Κλίμακα Αυτο-παρακολούθησης [SMS-25]

Περιγραφή

Η Κλίμακα Αυτοπαρακολούθησης (Self-Monitoring Scale – SMS) αποτελεί ψυχομετρικό εργαλείο που αναπτύχθηκε από τον Mark Snyder (1974) για την αξιολόγηση των ατομικών διαφορών στην αυτοπαρακολούθηση (self-monitoring). Η έννοια αναφέρεται στον βαθμό στον οποίο τα άτομα παρατηρούν τις κοινωνικές και διαπροσωπικές ενδείξεις και ρυθμίζουν την εκφραστική τους συμπεριφορά και την αυτοπαρουσίασή τους ανάλογα με τις απαιτήσεις της εκάστοτε κοινωνικής περίστασης.

Η κλίμακα βασίζεται στην παραδοχή ότι οι άνθρωποι διαφέρουν σημαντικά ως προς τον τρόπο με τον οποίο διαμορφώνουν τη δημόσια συμπεριφορά τους. Ορισμένα άτομα είναι ιδιαίτερα ευαίσθητα στις κοινωνικές προσδοκίες και μπορούν να τροποποιούν τη συμπεριφορά τους ανάλογα με το περιβάλλον, ενώ άλλα εμφανίζουν μεγαλύτερη συνέπεια μεταξύ των εσωτερικών τους στάσεων, των συναισθημάτων και της εξωτερικής τους συμπεριφοράς.

Η αυτοπαρακολούθηση δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως μέτρο κοινωνικής ικανότητας με την έννοια ότι μια υψηλή βαθμολογία είναι απαραίτητα «καλύτερη». Αντίθετα, περιγράφει έναν ιδιαίτερο τρόπο ρύθμισης της κοινωνικής συμπεριφοράς και διαχείρισης της αυτοπαρουσίασης.

Θεωρητικό Υπόβαθρο

Η θεωρία της αυτοπαρακολούθησης αναπτύχθηκε από τον Snyder στο πλαίσιο της κοινωνικής ψυχολογίας και της ψυχολογίας της προσωπικότητας. Σύμφωνα με τη θεωρία, τα άτομα με υψηλή αυτοπαρακολούθηση (high self-monitors) παρουσιάζουν αυξημένη ευαισθησία απέναντι στις κοινωνικές ενδείξεις και προσαρμόζουν περισσότερο την εξωτερική συμπεριφορά τους στις απαιτήσεις της κατάστασης.

Τα άτομα αυτά μπορεί να διαφοροποιούν τον τρόπο έκφρασης, επικοινωνίας και αυτοπαρουσίασής τους ανάλογα με το κοινωνικό πλαίσιο. Η συμπεριφορά τους επηρεάζεται περισσότερο από πληροφορίες σχετικά με το τι θεωρείται κατάλληλο ή αναμενόμενο σε μια συγκεκριμένη περίσταση.

Αντίθετα, τα άτομα με χαμηλότερη αυτοπαρακολούθηση (low self-monitors) τείνουν να βασίζουν περισσότερο τη συμπεριφορά τους στις προσωπικές στάσεις, αξίες και συναισθηματικές τους καταστάσεις. Ως αποτέλεσμα, μπορεί να παρουσιάζουν μεγαλύτερη διαχρονική και διακαταστασιακή συνέπεια στον τρόπο με τον οποίο εκφράζονται.

Η έννοια παρουσιάζει επίσης θεωρητικές συνδέσεις με την αυτοπαρουσίαση (self-presentation) και τη διαχείριση των εντυπώσεων στις κοινωνικές αλληλεπιδράσεις.

Δομή και Χαρακτηριστικά

Η αρχική Self-Monitoring Scale του Snyder αποτελείται από 25 στοιχεία. Τα στοιχεία έχουν σχεδιαστεί ώστε να εξετάζουν συμπεριφορές και τάσεις που σχετίζονται με τον έλεγχο της εκφραστικής συμπεριφοράς, την προσαρμογή στις κοινωνικές περιστάσεις και την ευαισθησία απέναντι στις αντιδράσεις των άλλων.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στη διάκριση μεταξύ της αρχικής κλίμακας και των μεταγενέστερων εκδόσεων. Οι Snyder και Gangestad (1986) πρότειναν μεταγενέστερα μια συντομότερη μορφή 18 στοιχείων, ενώ οι Lennox και Wolfe ανέπτυξαν διαφορετική αναθεωρημένη προσέγγιση της αυτοπαρακολούθησης.

Κατά συνέπεια, όταν χρησιμοποιείται ο γενικός όρος Self-Monitoring Scale [SMS], πρέπει να αναφέρεται με σαφήνεια ποια έκδοση χρησιμοποιείται, καθώς ο αριθμός των στοιχείων και το σύστημα βαθμολόγησης μπορεί να διαφοροποιούνται.

Στόχος

Κύριος στόχος της SMS είναι η αξιολόγηση του βαθμού στον οποίο ένα άτομο παρακολουθεί, ελέγχει και προσαρμόζει την κοινωνική και εκφραστική συμπεριφορά του ανάλογα με τις απαιτήσεις της περίστασης.

