Ερωτηματολόγιο Ικανοποίησης Διαπροσωπικής Επικοινωνίας [ICSI-19]

Περιγραφή

Το Ερωτηματολόγιο Ικανοποίησης Διαπροσωπικής Επικοινωνίας (Interpersonal Communication Satisfaction Inventory – ICSI-19) αποτελεί ένα αξιόπιστο και ευρέως χρησιμοποιούμενο ψυχομετρικό εργαλείο που έχει σχεδιαστεί για την αξιολόγηση του βαθμού ικανοποίησης που βιώνει ένα άτομο κατά τη διαπροσωπική επικοινωνία. Αναπτύχθηκε από τον Michael L. Hecht και βασίζεται στη θεωρία ότι η αποτελεσματική επικοινωνία δεν εξαρτάται μόνο από την ανταλλαγή πληροφοριών, αλλά και από τον βαθμό στον οποίο οι συνομιλητές αισθάνονται ότι γίνονται κατανοητοί, αποδεκτοί και συναισθηματικά συνδεδεμένοι.

Το ICSI-19 αξιολογεί την υποκειμενική εμπειρία της επικοινωνιακής αλληλεπίδρασης, εξετάζοντας τον βαθμό στον οποίο η επικοινωνία θεωρείται ευχάριστη, αποτελεσματική και ικανοποιητική. Η κλίμακα χρησιμοποιείται ευρέως στην κοινωνική ψυχολογία, στην επιστήμη της επικοινωνίας, στην οργανωσιακή συμπεριφορά, στη συμβουλευτική, στην εκπαίδευση και στις επιστήμες υγείας.

Το ερωτηματολόγιο διερευνά σημαντικές πτυχές της διαπροσωπικής επικοινωνίας, όπως:

• Αμοιβαία κατανόηση, δηλαδή τον βαθμό στον οποίο οι συνομιλητές αισθάνονται ότι κατανοούν και γίνονται κατανοητοί.
• Ενεργητική ακρόαση, που αφορά την προσοχή, την ανταπόκριση και την ουσιαστική συμμετοχή στη συζήτηση.
• Συναισθηματική ανταπόκριση, δηλαδή την αντίληψη ενδιαφέροντος, ενσυναίσθησης και συναισθηματικής υποστήριξης.
• Αποτελεσματικότητα της επικοινωνίας, η οποία αξιολογεί κατά πόσο η επικοινωνία επιτυγχάνει τους επιδιωκόμενους στόχους.
• Ικανοποίηση από την αλληλεπίδραση, που αποτυπώνει τη συνολική θετική εμπειρία από τη διαπροσωπική επικοινωνία.

Η θεωρητική βάση του ICSI στηρίζεται στη διαπροσωπική θεωρία της επικοινωνίας, σύμφωνα με την οποία η ποιότητα των ανθρώπινων σχέσεων επηρεάζεται άμεσα από την αποτελεσματικότητα της επικοινωνίας και από το επίπεδο ικανοποίησης που προκύπτει από αυτήν.

Ανάλυση και Χρήση των Δεδομένων

Το ICSI-19 επιτρέπει την ποσοτική αξιολόγηση της ικανοποίησης από τη διαπροσωπική επικοινωνία και τη διερεύνηση της σχέσης της με ψυχολογικές, κοινωνικές και οργανωσιακές μεταβλητές.

Η στατιστική ανάλυση μπορεί να περιλαμβάνει:

• Περιγραφική στατιστική (μέσοι όροι, τυπικές αποκλίσεις, διάμεσοι και εκατοστημόρια).
• Έλεγχο της αξιοπιστίας μέσω των δεικτών Cronbach’s α και McDonald’s Omega.
• Διερεύνηση της παραγοντικής δομής με Εξερευνητική (EFA) και Επιβεβαιωτική Παραγοντική Ανάλυση (CFA).
• Έλεγχο συγκλίνουσας και διακριτής εγκυρότητας με εργαλεία που αξιολογούν την ποιότητα σχέσεων, την ενσυναίσθηση, την κοινωνική υποστήριξη, την επικοινωνιακή επάρκεια, την ικανοποίηση από τη ζωή και την ψυχική ευεξία.
• Συσχετίσεις μέσω συντελεστών Pearson ή Spearman.
• Συγκρίσεις μεταξύ ομάδων με t-test, ANOVA, MANOVA ή μη παραμετρικές δοκιμασίες.
• Πολλαπλή γραμμική και λογιστική παλινδρόμηση για τον εντοπισμό παραγόντων που επηρεάζουν την ικανοποίηση από την επικοινωνία.
• Αναλύσεις διαμεσολάβησης (Mediation), τροποποίησης (Moderation) και Μοντέλα Δομικών Εξισώσεων (SEM).
• Διαχρονικές μελέτες για την αξιολόγηση αλλαγών στην επικοινωνιακή ικανοποίηση μετά από εκπαιδευτικές ή θεραπευτικές παρεμβάσεις.

