Decreased Sexual Desire Screener [DSDS]

Ερωτηματολόγιο Εντοπισμού Μειωμένης Σεξουαλικής Επιθυμίας

Περιγραφή

Το Decreased Sexual Desire Screener (DSDS) αποτελεί ένα σύντομο, δομημένο εργαλείο διαλογής (screening) που έχει αναπτυχθεί για την αναγνώριση γυναικών που ενδέχεται να παρουσιάζουν Διαταραχή Υποδραστήριας Σεξουαλικής Επιθυμίας (Hypoactive Sexual Desire Disorder – HSDD). Η κλίμακα σχεδιάστηκε από τους Clayton και συνεργάτες με στόχο να διευκολύνει τους επαγγελματίες υγείας στην έγκαιρη ανίχνευση της διαταραχής και στην παραπομπή για περαιτέρω εξειδικευμένη αξιολόγηση.

Η HSDD χαρακτηρίζεται από επίμονη ή επαναλαμβανόμενη μείωση ή απουσία της σεξουαλικής επιθυμίας, η οποία προκαλεί σημαντική προσωπική δυσφορία και δεν μπορεί να αποδοθεί αποκλειστικά σε άλλη ιατρική ή ψυχιατρική κατάσταση, στη λήψη φαρμάκων ή σε προβλήματα της σχέσης.

Το DSDS χρησιμοποιείται κυρίως στη γυναικολογία, στη σεξουαλική ιατρική, στην ψυχιατρική, στην κλινική ψυχολογία και στη συμβουλευτική υγείας, αποτελώντας ένα από τα πιο διαδεδομένα εργαλεία προσυμπτωματικού ελέγχου για τη μειωμένη σεξουαλική επιθυμία.

Τι αξιολογεί

Το DSDS αξιολογεί κατά πόσο η μειωμένη σεξουαλική επιθυμία πληροί τα βασικά χαρακτηριστικά της HSDD.

Ειδικότερα εξετάζει:

  • την παρουσία μειωμένης ή απούσας σεξουαλικής επιθυμίας,
  • τη διάρκεια και τη χρονική εξέλιξη των συμπτωμάτων,
  • τον βαθμό προσωπικής δυσφορίας που προκαλεί η μειωμένη επιθυμία,
  • τον αντίκτυπο στη συναισθηματική και διαπροσωπική λειτουργικότητα,
  • την πιθανότητα τα συμπτώματα να εξηγούνται από άλλες ιατρικές, ψυχιατρικές ή φαρμακευτικές αιτίες ή από προβλήματα της σχέσης.

Η κλίμακα δεν αποσκοπεί στην οριστική διάγνωση, αλλά στον εντοπισμό γυναικών που χρειάζονται πληρέστερη κλινική διερεύνηση.

Δομή της κλίμακας

Το DSDS αποτελείται από λίγες σύντομες ερωτήσεις, οι οποίες διερευνούν:

  • την ύπαρξη μειωμένης σεξουαλικής επιθυμίας,
  • την παρουσία προσωπικής δυσφορίας,
  • τη διάρκεια των συμπτωμάτων,
  • τον αποκλεισμό άλλων πιθανών αιτιών.

Η δομή του επιτρέπει την ολοκλήρωση της αξιολόγησης μέσα σε λίγα λεπτά, χωρίς να επιβαρύνει σημαντικά τη διαδικασία της κλινικής συνέντευξης.

Βαθμολόγηση

Οι απαντήσεις δίνονται σε διχοτομική μορφή:

  • Ναι
  • Όχι

Η ερμηνεία βασίζεται σε συγκεκριμένο διαγνωστικό αλγόριθμο και όχι σε αριθμητική συνολική βαθμολογία. Η πιθανότητα παρουσίας HSDD προκύπτει όταν πληρούνται τα προκαθορισμένα κριτήρια του εργαλείου, συμπεριλαμβανομένης της παρουσίας προσωπικής δυσφορίας και του αποκλεισμού άλλων πιθανών αιτίων της μειωμένης σεξουαλικής επιθυμίας.

Ερμηνεία αποτελεσμάτων

Το DSDS επιτρέπει την αξιολόγηση:

  • της πιθανότητας παρουσίας υποδραστήριας σεξουαλικής επιθυμίας,
  • της κλινικής σημασίας των συμπτωμάτων,
  • του βαθμού προσωπικής δυσφορίας,
  • της ανάγκης για περαιτέρω σεξολογική ή ψυχολογική αξιολόγηση.

Η θετική ένδειξη στο DSDS δεν αποτελεί από μόνη της διάγνωση, αλλά υποδεικνύει την ανάγκη ολοκληρωμένης κλινικής εκτίμησης από εξειδικευμένο επαγγελματία υγείας.