Η κλίμακα επιτρέπει τη διερεύνηση ατομικών διαφορών ως προς την ευαισθησία στις κοινωνικές ενδείξεις και τη δυνατότητα μεταβολής της αυτοπαρουσίασης. Μπορεί επομένως να χρησιμοποιηθεί για τη μελέτη του τρόπου με τον οποίο η προσωπικότητα αλληλεπιδρά με το κοινωνικό περιβάλλον.

Τα αποτελέσματα μπορούν να αξιοποιηθούν σε ερευνητικές εφαρμογές που εξετάζουν την κοινωνική συμπεριφορά, την επικοινωνία, τις διαπροσωπικές σχέσεις, τη διαχείριση εντυπώσεων και την προσαρμογή σε διαφορετικά κοινωνικά περιβάλλοντα.

Βαθμολόγηση

Σε αντίθεση με την περιγραφή της SMS ως τυπικής κλίμακας Likert 5 ή 7 σημείων, η αρχική κλίμακα του Snyder (1974) χρησιμοποιεί διχοτομικές απαντήσεις τύπου Σωστό/Λάθος (True/False).

Τα στοιχεία βαθμολογούνται σύμφωνα με προκαθορισμένο κλειδί, ενώ ορισμένα απαιτούν αντίστροφη κατεύθυνση βαθμολόγησης. Οι βαθμοί των επιμέρους στοιχείων αθροίζονται για τον σχηματισμό της συνολικής βαθμολογίας αυτοπαρακολούθησης.

Στην αρχική μορφή των 25 στοιχείων, η συνολική βαθμολογία μπορεί να κυμαίνεται από 0 έως 25. Υψηλότερη βαθμολογία υποδηλώνει μεγαλύτερη τάση αυτοπαρακολούθησης, ενώ χαμηλότερη βαθμολογία υποδηλώνει μεγαλύτερη τάση του ατόμου να βασίζει την εξωτερική συμπεριφορά του στις προσωπικές του στάσεις και εσωτερικές καταστάσεις.

Η βαθμολογία είναι προτιμότερο να αντιμετωπίζεται ως συνεχής ψυχομετρικός δείκτης και να μην χρησιμοποιούνται αυθαίρετα όρια για την ταξινόμηση των ατόμων σε «χαμηλή», «μέτρια» ή «υψηλή» αυτοπαρακολούθηση χωρίς κατάλληλη θεωρητική και εμπειρική τεκμηρίωση.

Ανάλυση και Χρήση Δεδομένων

Η στατιστική ανάλυση μπορεί να περιλαμβάνει τον υπολογισμό μέσου όρου, διαμέσου, τυπικής απόκλισης, ελάχιστης και μέγιστης βαθμολογίας, καθώς και την εξέταση της κατανομής της συνολικής βαθμολογίας.

Οι διαφορές στην αυτοπαρακολούθηση μεταξύ δύο ανεξάρτητων ομάδων μπορούν να διερευνηθούν μέσω Student’s t-test ή αντίστοιχης μη παραμετρικής μεθόδου. Για τη σύγκριση περισσότερων ομάδων μπορούν να εφαρμοστούν ANOVA ή κατάλληλες μη παραμετρικές δοκιμασίες.

Οι σχέσεις της αυτοπαρακολούθησης με άλλες συνεχείς μεταβλητές μπορούν να εξεταστούν μέσω συντελεστών Pearson ή Spearman. Σε περισσότερο σύνθετους ερευνητικούς σχεδιασμούς μπορούν να χρησιμοποιηθούν μοντέλα πολλαπλής παλινδρόμησης ή Δομικών Εξισώσεων.

Η SMS μπορεί να συσχετιστεί με μεταβλητές που αφορούν την προσωπικότητα, την κοινωνική συμπεριφορά, την αυτοπαρουσίαση, τις διαπροσωπικές σχέσεις και την προσαρμογή σε διαφορετικές κοινωνικές περιστάσεις.

Ψυχομετρικές Ιδιότητες

Η αρχική SMS αποτέλεσε αντικείμενο εκτεταμένης ψυχομετρικής έρευνας. Παράλληλα, η ακριβής φύση και η παραγοντική δομή της αυτοπαρακολούθησης αποτέλεσαν αντικείμενο σημαντικής επιστημονικής συζήτησης, γεγονός που οδήγησε στην ανάπτυξη αναθεωρημένων και συντομότερων εκδόσεων.

Οι Snyder και Gangestad (1986) επανεξέτασαν ζητήματα που αφορούσαν τη μέτρηση και την εννοιολογική προσέγγιση της αυτοπαρακολούθησης και πρότειναν μια συντομότερη μορφή της κλίμακας.

Για κάθε νέα ερευνητική εφαρμογή είναι σκόπιμο να εξετάζεται η αξιοπιστία της χρησιμοποιούμενης έκδοσης. Η εσωτερική συνέπεια μπορεί να διερευνηθεί με κατάλληλους δείκτες αξιοπιστίας, λαμβάνοντας υπόψη και τη διχοτομική φύση των στοιχείων της αρχικής κλίμακας.

