Αναθεωρημένη Κλίμακα Γυναικείας Σεξουαλικής Δυσφορίας

Περιγραφή

Η Female Sexual Distress Scale – Revised (FSDS-R) αποτελεί ένα διεθνώς αναγνωρισμένο ψυχομετρικό εργαλείο που αναπτύχθηκε για την αξιολόγηση της υποκειμενικής ψυχολογικής δυσφορίας που σχετίζεται με τη γυναικεία σεξουαλική λειτουργία. Σε αντίθεση με εργαλεία που μετρούν αποκλειστικά τη σεξουαλική απόκριση ή τη συχνότητα των σεξουαλικών συμπεριφορών, η FSDS-R εστιάζει στη συναισθηματική επιβάρυνση που προκαλούν οι σεξουαλικές δυσκολίες στην καθημερινή ζωή της γυναίκας.

Η κλίμακα αποτελεί την αναθεωρημένη έκδοση της αρχικής Female Sexual Distress Scale (FSDS) και περιλαμβάνει 13 ερωτήματα, τα οποία αξιολογούν τη συχνότητα με την οποία η συμμετέχουσα βιώνει συναισθήματα όπως απογοήτευση, άγχος, ανησυχία, αμηχανία, αποθάρρυνση και ψυχολογική επιβάρυνση λόγω της σεξουαλικής της ζωής κατά τις τελευταίες τέσσερις εβδομάδες.

Η FSDS-R χρησιμοποιείται ευρέως στη γυναικολογία, τη σεξολογία, την ψυχιατρική, την ψυχολογία, την αναπαραγωγική ιατρική και την ψυχοθεραπεία, ενώ αποτελεί βασικό εργαλείο για την αξιολόγηση της Female Sexual Interest/Arousal Disorder (FSIAD) και άλλων μορφών γυναικείας σεξουαλικής δυσλειτουργίας σύμφωνα με τα σύγχρονα διαγνωστικά κριτήρια.

Ανάλυση

Η ανάλυση των δεδομένων της Female Sexual Distress Scale – Revised (FSDS-R) επιτρέπει την αντικειμενική εκτίμηση της ψυχολογικής επιβάρυνσης που συνοδεύει τις δυσκολίες στη σεξουαλική λειτουργία και τη διάκριση μεταξύ της απλής παρουσίας μιας σεξουαλικής δυσλειτουργίας και της κλινικά σημαντικής δυσφορίας που αυτή προκαλεί.

Οι βαθμολογίες της κλίμακας αξιοποιούνται για:

• την ανίχνευση κλινικά σημαντικής σεξουαλικής δυσφορίας,
• την αξιολόγηση της έντασης των αρνητικών συναισθημάτων που σχετίζονται με τη σεξουαλική ζωή,
• τη διερεύνηση της σχέσης της σεξουαλικής δυσφορίας με την κατάθλιψη, το άγχος, την αυτοεκτίμηση και την ποιότητα ζωής,
• την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας φαρμακευτικών, ψυχοθεραπευτικών και συμβουλευτικών παρεμβάσεων,
• τη μελέτη της επίδρασης χρόνιων νοσημάτων, ορμονικών μεταβολών, γυναικολογικών παθήσεων ή θεραπευτικών παρεμβάσεων στη σεξουαλική ευεξία.

Σε ερευνητικό επίπεδο, η FSDS-R αναλύεται με περιγραφική στατιστική, δείκτες αξιοπιστίας (Cronbach’s α), διερευνητική και επιβεβαιωτική παραγοντική ανάλυση (EFA/CFA), αναλύσεις συσχέτισης, συγκρίσεις ομάδων (t-test, ANOVA, MANOVA), λογιστική και γραμμική παλινδρόμηση, καθώς και μοντέλα δομικών εξισώσεων (SEM), ανάλογα με τον σχεδιασμό της μελέτης.

Στόχος

Βασικός στόχος της Female Sexual Distress Scale – Revised (FSDS-R) είναι η αξιόπιστη και έγκυρη αξιολόγηση της ψυχολογικής δυσφορίας που σχετίζεται με τη γυναικεία σεξουαλική λειτουργία, συμβάλλοντας στην ολοκληρωμένη κατανόηση της σεξουαλικής υγείας.

