Περιγραφή

Η Έρευνα Επικοινωνιακής Πρόθεσης (Communicatieve Intentie Onderzoek – CIO-25) αποτελεί ένα εξειδικευμένο εργαλείο αξιολόγησης της επικοινωνιακής πρόθεσης παιδιών, με ιδιαίτερη έμφαση στις πρώιμες μορφές επικοινωνίας που προηγούνται ή συνοδεύουν την ανάπτυξη της ομιλίας. Το εργαλείο διερευνά όχι μόνο το τι επικοινωνεί ένα παιδί, αλλά κυρίως τον λόγο για τον οποίο επιχειρεί να επικοινωνήσει, αναγνωρίζοντας τις λειτουργίες που εξυπηρετούν οι λεκτικές και μη λεκτικές συμπεριφορές του.

Το CIO-25 χρησιμοποιείται κυρίως σε παιδιά με καθυστέρηση λόγου και ομιλίας, διαταραχές επικοινωνίας, διαταραχή αυτιστικού φάσματος (ΔΑΦ), αναπτυξιακές δυσκολίες, νοητική αναπηρία ή άλλες νευροαναπτυξιακές καταστάσεις. Παρέχει πολύτιμες πληροφορίες σε λογοθεραπευτές, ειδικούς παιδαγωγούς, ψυχολόγους και ερευνητές, συμβάλλοντας στον σχεδιασμό εξατομικευμένων προγραμμάτων παρέμβασης και στην παρακολούθηση της εξέλιξης των επικοινωνιακών δεξιοτήτων.

Ανάλυση και Χρήση

Η αξιολόγηση μέσω του CIO-25 βασίζεται κυρίως στη συστηματική παρατήρηση της επικοινωνιακής συμπεριφοράς του παιδιού σε φυσικά ή δομημένα περιβάλλοντα αλληλεπίδρασης. Αντί να επικεντρώνεται αποκλειστικά στη γλωσσική παραγωγή, εξετάζει τη λειτουργικότητα της επικοινωνίας και τις προθέσεις που εκφράζονται μέσα από αυτή.

Η ανάλυση περιλαμβάνει τη διερεύνηση της χρήσης λεκτικών και μη λεκτικών μέσων επικοινωνίας, όπως οι λέξεις, οι χειρονομίες, οι εκφράσεις του προσώπου, η βλεμματική επαφή, οι κινήσεις του σώματος και η χρήση αντικειμένων ή συμβόλων.

Παράλληλα, αξιολογούνται οι διαφορετικοί τύποι επικοινωνιακής πρόθεσης, όπως η υποβολή αιτημάτων, η προσφορά πληροφοριών, η έκφραση συναισθημάτων, η κοινωνική αλληλεπίδραση, η αναζήτηση προσοχής, η διαμαρτυρία, η ανταλλαγή εμπειριών και η διατήρηση της επικοινωνίας.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται επίσης στην πρωτοβουλία του παιδιού να ξεκινήσει μια επικοινωνιακή αλληλεπίδραση, στην ικανότητά του να ανταποκρίνεται στις πρωτοβουλίες των άλλων, καθώς και στη διατήρηση του διαλόγου κατά τη διάρκεια της επικοινωνίας.

Τα αποτελέσματα της αξιολόγησης επιτρέπουν την αναγνώριση των ισχυρών σημείων και των δυσκολιών του παιδιού, συμβάλλοντας στην ανάπτυξη στοχευμένων θεραπευτικών και εκπαιδευτικών παρεμβάσεων.

Ψυχομετρικά Χαρακτηριστικά

Σε αντίθεση με τις παραδοσιακές ψυχομετρικές κλίμακες, το CIO-25 αποτελεί κυρίως ένα εργαλείο λειτουργικής και ποιοτικής αξιολόγησης της επικοινωνιακής πρόθεσης. Η αξιοπιστία του βασίζεται στην τυποποιημένη διαδικασία παρατήρησης και στην κατάλληλη εκπαίδευση των αξιολογητών, ενώ η εγκυρότητα περιεχομένου στηρίζεται στη σύγχρονη θεωρία της πραγματολογίας και της αναπτυξιακής γλωσσολογίας.

Η χρήση του σε συνδυασμό με άλλα εργαλεία αξιολόγησης της γλωσσικής ανάπτυξης, της κοινωνικής επικοινωνίας και της λειτουργικής συμπεριφοράς ενισχύει την πληρότητα της κλινικής εκτίμησης και επιτρέπει μια ολοκληρωμένη εικόνα του επικοινωνιακού προφίλ του παιδιού.

Βαθμολόγηση

Η αξιολόγηση του CIO-25 βασίζεται κυρίως σε ποιοτική ανάλυση και όχι σε μία συνολική αριθμητική βαθμολογία. Ο αξιολογητής καταγράφει συστηματικά τις επικοινωνιακές συμπεριφορές του παιδιού, εξετάζοντας τη συχνότητα εμφάνισης, το πλαίσιο μέσα στο οποίο εκδηλώνονται και τη λειτουργικότητά τους.

Η διαδικασία οδηγεί στη δημιουργία ενός εξατομικευμένου επικοινωνιακού προφίλ, το οποίο αναδεικνύει τις επικοινωνιακές προθέσεις που έχουν ήδη αναπτυχθεί, εκείνες που εμφανίζονται περιστασιακά και τις δεξιότητες που απαιτούν περαιτέρω ενίσχυση. Το προφίλ αυτό χρησιμοποιείται τόσο για τον σχεδιασμό θεραπευτικών παρεμβάσεων όσο και για την αξιολόγηση της προόδου σε επαναλαμβανόμενες μετρήσεις.

Εφαρμογές

Το CIO-25 εφαρμόζεται στην κλινική λογοθεραπεία, στην ειδική αγωγή, στην αναπτυξιακή ψυχολογία, στην παιδοψυχιατρική και στην ερευνητική αξιολόγηση της πρώιμης επικοινωνίας. Χρησιμοποιείται τόσο για τη διαγνωστική εκτίμηση όσο και για τη συνεχή παρακολούθηση της αποτελεσματικότητας εκπαιδευτικών και θεραπευτικών προγραμμάτων.

Η έμφαση που δίνει στην επικοινωνιακή πρόθεση και στη λειτουργική χρήση της επικοινωνίας το καθιστά ιδιαίτερα χρήσιμο εργαλείο για παιδιά με περιορισμένη λεκτική έκφραση ή για περιπτώσεις όπου η παραδοσιακή γλωσσική αξιολόγηση δεν αποτυπώνει πλήρως τις πραγματικές επικοινωνιακές δυνατότητες του παιδιού.

Βιβλιογραφία

Bates, E., Camaioni, L., & Volterra, V. (1975). The acquisition of performatives prior to speech. Journal of Child Language, 2(3), 205–224.

Bruner, J. S. (1983). Child’s Talk: Learning to Use Language. New York: W. W. Norton & Company.

Prutting, C. A., & Kirchner, D. M. (1987). A clinical appraisal of the pragmatic aspects of language. Journal of Speech and Hearing Disorders, 52(2), 105–119.

Tomasello, M. (2003). Constructing a Language: A Usage-Based Theory of Language Acquisition. Harvard University Press.

Wetherby, A. M., & Prizant, B. M. (2002). Communication and Symbolic Behavior Scales Developmental Profile (CSBS DP). Paul H. Brookes Publishing.

Coggins, T. E., Carpenter, R. L., & Owings, N. O. (1983). Examining early intentional communication in young children. Journal of Child Language, 10(2), 263–279.