,
  • οι βαθμολογίες των επιμέρους μηχανισμών συνδυάζονται για τον υπολογισμό των τριών συνολικών αμυντικών στυλ,
  • η συνολική βαθμολογία του ερωτηματολογίου προκύπτει από τον μέσο όρο όλων των ερωτήσεων.

Η διαδικασία αυτή επιτρέπει την εκτίμηση τόσο των επιμέρους αμυντικών μηχανισμών όσο και της συνολικής αμυντικής λειτουργίας του ατόμου.

Ερμηνεία των αποτελεσμάτων

Το DSQ-40 επιτρέπει την αξιολόγηση:

  • του κυρίαρχου αμυντικού στυλ,
  • της χρήσης ώριμων αμυντικών μηχανισμών,
  • της χρήσης νευρωτικών αμυντικών μηχανισμών,
  • της χρήσης ανώριμων αμυντικών μηχανισμών,
  • του συνολικού τρόπου ψυχολογικής προσαρμογής.

Η ερμηνεία πραγματοποιείται τόσο σε επίπεδο επιμέρους αμυντικών μηχανισμών όσο και σε επίπεδο των τριών βασικών κατηγοριών άμυνας. Τα αποτελέσματα χρησιμοποιούνται για την κατανόηση του τρόπου με τον οποίο το άτομο διαχειρίζεται το στρες, τις συναισθηματικές δυσκολίες και τις διαπροσωπικές προκλήσεις.

Εγκυρότητα και Αξιοπιστία

Το DSQ-40 αποτελεί ένα από τα πιο διαδεδομένα εργαλεία αξιολόγησης αμυντικών μηχανισμών και έχει χρησιμοποιηθεί σε μεγάλο αριθμό ερευνητικών μελετών. Σύμφωνα με το παρεχόμενο αρχείο, αρκετές έρευνες έχουν εξετάσει τις ψυχομετρικές ιδιότητες της κλίμακας, επισημαίνοντας ότι ορισμένα στοιχεία παρουσιάζουν περιορισμένη εγκυρότητα περιεχομένου. Παράλληλα, οι τιμές του Cronbach’s α για τα επιμέρους αμυντικά στυλ κυμαίνονται από 0,57 έως 0,75, γεγονός που υποδηλώνει μέτρια έως ικανοποιητική εσωτερική συνέπεια, ανάλογα με την υποκλίμακα.

Εφαρμογές στην έρευνα

Το DSQ-40 χρησιμοποιείται ευρέως σε μελέτες που αφορούν:

  • τους αμυντικούς μηχανισμούς,
  • την προσωπικότητα,
  • την ψυχοδυναμική θεωρία,
  • την κλινική ψυχολογία,
  • την ψυχιατρική,
  • τις αγχώδεις και καταθλιπτικές διαταραχές,
  • τις διαταραχές προσωπικότητας,
  • την ψυχοθεραπεία,
  • την ψυχική ανθεκτικότητα,
  • τη διαχείριση του στρες.

Η αξιολόγηση των αμυντικών μηχανισμών συμβάλλει στην καλύτερη κατανόηση της ψυχολογικής λειτουργίας του ατόμου και μπορεί να υποστηρίξει τον σχεδιασμό θεραπευτικών παρεμβάσεων, καθώς και την παρακολούθηση των αλλαγών που επιτυγχάνονται κατά τη διάρκεια της ψυχοθεραπευτικής διαδικασίας.

Βιβλιογραφία

Andrews, G., Singh, M., & Bond, M. (1993). The Defense Style Questionnaire. Journal of Nervous and Mental Disease, 181(4), 246–256.

Chabrol, H., Rousseau, A., Rodgers, R., Callahan, S., Pirlot, G., & Sztulman, H. (2005). A Study of the Face Validity of the 40 Item Version of the Defense Style Questionnaire (DSQ-40). The Journal of Nervous and Mental Disease, 193(11), 756–758.

Ruuttu, T., Pelkonen, M., Holi, M., Karlsson, L., Kiviruusu, O., Heilä, H., … Marttunen, M. (2006). Psychometric Properties of the Defense Style Questionnaire (DSQ-40) in Adolescents. The Journal of Nervous and Mental Disease, 194(2), 98–105.