Ειδικότερα, η κλίμακα αποσκοπεί:

• στην αναγνώριση γυναικών που βιώνουν κλινικά σημαντική σεξουαλική δυσφορία,
• στη διάκριση μεταξύ μειωμένης σεξουαλικής λειτουργίας και πραγματικής ψυχολογικής επιβάρυνσης,
• στην υποστήριξη της διάγνωσης γυναικείων σεξουαλικών δυσλειτουργιών σύμφωνα με τα διεθνή διαγνωστικά πρότυπα,
• στην παρακολούθηση της πορείας των ασθενών μετά από θεραπευτικές ή ψυχοκοινωνικές παρεμβάσεις,
• στη διερεύνηση των παραγόντων που επηρεάζουν τη σεξουαλική ευεξία και την ποιότητα ζωής.

Η FSDS-R χρησιμοποιείται συχνά σε συνδυασμό με τον Female Sexual Function Index (FSFI), καθώς τα δύο εργαλεία παρέχουν συμπληρωματικές πληροφορίες σχετικά με τη σεξουαλική λειτουργία και τη συναισθηματική επίδραση των σεξουαλικών δυσκολιών.

Βαθμονόμηση

Η Female Sexual Distress Scale – Revised (FSDS-R) αποτελείται από 13 δηλώσεις, οι οποίες αξιολογούν τη συχνότητα εμφάνισης συναισθημάτων που σχετίζονται με τη σεξουαλική δυσφορία κατά τις τελευταίες τέσσερις εβδομάδες.

Οι απαντήσεις δίνονται σε κλίμακα Likert πέντε βαθμίδων, από:

• 0 = Ποτέ
• 1 = Σπάνια
• 2 = Μερικές φορές
• 3 = Συχνά
• 4 = Πάντα

Η συνολική βαθμολογία προκύπτει από το άθροισμα των επιμέρους απαντήσεων και κυμαίνεται από 0 έως 52.

• Υψηλότερες βαθμολογίες υποδηλώνουν μεγαλύτερο επίπεδο σεξουαλικής δυσφορίας και σημαντικότερη ψυχολογική επιβάρυνση.
• Χαμηλότερες βαθμολογίες αντανακλούν μικρότερη ή μηδενική συναισθηματική επιβάρυνση που σχετίζεται με τη σεξουαλική ζωή.

Η διεθνής βιβλιογραφία έχει προτείνει ως ενδεικτικό κλινικό σημείο αποκοπής (cut-off) τη βαθμολογία ≥11, η οποία υποδηλώνει πιθανή παρουσία κλινικά σημαντικής σεξουαλικής δυσφορίας. Η τελική ερμηνεία των αποτελεσμάτων πρέπει πάντοτε να πραγματοποιείται σε συνδυασμό με την κλινική αξιολόγηση, το ιατρικό ιστορικό και άλλα εξειδικευμένα εργαλεία αξιολόγησης της σεξουαλικής λειτουργίας.

Η FSDS-R παρουσιάζει εξαιρετικές ψυχομετρικές ιδιότητες, με υψηλή εσωτερική συνοχή (Cronbach’s α), πολύ καλή επαναληπτική αξιοπιστία (test–retest reliability) και τεκμηριωμένη συγκλίνουσα και διακριτή εγκυρότητα σε πληθώρα διεθνών μελετών.

Βιβλιογραφία

Derogatis, L. R., Clayton, A. H., Lewis-D’Agostino, D. J., Wunderlich, G., & Fu, Y. (2008). Validation of the Female Sexual Distress Scale–Revised for assessing distress in women with hypoactive sexual desire disorder. The Journal of Sexual Medicine, 5(2), 357–364. https://doi.org/10.1111/j.1743-6109.2007.00672.x

Derogatis, L. R., Rosen, R., Leiblum, S., Burnett, A., & Heiman, J. (2002). The Female Sexual Distress Scale (FSDS): Initial validation of a standardized scale for assessment of sexually related personal distress in women. Journal of Sex & Marital Therapy, 28(4), 317–330.

Rosen, R. C., Brown, C., Heiman, J., Leiblum, S., Meston, C., Shabsigh, R., Ferguson, D., & D’Agostino, R. (2000). The Female Sexual Function Index (FSFI): A multidimensional self-report instrument for the assessment of female sexual function. Journal of Sex & Marital Therapy, 26(2), 191–208.

Wiegel, M., Meston, C., & Rosen, R. C. (2005). The Female Sexual Function Index (FSFI): Cross-validation and development of clinical cutoff scores. Journal of Sex & Marital Therapy, 31(1), 1–20.

Clayton, A. H., Goldfischer, E. R., Goldstein, I., DeRogatis, L. R., Lewis-D’Agostino, D. J., & Pyke, R. (2016). Validation of the Female Sexual Distress Scale–Revised in women with decreased sexual desire. Journal of Sexual Medicine, 13(7), 1058–1065.

American Psychiatric Association. (2022). Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (5th ed., text rev.; DSM-5-TR). American Psychiatric Publishing.