Περιγραφή

Ο Female Sexual Function Index (FSFI) αποτελεί ένα από τα πλέον διαδεδομένα και επιστημονικά τεκμηριωμένα ψυχομετρικά εργαλεία για την αξιολόγηση της γυναικείας σεξουαλικής λειτουργίας. Αναπτύχθηκε από τους Rosen και συνεργάτες με σκοπό την ολοκληρωμένη αποτίμηση των σημαντικότερων διαστάσεων της γυναικείας σεξουαλικής υγείας και χρησιμοποιείται διεθνώς τόσο στην κλινική πράξη όσο και στην ερευνητική δραστηριότητα.

Η κλίμακα αποτελείται από 19 ερωτήματα, τα οποία αξιολογούν τη σεξουαλική λειτουργία κατά τις τελευταίες τέσσερις εβδομάδες μέσα από έξι βασικές διαστάσεις:

  • Σεξουαλική επιθυμία (Desire)
  • Σεξουαλική διέγερση (Arousal)
  • Κολπική λίπανση (Lubrication)
  • Οργασμός (Orgasm)
  • Σεξουαλική ικανοποίηση (Satisfaction)
  • Πόνος κατά τη σεξουαλική επαφή (Pain)

Η πολυδιάστατη αυτή προσέγγιση επιτρέπει την ολοκληρωμένη αξιολόγηση της γυναικείας σεξουαλικής λειτουργικότητας, συμβάλλοντας στην έγκαιρη αναγνώριση πιθανών σεξουαλικών δυσλειτουργιών και στην παρακολούθηση της αποτελεσματικότητας θεραπευτικών ή ψυχοκοινωνικών παρεμβάσεων.

Το FSFI χρησιμοποιείται ευρέως στη γυναικολογία, την ουρογυναικολογία, την ψυχιατρική, την ψυχολογία, τη σεξολογία, την αναπαραγωγική ιατρική και την έρευνα για την ποιότητα ζωής των γυναικών.

Ανάλυση

Η ανάλυση των δεδομένων του Female Sexual Function Index (FSFI) επιτρέπει την ποσοτική αξιολόγηση της συνολικής γυναικείας σεξουαλικής λειτουργίας, καθώς και των επιμέρους διαστάσεών της.

Οι βαθμολογίες του εργαλείου χρησιμοποιούνται για:

  • την ανίχνευση γυναικείας σεξουαλικής δυσλειτουργίας,
  • την αξιολόγηση της σοβαρότητας των διαταραχών της σεξουαλικής λειτουργίας,
  • τη διερεύνηση της σχέσης της σεξουαλικής λειτουργίας με τη σωματική και ψυχική υγεία,
  • τη μελέτη της επίδρασης ορμονικών, γυναικολογικών ή χρόνιων νοσημάτων στη σεξουαλική ζωή,
  • την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας φαρμακευτικών, χειρουργικών, ψυχοθεραπευτικών ή συμβουλευτικών παρεμβάσεων,
  • τη διερεύνηση της σχέσης της σεξουαλικής λειτουργίας με την ποιότητα ζωής, την αυτοεκτίμηση, την ποιότητα της σχέσης και τη συνολική ευημερία.

Σε ερευνητικό επίπεδο, το FSFI αναλύεται με περιγραφική στατιστική, δείκτες αξιοπιστίας (Cronbach’s α), διερευνητική και επιβεβαιωτική παραγοντική ανάλυση (EFA/CFA), αναλύσεις συσχέτισης, συγκρίσεις ομάδων (t-test, ANOVA, MANOVA), καθώς και μοντέλα παλινδρόμησης ή δομικών εξισώσεων (SEM), ανάλογα με τους στόχους της μελέτης.

Στόχος

Βασικός στόχος του Female Sexual Function Index (FSFI) είναι η αξιόπιστη και έγκυρη αξιολόγηση της γυναικείας σεξουαλικής λειτουργίας, παρέχοντας μια ολοκληρωμένη εικόνα των διαφορετικών παραμέτρων που επηρεάζουν τη σεξουαλική υγεία.