Ανάλυση δεδομένων

Τα δεδομένα του DSDS μπορούν να αναλυθούν με διάφορες στατιστικές μεθόδους, όπως:

  • περιγραφική στατιστική (ποσοστά, μέσοι όροι και τυπικές αποκλίσεις),
  • αξιολόγηση αξιοπιστίας με Cronbach’s α (όπου εφαρμόζεται),
  • ανάλυση ευαισθησίας και ειδικότητας (Sensitivity & Specificity),
  • υπολογισμό θετικής και αρνητικής προγνωστικής αξίας,
  • συγκρίσεις ομάδων με t-test, χ² ή μη παραμετρικούς ελέγχους,
  • λογιστική παλινδρόμηση για τον εντοπισμό παραγόντων κινδύνου,
  • ROC analysis για την αξιολόγηση της διαγνωστικής ακρίβειας.

Το DSDS χρησιμοποιείται συχνά σε συνδυασμό με εργαλεία αξιολόγησης της σεξουαλικής λειτουργικότητας, της σεξουαλικής δυσφορίας, της ποιότητας ζωής και της ψυχικής υγείας.

Ψυχομετρικά χαρακτηριστικά

Το DSDS έχει παρουσιάσει πολύ καλή διαγνωστική εγκυρότητα για τον εντοπισμό της γενικευμένης επίκτητης Διαταραχής Υποδραστήριας Σεξουαλικής Επιθυμίας (Generalized Acquired HSDD). Μελέτες επικύρωσης έχουν δείξει υψηλή συμφωνία μεταξύ των αποτελεσμάτων του εργαλείου και της κλινικής διάγνωσης από εξειδικευμένους επαγγελματίες.

Η κλίμακα έχει χρησιμοποιηθεί εκτενώς σε κλινικές μελέτες και διαθέτει ικανοποιητική αξιοπιστία, υψηλή κλινική χρησιμότητα και καλή διαγνωστική ακρίβεια ως εργαλείο προσυμπτωματικού ελέγχου. Ωστόσο, η τελική διάγνωση απαιτεί πάντοτε ολοκληρωμένη κλινική αξιολόγηση.

Εφαρμογές

Το DSDS χρησιμοποιείται σε:

  • Σεξουαλική Ιατρική
  • Γυναικολογία
  • Κλινική Ψυχολογία
  • Ψυχιατρική
  • Συμβουλευτική Σεξουαλικής Υγείας
  • Ψυχολογία της Υγείας
  • Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας
  • Κλινικές μελέτες σεξουαλικής λειτουργικότητας
  • Έρευνες ποιότητας ζωής

Αποτελεί ιδιαίτερα χρήσιμο εργαλείο για την έγκαιρη αναγνώριση γυναικών που ενδέχεται να ωφεληθούν από περαιτέρω αξιολόγηση ή θεραπευτική παρέμβαση.

Πλεονεκτήματα

Το DSDS παρουσιάζει σημαντικά πλεονεκτήματα:

  • σύντομη και εύκολη συμπλήρωση,
  • υψηλή κλινική χρησιμότητα ως εργαλείο διαλογής,
  • βασίζεται σε σαφή διαγνωστικά κριτήρια,
  • διευκολύνει την έγκαιρη αναγνώριση της HSDD,
  • μπορεί να εφαρμοστεί εύκολα στην καθημερινή κλινική πράξη,
  • συμβάλλει στην καλύτερη επικοινωνία μεταξύ επαγγελματία υγείας και ασθενούς σχετικά με ζητήματα σεξουαλικής υγείας.

Περιορισμοί

Το DSDS αποτελεί εργαλείο προσυμπτωματικού ελέγχου και όχι διαγνωστική δοκιμασία. Οι απαντήσεις βασίζονται στην αυτοαναφορά και ενδέχεται να επηρεάζονται από κοινωνικούς, πολιτισμικούς ή προσωπικούς παράγοντες. Επιπλέον, η κλίμακα έχει σχεδιαστεί κυρίως για γυναίκες με γενικευμένη επίκτητη HSDD και η εφαρμογή της σε άλλους πληθυσμούς ή σε διαφορετικές διαταραχές της σεξουαλικής λειτουργίας απαιτεί προσοχή. Η τελική διάγνωση θα πρέπει να βασίζεται σε ολοκληρωμένη κλινική αξιολόγηση.

Βιβλιογραφία

Clayton, A. H., Goldfischer, E. R., Goldstein, I., DeRogatis, L., Lewis-D’Agostino, D. J., Pyke, R., & Taylor, L. (2009). Validation of the Decreased Sexual Desire Screener (DSDS): A brief diagnostic instrument for generalized acquired female hypoactive sexual desire disorder (HSDD). The Journal of Sexual Medicine, 6(3), 730–738.

DeRogatis, L. R., Clayton, A. H., Lewis-D’Agostino, D. J., Wunderlich, G., & Fu, Y. (2011). Validation of the Female Sexual Distress Scale–Revised for assessing distress in women with hypoactive sexual desire disorder. The Journal of Sexual Medicine, 8(3), 753–764.

Kingsberg, S. A., & Clayton, A. H. (2014). Hypoactive sexual desire in women. Menopause, 21(9), 1079–1086.