Απογραφή Σεξουαλικής Λειτουργικότητας Derogatis (Derogatis Sexual Functioning Inventory – DSFI)

Περιγραφή της Κλίμακας

Η Απογραφή Σεξουαλικής Λειτουργικότητας Derogatis (Derogatis Sexual Functioning Inventory – DSFI) αποτελεί ένα από τα πιο ολοκληρωμένα και ευρέως χρησιμοποιούμενα ψυχομετρικά εργαλεία για την αξιολόγηση της ανθρώπινης σεξουαλικής λειτουργίας. Πρόκειται για ένα πολυδιάστατο ερωτηματολόγιο αυτοαναφοράς, σχεδιασμένο ώστε να εκτιμά την ποιότητα της τρέχουσας σεξουαλικής λειτουργίας ενός ατόμου, λαμβάνοντας υπόψη τόσο τις συμπεριφορικές όσο και τις ψυχολογικές και συναισθηματικές διαστάσεις της σεξουαλικότητας.

Το DSFI βασίζεται στην παραδοχή ότι η σεξουαλική λειτουργία αποτελεί ένα πολύπλοκο φαινόμενο, το οποίο επηρεάζεται από βιολογικούς, γνωστικούς, συναισθηματικούς, κοινωνικούς και εμπειρικούς παράγοντες. Για τον λόγο αυτό, η αξιολόγηση δεν περιορίζεται στη συχνότητα της σεξουαλικής δραστηριότητας, αλλά εξετάζει ένα ευρύ φάσμα χαρακτηριστικών που συνθέτουν τη συνολική σεξουαλική υγεία και ευεξία.

Το εργαλείο χρησιμοποιείται στην κλινική ψυχολογία, την ψυχιατρική, τη σεξολογία, τη σεξουαλική ιατρική και την επιστημονική έρευνα, τόσο για τη διερεύνηση σεξουαλικών δυσλειτουργιών όσο και για την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας θεραπευτικών παρεμβάσεων.

Τι αξιολογεί το DSFI;

Το DSFI αξιολογεί πολλαπλές διαστάσεις της σεξουαλικής λειτουργίας και της ψυχολογικής προσαρμογής που σχετίζεται με αυτήν.

Οι βασικές διαστάσεις περιλαμβάνουν:

  • σεξουαλικές γνώσεις (Information),
  • σεξουαλικές εμπειρίες (Experiences),
  • σεξουαλική επιθυμία ή libido (Drive),
  • στάσεις απέναντι στη σεξουαλικότητα (Attitudes),
  • ψυχολογικά συμπτώματα (Psychological Symptoms),
  • συναισθηματική ισορροπία (Affects),
  • αντίληψη του ρόλου φύλου (Gender Role Definition),
  • σεξουαλικές φαντασιώσεις (Fantasy),
  • εικόνα σώματος (Body Image),
  • σεξουαλική ικανοποίηση (Sexual Satisfaction).

Επιπλέον, το εργαλείο υπολογίζει δύο συνολικούς δείκτες:

  • Sexual Functioning Index (SFI), ο οποίος αποτυπώνει τη συνολική ποιότητα της σεξουαλικής λειτουργίας.
  • Global Sexual Satisfaction Index (GSSI), ο οποίος αξιολογεί τη συνολική υποκειμενική αντίληψη του ατόμου για τη σεξουαλική του ζωή.

Δομή της Κλίμακας

Το DSFI αποτελείται από 254 ερωτήματα, οργανωμένα σε 10 επιμέρους υποκλίμακες. Οι μορφές απάντησης ποικίλλουν ανάλογα με την ενότητα και περιλαμβάνουν:

  • διχοτομικές απαντήσεις (Ναι/Όχι),
  • ερωτήσεις Σωστό/Λάθος,
  • πολυβάθμιες κλίμακες Likert,
  • ερωτήσεις συχνότητας και έντασης συμπεριφορών.

Η πολυδιάστατη αυτή δομή επιτρέπει την ολοκληρωμένη αξιολόγηση της σεξουαλικής λειτουργίας, τόσο σε επίπεδο επιμέρους χαρακτηριστικών όσο και μέσω συνολικών δεικτών.

Βαθμονόμηση της Κλίμακας

Η βαθμολόγηση πραγματοποιείται ξεχωριστά για κάθε υποκλίμακα, ενώ στη συνέχεια υπολογίζονται οι συνολικοί δείκτες της κλίμακας.

