Κλίμακα Ενσυναίσθησης του Jefferson [JSE-20]

Ανάλυση και Χρήση Δεδομένων

Η Κλίμακα Ενσυναίσθησης του Jefferson (Jefferson Scale of Empathy – JSE-20) αποτελεί ένα από τα πλέον διαδεδομένα και επιστημονικά τεκμηριωμένα ψυχομετρικά εργαλεία για την αξιολόγηση της κλινικής ενσυναίσθησης σε επαγγελματίες και φοιτητές επιστημών υγείας. Αναπτύχθηκε από τον Mohammadreza Hojat και τους συνεργάτες του στο Jefferson Medical College με σκοπό την αξιολόγηση της ενσυναίσθησης στο πλαίσιο της σχέσης επαγγελματία υγείας–ασθενούς. Σε αντίθεση με τις κλίμακες που αξιολογούν τη γενική συναισθηματική ενσυναίσθηση, η JSE-20 επικεντρώνεται κυρίως στη γνωστική διάσταση της ενσυναίσθησης, δηλαδή στην ικανότητα του επαγγελματία να κατανοεί τις εμπειρίες, τις ανάγκες και τις ανησυχίες του ασθενούς και να αξιοποιεί αυτή την κατανόηση κατά τη λήψη κλινικών αποφάσεων. Η ενσυναίσθηση θεωρείται βασική δεξιότητα της ασθενοκεντρικής φροντίδας, καθώς σχετίζεται με υψηλότερη ικανοποίηση των ασθενών, καλύτερη συμμόρφωση στη θεραπεία, αποτελεσματικότερη επικοινωνία, βελτιωμένα κλινικά αποτελέσματα και αυξημένη επαγγελματική ικανοποίηση των επαγγελματιών υγείας. Η JSE-20 παρέχει ένα αξιόπιστο και έγκυρο πλαίσιο αξιολόγησης της ενσυναίσθησης και χρησιμοποιείται ευρέως τόσο στην εκπαίδευση όσο και στην έρευνα στις επιστήμες υγείας. Το παρόν κείμενο βασίζεται και επεκτείνει το περιεχόμενο του επισυναπτόμενου αρχείου.

Η ανάλυση των δεδομένων της JSE-20 περιλαμβάνει την εφαρμογή περιγραφικών και επαγωγικών στατιστικών αναλύσεων. Στις περιγραφικές αναλύσεις υπολογίζονται μέσοι όροι, τυπικές αποκλίσεις, διάμεσοι, ποσοστά και κατανομές των απαντήσεων τόσο για τη συνολική βαθμολογία όσο και για τις επιμέρους διαστάσεις της κλίμακας, όπου αυτές εξετάζονται. Οι συγκρίσεις μεταξύ διαφορετικών δημογραφικών ή επαγγελματικών ομάδων (π.χ. ιατροί, νοσηλευτές, φοιτητές ιατρικής, φοιτητές νοσηλευτικής ή άλλων επαγγελμάτων υγείας) μπορούν να πραγματοποιηθούν μέσω t-test, ANOVA, Mann–Whitney U ή Kruskal–Wallis, ανάλογα με τα χαρακτηριστικά των δεδομένων.

Η ψυχομετρική αξιολόγηση της κλίμακας περιλαμβάνει τον έλεγχο της εσωτερικής συνέπειας μέσω των δεικτών Cronbach’s α και McDonald’s ω, της επαναληπτικής αξιοπιστίας (test–retest reliability), καθώς και της εγκυρότητας κατασκευής μέσω Εξερευνητικής Παραγοντικής Ανάλυσης (Exploratory Factor Analysis – EFA) και Επιβεβαιωτικής Παραγοντικής Ανάλυσης (Confirmatory Factor Analysis – CFA). Παράλληλα, η συγκλίνουσα και η διακριτή εγκυρότητα μπορούν να διερευνηθούν μέσω συσχετίσεων με έγκυρα εργαλεία που αξιολογούν τη συναισθηματική νοημοσύνη, τις δεξιότητες επικοινωνίας, τη συμπόνια (compassion), την ασθενοκεντρική φροντίδα, την επαγγελματική εξουθένωση (burnout), την ποιότητα επαγγελματικής ζωής, την ψυχολογική ανθεκτικότητα και την ψυχολογική ευημερία.

Προηγμένες στατιστικές τεχνικές, όπως οι συσχετίσεις Pearson ή Spearman, η πολλαπλή γραμμική και λογιστική παλινδρόμηση, οι αναλύσεις διαμεσολάβησης (mediation) και τροποποίησης (moderation), καθώς και τα Μοντέλα Δομικών Εξισώσεων (Structural Equation Modeling – SEM), μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη διερεύνηση των μηχανισμών μέσω των οποίων η ενσυναίσθηση επηρεάζει την ποιότητα της επικοινωνίας, την ικανοποίηση των ασθενών, την κλινική αποτελεσματικότητα, την επαγγελματική ευημερία και τη συνολική ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών υγείας.

