Δείκτης επιπολιτισμού του Βανκούβερ [VIA-20]

Περιγραφή

Ο Δείκτης Επιπολιτισμού του Βανκούβερ (Vancouver Index of Acculturation – VIA-20) είναι ένα ερωτηματολόγιο αυτοαναφοράς 20 ερωτήσεων που χρησιμοποιείται για την αξιολόγηση του επιπολιτισμού σε άτομα που ζουν σε πολυπολιτισμικά περιβάλλοντα.

Το εργαλείο βασίζεται σε διδιάστατο μοντέλο επιπολιτισμού, σύμφωνα με το οποίο η σχέση του ατόμου με τον πολιτισμό καταγωγής και η σχέση του με τον κυρίαρχο πολιτισμό της κοινωνίας υποδοχής αποτελούν δύο ξεχωριστές διαστάσεις και δεν αντιμετωπίζονται ως αντίθετα άκρα μιας ενιαίας κλίμακας.

Με αυτόν τον τρόπο, ένα άτομο μπορεί να διατηρεί ισχυρούς δεσμούς με τον πολιτισμό προέλευσής του και ταυτόχρονα να συμμετέχει ενεργά στον πολιτισμό της κοινωνίας στην οποία ζει.

Ο VIA-20 έχει χρησιμοποιηθεί ευρέως σε έρευνες που εξετάζουν τη μετανάστευση, την πολιτισμική ταυτότητα, την κοινωνική ένταξη, την ψυχολογική προσαρμογή και την εμπειρία ατόμων που κινούνται μεταξύ διαφορετικών πολιτισμικών πλαισίων.

Στόχος

Βασικός στόχος του VIA-20 είναι η ποσοτική αξιολόγηση του βαθμού στον οποίο ένα άτομο προσανατολίζεται προς δύο πολιτισμικά πλαίσια: τον πολιτισμό καταγωγής του και τον κυρίαρχο πολιτισμό της κοινωνίας υποδοχής.

Η χρήση του εργαλείου επιτρέπει τη διερεύνηση του τρόπου με τον οποίο τα άτομα διατηρούν πολιτισμικές αξίες, κοινωνικές σχέσεις και συνήθειες που προέρχονται από την πολιτισμική τους κληρονομιά, ενώ παράλληλα υιοθετούν ή αποδέχονται στοιχεία του ευρύτερου κοινωνικού περιβάλλοντος.

Ο δείκτης μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί για τη μελέτη της σχέσης του επιπολιτισμού με μεταβλητές όπως η ψυχική ευημερία, η κοινωνική ένταξη, η αυτοαντίληψη, η εθνική ταυτότητα, η ακαδημαϊκή προσαρμογή και η αντιλαμβανόμενη κοινωνική υποστήριξη.

Δομή της Κλίμακας

Ο VIA-20 περιλαμβάνει συνολικά 20 ερωτήματα, τα οποία κατανέμονται σε δύο βασικές διαστάσεις.

Η πρώτη αφορά τον Προσανατολισμό προς τον Πολιτισμό Καταγωγής (Heritage Culture Orientation) και εξετάζει τον βαθμό στον οποίο το άτομο διατηρεί ενδιαφέρον, συμμετοχή και σύνδεση με τον πολιτισμό προέλευσής του.

Η δεύτερη αφορά τον Προσανατολισμό προς τον Κυρίαρχο Πολιτισμό (Mainstream Culture Orientation) και αξιολογεί τον βαθμό συμμετοχής και ταύτισης με τον πολιτισμό της κοινωνίας υποδοχής.

Οι δύο διαστάσεις αξιολογούνται ξεχωριστά, γεγονός που αποτελεί βασικό χαρακτηριστικό του εργαλείου.

Βαθμονόμηση

Οι συμμετέχοντες απαντούν στις επιμέρους δηλώσεις μέσω κλίμακας τύπου Likert, δηλώνοντας τον βαθμό συμφωνίας τους ή τον βαθμό στον οποίο κάθε δήλωση τους αντιπροσωπεύει.

Για κάθε μία από τις δύο διαστάσεις υπολογίζεται ξεχωριστή βαθμολογία, συνήθως μέσω του μέσου όρου των αντίστοιχων ερωτημάτων.

Υψηλότερη βαθμολογία στον Προσανατολισμό προς τον Πολιτισμό Καταγωγής υποδηλώνει ισχυρότερη σύνδεση με την πολιτισμική κληρονομιά του ατόμου.

Αντίστοιχα, υψηλότερη βαθμολογία στον Προσανατολισμό προς τον Κυρίαρχο Πολιτισμό υποδηλώνει μεγαλύτερη συμμετοχή και εξοικείωση με τον πολιτισμό της κοινωνίας υποδοχής.

