Κλίμακες Αυτο-αποτελεσματικότητας- Αποχή από τα ναρκωτικά [SESDA-32]

Περιγραφή Κλίμακας

Οι Κλίμακες Αυτο-Αποτελεσματικότητας για Αποχή από τα Ναρκωτικά (Drug Abstinence Self-Efficacy Scales – SESD) αποτελούν ένα ψυχομετρικό εργαλείο σχεδιασμένο για την αξιολόγηση της πεποίθησης των ατόμων σχετικά με την ικανότητά τους να απέχουν από τη χρήση ναρκωτικών ουσιών σε διαφορετικές καταστάσεις. Η αυτο-αποτελεσματικότητα αναφέρεται στην πίστη του ατόμου ότι μπορεί να επιτύχει έναν συγκεκριμένο στόχο, στην προκειμένη περίπτωση τη διατήρηση της αποχής από τα ναρκωτικά.

Η κλίμακα βασίζεται στη θεωρία της αυτο-αποτελεσματικότητας και αξιολογεί τον βαθμό στον οποίο το άτομο αισθάνεται ικανό να αντιμετωπίσει πειρασμούς, κοινωνικές πιέσεις και συναισθηματικές δυσκολίες χωρίς να καταφύγει στη χρήση ουσιών.

Ανάλυση Κλίμακας

Οι SESD περιλαμβάνουν ερωτήσεις που εξετάζουν διαφορετικές διαστάσεις της αυτο-αποτελεσματικότητας σε σχέση με την αποχή από τα ναρκωτικά.

Η διάσταση Κοινωνική Πίεση αξιολογεί την ικανότητα του ατόμου να αντισταθεί στη χρήση ουσιών όταν δέχεται επιρροές ή πιέσεις από φίλους, οικογένεια ή συναδέλφους.

Η διάσταση Αρνητικά Συναισθήματα εξετάζει την ικανότητα διαχείρισης δύσκολων συναισθηματικών καταστάσεων, όπως το άγχος, η κατάθλιψη ή ο θυμός, χωρίς προσφυγή στη χρήση ναρκωτικών.

Η διάσταση Θετικά Συναισθήματα αξιολογεί την ικανότητα του ατόμου να διατηρεί την αποχή ακόμη και σε ευχάριστες περιστάσεις ή κατά τη διάρκεια εορταστικών καταστάσεων.

Η διάσταση Κίνδυνοι και Ερεθίσματα αφορά την ικανότητα αποφυγής ή αποτελεσματικής διαχείρισης καταστάσεων που προκαλούν επιθυμία για χρήση ουσιών.

Στόχος

Ο βασικός στόχος των SESD είναι η αξιολόγηση της αυτο-αποτελεσματικότητας του ατόμου σε καταστάσεις που σχετίζονται με τη χρήση ναρκωτικών ουσιών.

Το εργαλείο μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τον εντοπισμό περιοχών όπου το άτομο χρειάζεται επιπλέον υποστήριξη ή ενίσχυση της αυτοπεποίθησής του σχετικά με τη διατήρηση της αποχής.

Παράλληλα, παρέχει δεδομένα για τον σχεδιασμό και την προσαρμογή θεραπευτικών παρεμβάσεων που στοχεύουν στη βελτίωση της αυτο-αποτελεσματικότητας και της ικανότητας αποχής. Μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί για την παρακολούθηση της προόδου του ατόμου κατά τη διάρκεια θεραπείας ή παρεμβατικών προγραμμάτων.

Βαθμονόμηση

Η βαθμονόμηση των SESD πραγματοποιείται μέσω των απαντήσεων του ατόμου σε δηλώσεις που αξιολογούν την πεποίθησή του ότι μπορεί να παραμείνει σε αποχή σε διαφορετικές συνθήκες.

Οι απαντήσεις δίνονται συνήθως σε κλίμακα Likert, η οποία κυμαίνεται από:

Καθόλου σίγουρος
έως
Πολύ σίγουρος.

 

Η συνολική βαθμολογία προκύπτει από το άθροισμα των απαντήσεων στις ερωτήσεις κάθε διάστασης. Οι βαθμολογίες χρησιμοποιούνται για τον προσδιορισμό της συνολικής αυτο-αποτελεσματικότητας και για τον εντοπισμό τομέων στους οποίους απαιτείται πρόσθετη υποστήριξη.

Στατιστική Ανάλυση και Χρήση Δεδομένων

Τα δεδομένα των SESD μπορούν να αξιοποιηθούν για τη διερεύνηση της σχέσης μεταξύ αυτο-αποτελεσματικότητας, κινδύνου υποτροπής και αποτελεσματικότητας θεραπευτικών παρεμβάσεων για την αντιμετώπιση της χρήσης ουσιών.

Η κλίμακα μπορεί να εφαρμοστεί σε κλινικές μελέτες εξαρτήσεων, σε προγράμματα απεξάρτησης και σε ερευνητικά πρωτόκολλα που εξετάζουν ψυχολογικούς παράγοντες οι οποίοι επηρεάζουν τη διατήρηση της αποχής.

Βιβλιογραφία

Bandura, A. (1997). Self-Efficacy: The Exercise of Control. W.H. Freeman.

DiClemente, C. C., Carbonari, J. P., Montgomery, R. P., & Hughes, S. O. (1994). The Alcohol Abstinence Self-Efficacy Scale. Journal of Studies on Alcohol, 55(2), 141–148.

Marlatt, G. A., Baer, J. S., & Quigley, L. A. (1995). Self-efficacy and addictive behavior. In A. Bandura (Ed.), Self-Efficacy in Changing Societies. Cambridge University Press.

Rollnick, S., & Miller, W. R. (1995). What is motivational interviewing? Behavioural and Cognitive Psychotherapy, 23(4), 325–334.

Cummings, C., Gordon, J. R., & Marlatt, G. A. (1985). Relapse: Prevention and Prediction. In Treating Addictive Behaviors. Plenum Press.