Η JSE-20 χρησιμοποιείται ευρέως στην ιατρική, τη νοσηλευτική, την οδοντιατρική, τη φαρμακευτική, την ψυχολογία, τις λοιπές επιστήμες υγείας και την κλινική εκπαίδευση. Αποτελεί ιδιαίτερα χρήσιμο εργαλείο για την αξιολόγηση εκπαιδευτικών προγραμμάτων ανάπτυξης ενσυναίσθησης, την παρακολούθηση της επαγγελματικής εξέλιξης των επαγγελματιών υγείας, την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των προγραμμάτων εκπαίδευσης και την υποστήριξη παρεμβάσεων που στοχεύουν στη βελτίωση της ποιότητας της φροντίδας.

Τα αποτελέσματα της κλίμακας παρέχουν πολύτιμες πληροφορίες σε ερευνητές, εκπαιδευτές επιστημών υγείας, επαγγελματίες υγείας, διοικήσεις νοσοκομείων και υπεύθυνους χάραξης πολιτικής, υποστηρίζοντας τη λήψη τεκμηριωμένων αποφάσεων για τη βελτίωση της εκπαίδευσης, της κλινικής πρακτικής, της επικοινωνίας με τους ασθενείς και της ποιότητας των υπηρεσιών υγείας.

Στόχος

Η Κλίμακα Ενσυναίσθησης του Jefferson (Jefferson Scale of Empathy – JSE-20) έχει ως κύριο στόχο την αξιόπιστη και έγκυρη αξιολόγηση του βαθμού στον οποίο οι επαγγελματίες και οι φοιτητές επιστημών υγείας κατανοούν τις εμπειρίες, τις ανάγκες και τις προοπτικές των ασθενών και ενσωματώνουν αυτή την κατανόηση στην κλινική πράξη. Το εργαλείο συμβάλλει στην αξιολόγηση της ασθενοκεντρικής προσέγγισης, της ποιότητας της θεραπευτικής σχέσης και της αποτελεσματικότητας της επικοινωνίας, υποστηρίζοντας τη βελτίωση της εκπαίδευσης και της παροχής υπηρεσιών υγείας.

Βαθμολόγηση (Scoring)

Η Κλίμακα Ενσυναίσθησης του Jefferson (JSE-20) αποτελείται από 20 ερωτήματα, τα οποία αξιολογούνται σε επταβάθμια κλίμακα Likert.

Σύμφωνα με την αρχική μορφή της κλίμακας:

• Οι ερωτήσεις 1–10 βαθμολογούνται από 1 = Διαφωνώ απόλυτα έως 7 = Συμφωνώ απόλυτα.
• Οι ερωτήσεις 11–20 είναι αντίστροφα βαθμολογούμενες, δηλαδή βαθμολογούνται από 1 = Συμφωνώ απόλυτα έως 7 = Διαφωνώ απόλυτα.

Η συνολική βαθμολογία προκύπτει από το άθροισμα όλων των ερωτήσεων μετά την αντιστροφή των κατάλληλων ερωτημάτων και κυμαίνεται από 20 έως 140.

• Υψηλότερες βαθμολογίες υποδηλώνουν υψηλότερα επίπεδα κλινικής ενσυναίσθησης, μεγαλύτερο προσανατολισμό προς την ασθενοκεντρική φροντίδα, αποτελεσματικότερη επικοινωνία και καλύτερη κατανόηση των αναγκών και των εμπειριών των ασθενών.
• Χαμηλότερες βαθμολογίες υποδηλώνουν χαμηλότερα επίπεδα ενσυναίσθησης και ενδέχεται να αναδεικνύουν την ανάγκη για περαιτέρω εκπαίδευση στις δεξιότητες επικοινωνίας, στην ασθενοκεντρική προσέγγιση και στη θεραπευτική σχέση.

Η ερμηνεία των αποτελεσμάτων συνιστάται να πραγματοποιείται σε συνδυασμό με δημογραφικά, εκπαιδευτικά και επαγγελματικά χαρακτηριστικά, καθώς και με συμπληρωματικά εργαλεία αξιολόγησης της συναισθηματικής νοημοσύνης, της επαγγελματικής εξουθένωσης, της ποιότητας επαγγελματικής ζωής, της ψυχολογικής ευημερίας και της αποτελεσματικότητας της κλινικής επικοινωνίας.

Βιβλιογραφία (APA 7th Edition)

Hojat, M. (2016). Empathy in Health Professions Education and Patient Care. Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-319-27625-0

Hojat, M., Gonnella, J. S., Mangione, S., Nasca, T. J., Veloski, J. J., Erdmann, J. B., Callahan, C. A., & Magee, M. (2002). Physician empathy: Definition, components, measurement, and relationship to gender and specialty. American Journal of Psychiatry, 159(9), 1563–1569. https://doi.org/10.1176/appi.ajp.159.9.1563

Hojat, M., Mangione, S., Nasca, T. J., Cohen, M. J. M., Gonnella, J. S., Erdmann, J. B., Veloski, J., & Magee, M. (2001). The Jefferson Scale of Physician Empathy: Development and preliminary psychometric data. Educational and Psychological Measurement, 61(2), 349–365. https://doi.org/10.1177/00131640121971158

Stepien, K. A., & Baernstein, A. (2006). Educating for empathy: A review. Journal of General Internal Medicine, 21(5), 524–530. https://doi.org/10.1111/j.1525-1497.2006.00443.x

Ward, J., Cody, J., Schaal, M., & Hojat, M. (2012). The empathy enigma: An empirical study of decline in empathy among undergraduate nursing students. Journal of Professional Nursing, 28(1), 34–40. https://doi.org/10.1016/j.profnurs.2011.10.007