Η δομική εγκυρότητα μπορεί να διερευνηθεί μέσω παραγοντικών αναλύσεων, ενώ η συγκλίνουσα και διακριτή εγκυρότητα μπορούν να αξιολογηθούν μέσω των σχέσεων της SMS με θεωρητικά συναφείς και διαφορετικές ψυχολογικές κατασκευές.

Εφαρμογές στην Έρευνα

Η SMS έχει χρησιμοποιηθεί εκτεταμένα στην κοινωνική ψυχολογία και την ψυχολογία της προσωπικότητας για τη διερεύνηση του τρόπου με τον οποίο τα άτομα προσαρμόζουν τη συμπεριφορά τους σε διαφορετικές κοινωνικές περιστάσεις.

Μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη μελέτη της αυτοπαρουσίασης, της κοινωνικής προσαρμοστικότητας, της επικοινωνίας, των διαπροσωπικών σχέσεων και της διαχείρισης των εντυπώσεων.

Στην οργανωσιακή έρευνα μπορεί να εξεταστεί η σχέση της αυτοπαρακολούθησης με την ηγεσία, την επαγγελματική συμπεριφορά, την κοινωνική δικτύωση και την προσαρμογή στις απαιτήσεις διαφορετικών επαγγελματικών ρόλων.

Η SMS μπορεί επίσης να ενσωματωθεί σε πολυμεταβλητά ερευνητικά μοντέλα για να εξεταστεί κατά πόσο η αυτοπαρακολούθηση προβλέπει ή τροποποιεί τη σχέση μεταξύ χαρακτηριστικών προσωπικότητας και κοινωνικής συμπεριφοράς.

Η κλίμακα δεν αποτελεί κλινικό ή διαγνωστικό εργαλείο. Μια υψηλή ή χαμηλή βαθμολογία δεν υποδηλώνει από μόνη της ψυχολογική δυσλειτουργία. Αντίθετα, αποτυπώνει διαφορετικούς τρόπους ρύθμισης της συμπεριφοράς και της αυτοπαρουσίασης στις κοινωνικές αλληλεπιδράσεις.

Διάκριση από τη Revised Self-Monitoring Scale

Η αρχική Self-Monitoring Scale (SMS) του Snyder πρέπει να διακρίνεται από τη Revised Self-Monitoring Scale (RSMS/SMS-R) των Lennox και Wolfe (1984).

Η αρχική SMS επικεντρώνεται στη γενικότερη έννοια της αυτοπαρακολούθησης, ενώ η αναθεωρημένη προσέγγιση των Lennox και Wolfe δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην ικανότητα τροποποίησης της αυτοπαρουσίασης και στην ευαισθησία απέναντι στην εκφραστική συμπεριφορά των άλλων.

Η διάκριση είναι σημαντική τόσο για τη βιβλιογραφική παρουσίαση όσο και για τη βαθμολόγηση και τη στατιστική ανάλυση, καθώς πρόκειται για διαφορετικές μορφές μέτρησης της σχετικής ψυχολογικής κατασκευής.

Συμπέρασμα

Η Self-Monitoring Scale [SMS] αποτελεί ένα κλασικό ψυχομετρικό εργαλείο για τη μελέτη της αυτοπαρακολούθησης και των ατομικών διαφορών στον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι ρυθμίζουν την κοινωνική τους συμπεριφορά.

Η αρχική κλίμακα του Snyder (1974) αποτελείται από 25 στοιχεία και εξετάζει τον βαθμό στον οποίο το άτομο χρησιμοποιεί πληροφορίες από το κοινωνικό περιβάλλον για να ελέγχει και να προσαρμόζει την εκφραστική συμπεριφορά και την αυτοπαρουσίασή του. Η μεταγενέστερη ερευνητική εξέλιξη της έννοιας οδήγησε σε συντομότερες και αναθεωρημένες εκδόσεις, γεγονός που καθιστά απαραίτητη τη σαφή αναφορά της έκδοσης που χρησιμοποιείται σε κάθε μελέτη.

Βιβλιογραφία

Snyder, M. (1974). Self-monitoring of expressive behavior. Journal of Personality and Social Psychology, 30(4), 526–537.

Snyder, M., & Gangestad, S. W. (1986). On the nature of self-monitoring: Matters of assessment, matters of concern. Journal of Personality and Social Psychology, 51(1), 125–139.

Snyder, M. (1987). Public Appearances, Private Realities: The Psychology of Self-Monitoring. New York: W. H. Freeman.

Goffman, E. (1959). The Presentation of Self in Everyday Life. Garden City, NY: Doubleday.

Lennox, R. D., & Wolfe, R. N. (1984). Revision of the Self-Monitoring Scale. Journal of Personality and Social Psychology, 46(6), 1349–1364.

Paulhus, D. L., & Reid, D. B. (1991). Enhancement and denial in socially desirable responding. Journal of Personality and Social Psychology, 60(2), 307–317.