Κλίμακα Στερεοτύπων Σχετικά με το AIDS [SAAS-115]

Ανάλυση

Η Κλίμακα Στερεοτύπων Σχετικά με το AIDS (Stereotypes About AIDS Scale – SAAS) αποτελεί εργαλείο που χρησιμοποιείται για την αξιολόγηση στερεοτυπικών αντιλήψεων, προκαταλήψεων και αρνητικών στάσεων απέναντι στο HIV/AIDS και στα άτομα που ζουν με HIV. Η κλίμακα εστιάζει στον τρόπο με τον οποίο κοινωνικές αντιλήψεις, ελλιπής ενημέρωση και προκατασκευασμένες πεποιθήσεις μπορούν να επηρεάζουν τη στάση απέναντι στην HIV λοίμωξη και στους ανθρώπους που επηρεάζονται από αυτή.

Η διερεύνηση τέτοιων στερεοτύπων είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς το κοινωνικό στίγμα μπορεί να επηρεάζει τις διαπροσωπικές σχέσεις, την κοινωνική ένταξη, την πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας και την προθυμία για εξέταση ή αναζήτηση υποστήριξης. Η SAAS μπορεί επομένως να συμβάλει στην αποτύπωση των κοινωνικών και ψυχολογικών παραγόντων που συνδέονται με το HIV-related stigma.

Η κλίμακα συνήθως εξετάζει διαστάσεις όπως οι στάσεις και οι αντιλήψεις απέναντι στα άτομα που ζουν με HIV, οι αντιλήψεις σχετικά με τις διακρίσεις και το κοινωνικό στίγμα, καθώς και το επίπεδο γνώσης και ενημέρωσης για το HIV/AIDS. Η σχέση μεταξύ γνώσης και στάσεων παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς λανθασμένες αντιλήψεις σχετικά με τη μετάδοση ή τη φύση της λοίμωξης μπορεί να ενισχύουν φόβους και στερεοτυπικές κρίσεις.

Στόχος

Κύριος στόχος της SAAS είναι η μέτρηση και ανάλυση των στερεοτύπων και προκαταλήψεων που σχετίζονται με το HIV/AIDS και τα άτομα που ζουν με HIV. Μέσω της αξιολόγησης αυτών των στάσεων, το εργαλείο μπορεί να συμβάλει στην κατανόηση του βαθμού στον οποίο εξακολουθούν να υφίστανται αρνητικές κοινωνικές αντιλήψεις και στιγματιστικές συμπεριφορές.

Η κλίμακα μπορεί να χρησιμοποιηθεί τόσο σε ερευνητικό πλαίσιο όσο και στην αξιολόγηση εκπαιδευτικών ή κοινωνικών παρεμβάσεων που αποσκοπούν στην ενίσχυση της ενημέρωσης, στη μείωση των προκαταλήψεων και στην αντιμετώπιση του HIV-related stigma.

Ιδιαίτερη αξία μπορεί να έχει η εφαρμογή της σε επαγγελματίες υγείας, φοιτητές, εκπαιδευτικούς ή άλλες κοινωνικές ομάδες, όταν ο ερευνητικός στόχος αφορά την καταγραφή στάσεων και την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας δράσεων ευαισθητοποίησης.

Βαθμονόμηση

Η βαθμονόμηση της SAAS πραγματοποιείται συνήθως με τη χρήση κλίμακας τύπου Likert, στην οποία οι συμμετέχοντες δηλώνουν τον βαθμό συμφωνίας ή διαφωνίας τους με δηλώσεις που αφορούν το HIV/AIDS και τα άτομα που ζουν με HIV.

Ένα ενδεικτικό σύστημα απαντήσεων μπορεί να κυμαίνεται από 1 = Διαφωνώ απόλυτα έως 5 = Συμφωνώ απόλυτα. Η συνολική βαθμολογία μπορεί να προκύπτει από το άθροισμα ή τον μέσο όρο των επιμέρους απαντήσεων, ανάλογα με τις οδηγίες της έκδοσης που χρησιμοποιείται.

Υψηλότερες βαθμολογίες συνήθως ερμηνεύονται ως ένδειξη εντονότερων στερεοτυπικών ή προκατειλημμένων αντιλήψεων, ενώ χαμηλότερες βαθμολογίες υποδηλώνουν μικρότερη αποδοχή τέτοιων αντιλήψεων. Η ακριβής βαθμολόγηση, η πιθανή ύπαρξη αντίστροφα βαθμολογούμενων ερωτήσεων και η ερμηνεία των αποτελεσμάτων θα πρέπει να βασίζονται στο αντίστοιχο εγχειρίδιο ή στην πρωτότυπη ψυχομετρική τεκμηρίωση της κλίμακας.

Εφαρμογές

Η SAAS μπορεί να αξιοποιηθεί σε μελέτες κοινωνικής ψυχολογίας, δημόσιας υγείας, κοινωνιολογίας, εκπαίδευσης και επιστημών υγείας. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την εξέταση της σχέσης μεταξύ στερεοτύπων και μεταβλητών όπως η γνώση για το HIV, η κοινωνική απόσταση, οι στάσεις απέναντι στα άτομα που ζουν με HIV και η αποδοχή διακριτικών συμπεριφορών.

Επιπλέον, μπορεί να εφαρμοστεί πριν και μετά από εκπαιδευτικές παρεμβάσεις, ώστε να διερευνηθούν πιθανές μεταβολές στις αντιλήψεις των συμμετεχόντων. Η χρήση της σε διαφορετικούς πληθυσμούς μπορεί επίσης να συμβάλει στην αναγνώριση ομάδων στις οποίες απαιτείται μεγαλύτερη ενημέρωση και στοχευμένη αντιμετώπιση του κοινωνικού στίγματος.

Βιβλιογραφία

Herek, G. M. (1999). AIDS and stigma. In The Social Psychology of HIV Infection.

Parker, R., & Aggleton, P. (2003). HIV and AIDS-related stigma and discrimination: A conceptual framework and implications for action. Social Science & Medicine, 57(1), 13–24.

Kalichman, S. C., & Simbayi, L. C. (2003). HIV testing and sexual risk behaviors: Contextual factors in the South African HIV epidemic. American Journal of Public Health, 93(6), 974–979.

Stangl, A. L., Lloyd, J. K., Brady, L. M., Holland, C. E., & Baral, S. (2013). A systematic review of interventions to reduce HIV-related stigma and discrimination from 2002 to 2013: How far have we come? Journal of the International AIDS Society, 16(3 Suppl 2), 18734.