Για τον Sexual Functioning Index (SFI), οι επιμέρους βαθμολογίες μετατρέπονται αρχικά σε τυποποιημένες τιμές Τ (T-scores, M = 50, SD = 10) και στη συνέχεια συνδυάζονται ώστε να παραχθεί ένας συνολικός δείκτης σεξουαλικής λειτουργίας.

Παράλληλα, ο Global Sexual Satisfaction Index (GSSI) αξιολογεί την προσωπική αντίληψη του ατόμου σχετικά με την ποιότητα της σεξουαλικής του ζωής μέσω μιας 9βάθμιας κλίμακας, όπου οι υψηλότερες τιμές αντιστοιχούν σε μεγαλύτερη συνολική σεξουαλική ικανοποίηση.

Ερμηνεία των αποτελεσμάτων

Το DSFI επιτρέπει την αξιολόγηση:

  • της συνολικής ποιότητας της σεξουαλικής λειτουργίας,
  • του επιπέδου της σεξουαλικής επιθυμίας,
  • των σεξουαλικών εμπειριών,
  • των στάσεων απέναντι στη σεξουαλικότητα,
  • της εικόνας σώματος,
  • της συναισθηματικής κατάστασης,
  • της ψυχολογικής δυσφορίας,
  • της σεξουαλικής ικανοποίησης,
  • της συνολικής υποκειμενικής αντίληψης για τη σεξουαλική ζωή.

Οι επιμέρους υποκλίμακες επιτρέπουν τον εντοπισμό συγκεκριμένων περιοχών δυσκολίας ή πλεονεκτημάτων, ενώ οι συνολικοί δείκτες παρέχουν μια ολοκληρωμένη εικόνα της σεξουαλικής λειτουργικότητας. Το εργαλείο χρησιμοποιείται ως μέσο ψυχομετρικής αξιολόγησης και δεν υποκαθιστά την κλινική διάγνωση.

Εγκυρότητα και Αξιοπιστία

Το DSFI διαθέτει ιδιαίτερα ισχυρή επιστημονική τεκμηρίωση και αποτελεί ένα από τα πλέον αξιόπιστα εργαλεία αξιολόγησης της σεξουαλικής λειτουργίας. Σύμφωνα με τις δημοσιευμένες μελέτες, οι δείκτες εσωτερικής συνέπειας κυμαίνονται από 0,60 έως 0,97, ενώ οι δείκτες επαναληπτικής αξιοπιστίας σε διάστημα 14 ημερών βρίσκονται κυρίως μεταξύ 0,70 και 0,90. Επιπλέον, πολυάριθμες ερευνητικές εφαρμογές έχουν επιβεβαιώσει την εγκυρότητα κατασκευής και την ευαισθησία του εργαλείου στη διάκριση διαφορετικών κλινικών πληθυσμών και στην αξιολόγηση θεραπευτικών αποτελεσμάτων.

Εφαρμογές στην έρευνα

Το DSFI χρησιμοποιείται ευρέως σε μελέτες που αφορούν:

  • τη σεξουαλική λειτουργία,
  • τις σεξουαλικές δυσλειτουργίες,
  • τη σεξουαλική επιθυμία,
  • τη σεξουαλική ικανοποίηση,
  • την εικόνα σώματος,
  • την ψυχολογική ευεξία,
  • την ψυχική υγεία,
  • τη σεξουαλική ιατρική,
  • τη θεραπεία ζεύγους,
  • την αξιολόγηση θεραπευτικών και φαρμακευτικών παρεμβάσεων.

Η πολυδιάστατη προσέγγιση του DSFI το καθιστά ιδιαίτερα χρήσιμο εργαλείο τόσο στην κλινική αξιολόγηση όσο και στην επιστημονική έρευνα, προσφέροντας μια ολοκληρωμένη εικόνα της σεξουαλικής λειτουργίας και των παραγόντων που την επηρεάζουν.

Βιβλιογραφία

Conte, H. R. (1989). Development and Use of Self-Report Techniques for Assessing Sexual Function: A Review and Critique. Archives of Sexual Behavior, 12, 555–576.

Derogatis, L. R. (1975). Derogatis Sexual Functioning Inventory (DSFI): Preliminary Scoring Manual. Baltimore, MD: Clinical Psychometric Research Inc.

Derogatis, L. R. (1980). Psychological Assessment of Psychosexual Functioning. In J. K. Meyer (Ed.), The Psychiatric Clinics of North America Symposium on Sexuality (pp. 113–131). Philadelphia: Saunders.

Derogatis, L. R., & Melisaratos, N. (1979). The DSFI: A Multidimensional Measure of Sexual Functioning. Journal of Sex and Marital Therapy, 5, 244–281.