Αναθεωρημένο Ερωτηματολόγιο Κοινωνικής Σεξουαλικής Προσανατολισμένης Κλίμακας [SOI-R-9]

Περιγραφή

Το Αναθεωρημένο Ερωτηματολόγιο Κοινωνικοσεξουαλικού Προσανατολισμού (Revised Sociosexual Orientation Inventory – RSOI) αποτελεί ένα διεθνώς αναγνωρισμένο ψυχομετρικό εργαλείο που έχει σχεδιαστεί για την αξιολόγηση του κοινωνικοσεξουαλικού προσανατολισμού (sociosexual orientation), δηλαδή του βαθμού στον οποίο ένα άτομο είναι διατεθειμένο να εμπλακεί σε σεξουαλικές σχέσεις χωρίς συναισθηματική δέσμευση ή μακροχρόνια σχέση. Η έννοια της κοινωνικοσεξουαλικότητας αποτελεί βασική μεταβλητή στην εξελικτική ψυχολογία, στην ψυχολογία των διαπροσωπικών σχέσεων και στη μελέτη της ανθρώπινης σεξουαλικής συμπεριφοράς.

Το εργαλείο αξιολογεί τρεις βασικές διαστάσεις: τη σεξουαλική ελευθερία, η οποία αφορά τη διάθεση για περιστασιακές σεξουαλικές σχέσεις, τη σεξουαλική επικέντρωση, που αποτυπώνει τις στάσεις απέναντι στις σεξουαλικές σχέσεις χωρίς συναισθηματική δέσμευση, και τη σεξουαλική εμπειρία, η οποία καταγράφει το εύρος των προηγούμενων σεξουαλικών εμπειριών του ατόμου. Οι ερωτήσεις του εργαλείου εξετάζουν τόσο τις συμπεριφορές όσο και τις στάσεις και τις προσωπικές προτιμήσεις σχετικά με τις διαπροσωπικές και σεξουαλικές σχέσεις.

Στόχος

Βασικός στόχος του Revised Sociosexual Orientation Inventory (RSOI) είναι η αξιολόγηση των στάσεων, των προτιμήσεων και των συμπεριφορών που σχετίζονται με τις βραχυχρόνιες και μακροχρόνιες σεξουαλικές σχέσεις.

Η κλίμακα επιτρέπει τη διερεύνηση του βαθμού στον οποίο τα άτομα προτιμούν σεξουαλικές σχέσεις χωρίς συναισθηματική δέσμευση ή, αντίθετα, επιδιώκουν σχέσεις που χαρακτηρίζονται από αποκλειστικότητα και μακροχρόνια συναισθηματική σύνδεση. Παράλληλα, χρησιμοποιείται για τη μελέτη της σχέσης του κοινωνικοσεξουαλικού προσανατολισμού με χαρακτηριστικά προσωπικότητας, δημογραφικούς παράγοντες, ποιότητα σχέσεων και άλλες ψυχολογικές μεταβλητές.

Δομή και χαρακτηριστικά της κλίμακας

Το RSOI αξιολογεί τρεις βασικές διαστάσεις του κοινωνικοσεξουαλικού προσανατολισμού:

• Σεξουαλική Ελευθερία (Sexual Freedom), η οποία αφορά τη διάθεση του ατόμου να συμμετέχει σε σεξουαλικές σχέσεις χωρίς μακροχρόνια δέσμευση.
• Σεξουαλική Επικέντρωση (Sexual Focus), που αποτυπώνει τη θετική στάση απέναντι στις περιστασιακές σεξουαλικές σχέσεις.
• Σεξουαλική Εμπειρία (Sexual Experience), η οποία αξιολογεί το εύρος των προηγούμενων σεξουαλικών εμπειριών του ατόμου.

Οι συμμετέχοντες απαντούν σε δηλώσεις που αφορούν τις σεξουαλικές τους στάσεις, προτιμήσεις και εμπειρίες, χρησιμοποιώντας κλίμακα Likert επτά βαθμίδων, όπου 1 αντιστοιχεί στο «Διαφωνώ απόλυτα» και 7 στο «Συμφωνώ απόλυτα», ανάλογα με τη φύση της κάθε ερώτησης.