Οι δύο βαθμολογίες δεν είναι απαραίτητο να συνδυάζονται σε έναν ενιαίο συνολικό δείκτη, καθώς η φιλοσοφία του VIA-20 στηρίζεται ακριβώς στη διακριτή αξιολόγηση των δύο πολιτισμικών προσανατολισμών.

Ψυχομετρικά Χαρακτηριστικά

Η αρχική ανάπτυξη του VIA-20 υποστήριξε τη διδιάστατη δομή του εργαλείου, με σαφή διαφοροποίηση μεταξύ προσανατολισμού προς τον πολιτισμό καταγωγής και προσανατολισμού προς τον κυρίαρχο πολιτισμό.

Η αξιοπιστία των δύο υποκλιμάκων μπορεί να εξετάζεται με δείκτες εσωτερικής συνοχής, όπως ο Cronbach’s α ή ο McDonald’s ω.

Η εγκυρότητα κατασκευής μπορεί να ελεγχθεί μέσω παραγοντικής ανάλυσης και μέσω συσχετίσεων με συναφείς μεταβλητές, όπως η πολιτισμική ταυτότητα, η κοινωνική προσαρμογή και η ψυχολογική ευημερία.

Σε περιπτώσεις μετάφρασης ή εφαρμογής του εργαλείου σε διαφορετικές πολιτισμικές ομάδες, είναι σημαντικό να προηγείται διαδικασία γλωσσικής και πολιτισμικής προσαρμογής και να εξετάζονται εκ νέου οι ψυχομετρικές του ιδιότητες.

Εφαρμογές

Ο VIA-20 μπορεί να αξιοποιηθεί σε έρευνες ψυχολογίας, κοινωνιολογίας, εκπαίδευσης, μετανάστευσης και διαπολιτισμικής επικοινωνίας.

Ιδιαίτερα χρήσιμη είναι η εφαρμογή του σε μετανάστες, δεύτερες γενιές μεταναστών, διεθνείς φοιτητές και άλλες ομάδες που ζουν σε περιβάλλοντα όπου συνυπάρχουν διαφορετικές πολιτισμικές επιρροές.

Το εργαλείο μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί για τη διερεύνηση του τρόπου με τον οποίο ο επιπολιτισμός σχετίζεται με τη σχολική ή ακαδημαϊκή προσαρμογή, την κοινωνική ένταξη, την ψυχική υγεία και την εμπειρία διακρίσεων.

Στατιστική Ανάλυση

Οι δύο βασικές βαθμολογίες του VIA-20 μπορούν να αναλυθούν ως ανεξάρτητες ποσοτικές μεταβλητές.

Αρχικά μπορούν να υπολογιστούν ο μέσος όρος, η τυπική απόκλιση και το εύρος των τιμών για κάθε υποκλίμακα.

Στη συνέχεια μπορούν να εξεταστούν συσχετίσεις με άλλες μεταβλητές, όπως η ψυχολογική ευημερία, η κοινωνική ένταξη και η ταυτότητα. Μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν μοντέλα παλινδρόμησης για τη διερεύνηση της προβλεπτικής αξίας των δύο πολιτισμικών προσανατολισμών.

Η παραγοντική ανάλυση μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την επιβεβαίωση της διδιάστατης δομής του εργαλείου, ενώ σε μεγαλύτερα δείγματα είναι δυνατή και η εφαρμογή ανάλυσης συστάδων ή λανθανόντων προφίλ για τον εντοπισμό διαφορετικών προτύπων πολιτισμικού προσανατολισμού.

Η κατάταξη των ατόμων σε κατηγορίες όπως ενσωμάτωση, αφομοίωση, διαχωρισμός ή περιθωριοποίηση είναι δυνατό να πραγματοποιηθεί σε συγκεκριμένα ερευνητικά σχέδια, όμως δεν αποτελεί από μόνη της το βασικό σύστημα βαθμολόγησης του VIA-20.

Βιβλιογραφία

Ryder, A. G., Alden, L. E., & Paulhus, D. L. (2000). Is acculturation unidimensional or bidimensional? A head-to-head comparison in the prediction of personality, self-identity, and adjustment. Journal of Personality and Social Psychology, 79(1), 49–65.

Schwartz, S. J., Unger, J. B., Zamboanga, B. L., & Szapocznik, J. (2010). Rethinking the concept of acculturation: Implications for theory and research. American Psychologist, 65(4), 237–251.

Berry, J. W. (1997). Immigration, acculturation, and adaptation. Applied Psychology, 46(1), 5–34.

Ward, C., & Kennedy, A. (1994). Acculturation strategies, psychological adjustment, and sociocultural competence during cross-cultural transitions. International Journal of Intercultural Relations, 18(3), 329–343.

Phinney, J. S. (1992). The Multigroup Ethnic Identity Measure: A new scale for use with diverse groups. Journal of Adolescent Research, 7(2), 156–176.