Ειδικότερα, το εργαλείο αποσκοπεί:

  • στην έγκαιρη ανίχνευση σεξουαλικών δυσλειτουργιών στις γυναίκες,
  • στην αξιολόγηση της έντασης και της φύσης των δυσκολιών σε κάθε επιμέρους διάσταση της σεξουαλικής λειτουργίας,
  • στην υποστήριξη της κλινικής διάγνωσης και του θεραπευτικού σχεδιασμού,
  • στην παρακολούθηση της πορείας των ασθενών μετά από θεραπευτικές ή ψυχοεκπαιδευτικές παρεμβάσεις,
  • στη διερεύνηση της σχέσης της σεξουαλικής λειτουργίας με βιολογικούς, ψυχολογικούς και κοινωνικούς παράγοντες.

Το FSFI θεωρείται σήμερα το «χρυσό πρότυπο» (gold standard) μεταξύ των αυτοσυμπληρούμενων εργαλείων αξιολόγησης της γυναικείας σεξουαλικής λειτουργίας και χρησιμοποιείται σε μεγάλο αριθμό διεθνών κλινικών μελετών.

Βαθμονόμηση

Το Female Sexual Function Index (FSFI) αποτελείται από 19 ερωτήματα, τα οποία κατανέμονται στις έξι επιμέρους υποκλίμακες της σεξουαλικής λειτουργίας. Οι συμμετέχουσες αξιολογούν τις εμπειρίες τους κατά τις τελευταίες τέσσερις εβδομάδες χρησιμοποιώντας κλίμακες τύπου Likert, οι οποίες κυμαίνονται συνήθως από 0 ή 1 έως 5, ανάλογα με το περιεχόμενο κάθε ερώτησης.

Οι επιμέρους βαθμολογίες κάθε υποκλίμακας πολλαπλασιάζονται με προκαθορισμένους συντελεστές στάθμισης και στη συνέχεια αθροίζονται για την παραγωγή της συνολικής βαθμολογίας.

Η συνολική βαθμολογία κυμαίνεται από 2 έως 36, με:

  • υψηλότερες βαθμολογίες να υποδηλώνουν καλύτερη σεξουαλική λειτουργία,
  • χαμηλότερες βαθμολογίες να υποδηλώνουν μεγαλύτερη πιθανότητα ύπαρξης σεξουαλικής δυσλειτουργίας.

Στη διεθνή βιβλιογραφία, συνολική βαθμολογία ≤26,55 έχει προταθεί ως κλινικό σημείο αποκοπής (cut-off) για την ανίχνευση γυναικείας σεξουαλικής δυσλειτουργίας, αν και η ερμηνεία των αποτελεσμάτων πρέπει να πραγματοποιείται πάντοτε σε συνδυασμό με το ιατρικό ιστορικό, την κλινική αξιολόγηση και άλλες εξειδικευμένες διαγνωστικές μεθόδους.

Βιβλιογραφία

Rosen, R. C., Brown, C., Heiman, J., Leiblum, S., Meston, C., Shabsigh, R., Ferguson, D., & D’Agostino, R. (2000). The Female Sexual Function Index (FSFI): A multidimensional self-report instrument for the assessment of female sexual function. Journal of Sex & Marital Therapy, 26(2), 191–208. https://doi.org/10.1080/009262300278597

Wiegel, M., Meston, C., & Rosen, R. (2005). The Female Sexual Function Index (FSFI): Cross-validation and development of clinical cutoff scores. Journal of Sex & Marital Therapy, 31(1), 1–20. https://doi.org/10.1080/00926230590475206

Meston, C. M. (2003). Validation of the Female Sexual Function Index (FSFI) in women with female orgasmic disorder and in women with hypoactive sexual desire disorder. Journal of Sex & Marital Therapy, 29(1), 39–46.

Isidori, A. M., Pozza, C., Esposito, K., et al. (2010). Development and validation of a 6-item version of the Female Sexual Function Index (FSFI-6). Journal of Sexual Medicine, 7(3), 1139–1146.

Meston, C. M., & Buss, D. M. (2007). Why humans have sex. Archives of Sexual Behavior, 36(4), 477–507.

Clayton, A. H., & Valladares Juárez, E. M. (2017). Female sexual dysfunction. Medical Clinics of North America, 103(4), 681–698.