Ανάλυση και χρήση των δεδομένων

Η ανάλυση των δεδομένων του RSOI περιλαμβάνει τον υπολογισμό των συνολικών και επιμέρους βαθμολογιών για καθεμία από τις τρεις βασικές διαστάσεις του κοινωνικοσεξουαλικού προσανατολισμού.

Οι βαθμολογίες χρησιμοποιούνται για τη διερεύνηση διαφορών μεταξύ πληθυσμιακών ομάδων, τη μελέτη της σχέσης του κοινωνικοσεξουαλικού προσανατολισμού με χαρακτηριστικά προσωπικότητας, την ποιότητα των διαπροσωπικών σχέσεων, τη συναισθηματική δέσμευση και άλλες ψυχολογικές μεταβλητές. Σε ερευνητικό επίπεδο εφαρμόζονται περιγραφικές και επαγωγικές στατιστικές αναλύσεις, όπως συγκρίσεις ομάδων, αναλύσεις συσχέτισης και μοντέλα παλινδρόμησης, με σκοπό την καλύτερη κατανόηση των παραγόντων που επηρεάζουν τη σεξουαλική συμπεριφορά και τις διαπροσωπικές σχέσεις.

Εγκυρότητα και αξιοπιστία

Το RSOI αποτελεί αναθεωρημένη μορφή ενός από τα πλέον διαδεδομένα εργαλεία αξιολόγησης της κοινωνικοσεξουαλικότητας και έχει χρησιμοποιηθεί σε μεγάλο αριθμό διεθνών ερευνητικών μελετών.

Ωστόσο, το διαθέσιμο αρχείο δεν περιλαμβάνει συγκεκριμένους ψυχομετρικούς δείκτες, όπως τιμές Cronbach’s α, αποτελέσματα διερευνητικής ή επιβεβαιωτικής παραγοντικής ανάλυσης ή δείκτες αξιοπιστίας επαναληπτικών μετρήσεων (test–retest reliability). Κατά συνέπεια, δεν είναι δυνατή η παρουσίαση συγκεκριμένων αριθμητικών στοιχείων αξιοπιστίας και εγκυρότητας αποκλειστικά βάσει του διαθέσιμου υλικού.

Βαθμολόγηση και στατιστική αξιολόγηση

Η βαθμολόγηση του RSOI πραγματοποιείται μέσω κλίμακας Likert επτά βαθμίδων, όπου οι συμμετέχοντες αξιολογούν τον βαθμό συμφωνίας τους με δηλώσεις που αφορούν τις σεξουαλικές τους στάσεις, προτιμήσεις και συμπεριφορές.

Οι συνολικές βαθμολογίες προκύπτουν από τον συνδυασμό των επιμέρους βαθμολογιών των τριών διαστάσεων της κλίμακας. Υψηλότερες βαθμολογίες υποδηλώνουν περισσότερο μη περιορισμένο κοινωνικοσεξουαλικό προσανατολισμό, δηλαδή μεγαλύτερη αποδοχή και προτίμηση για περιστασιακές σεξουαλικές σχέσεις χωρίς συναισθηματική δέσμευση, ενώ χαμηλότερες βαθμολογίες αντανακλούν περισσότερο περιορισμένο κοινωνικοσεξουαλικό προσανατολισμό, με προτίμηση σε σταθερές και μακροχρόνιες σχέσεις.

Βιβλιογραφία

Simpson, J. A., & Gangestad, S. W. (1991). Individual Differences in Sociosexuality: Evidence for Convergent and Discriminant Validity. Journal of Personality and Social Psychology, 60(6), 870–883.

Penke, L., & Asendorpf, J. B. (2008). Beyond Global Sociosexual Orientations: A More Differentiated Look at Sociosexuality and Its Effects on Courtship and Romantic Relationships. Journal of Personality and Social Psychology, 95(5), 1113–1135.

Schmitt, D. P. (2005). Sociosexuality from Argentina to Zimbabwe: A 48-Nation Study of Sex, Culture, and Strategies of Human Mating. Behavioral and Brain Sciences, 28(2), 247–311.