Το ICSI-19 χρησιμοποιείται ευρέως σε:

• ψυχολογία της επικοινωνίας,
• κοινωνική ψυχολογία,
• συμβουλευτική και ψυχοθεραπεία,
• οργανωσιακή ψυχολογία,
• εκπαιδευτική έρευνα,
• οικογενειακή θεραπεία,
• νοσηλευτική και επιστήμες υγείας,
• αξιολόγηση προγραμμάτων ανάπτυξης επικοινωνιακών δεξιοτήτων.

Στόχος

Ο βασικός στόχος του ICSI-19 είναι η αξιόπιστη και έγκυρη αξιολόγηση της ικανοποίησης που αποκομίζουν τα άτομα από τις διαπροσωπικές τους επικοινωνιακές αλληλεπιδράσεις. Η κλίμακα επιτρέπει την κατανόηση του βαθμού στον οποίο η επικοινωνία θεωρείται αποτελεσματική, ευχάριστη και ουσιαστική, ενώ παράλληλα συμβάλλει στον εντοπισμό παραγόντων που ενισχύουν ή περιορίζουν την ποιότητα των διαπροσωπικών σχέσεων.

Ειδικότερα, αποσκοπεί:

• στην αξιολόγηση της συνολικής ικανοποίησης από τη διαπροσωπική επικοινωνία,
• στη μέτρηση της αντιλαμβανόμενης ποιότητας της επικοινωνίας,
• στη διερεύνηση της αίσθησης κατανόησης, αποδοχής και ενεργητικής ακρόασης,
• στην αξιολόγηση της συναισθηματικής ανταπόκρισης κατά την επικοινωνία,
• στον εντοπισμό δυσκολιών στις διαπροσωπικές σχέσεις,
• στην αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας παρεμβάσεων που στοχεύουν στη βελτίωση των επικοινωνιακών δεξιοτήτων,
• στην υποστήριξη της επιστημονικής έρευνας σχετικά με την ποιότητα της ανθρώπινης επικοινωνίας.

Βαθμολόγηση

Το ICSI-19 αποτελείται από 19 δηλώσεις, οι οποίες αξιολογούνται σε επταβάθμια κλίμακα Likert. Οι απαντήσεις κωδικοποιούνται ως εξής: 7 = Συμφωνώ απόλυτα, 6 = Συμφωνώ μέτρια, 5 = Συμφωνώ ελαφρώς, 4 = Ουδέτερος/η, 3 = Διαφωνώ ελαφρώς, 2 = Διαφωνώ μέτρια, 1 = Διαφωνώ απόλυτα.

Οι επιμέρους βαθμολογίες αθροίζονται ώστε να προκύψει μία συνολική βαθμολογία επικοινωνιακής ικανοποίησης. Υψηλότερες συνολικές βαθμολογίες υποδηλώνουν μεγαλύτερη ικανοποίηση από τη διαπροσωπική επικοινωνία, αποτελεσματικότερη αλληλεπίδραση, υψηλότερη αίσθηση κατανόησης και θετικότερη επικοινωνιακή εμπειρία.

Κατά την ψυχομετρική αξιολόγηση του εργαλείου εξετάζονται συνήθως:

• Εσωτερική συνοχή (Cronbach’s α και McDonald’s Omega).
• Αξιοπιστία επαναληπτικών μετρήσεων (Test–Retest Reliability).
• Δομική εγκυρότητα (Construct Validity).
• Συγκλίνουσα και διακριτή εγκυρότητα.
• Παραγοντική εγκυρότητα μέσω CFA.
• Ισοδυναμία μέτρησης μεταξύ διαφορετικών ηλικιακών, πολιτισμικών και επαγγελματικών ομάδων.
• Ανάλυση ερωτήσεων και διορθωμένες συσχετίσεις ερώτησης–συνολικής βαθμολογίας.

Βιβλιογραφία

Hecht, M. L. (1978). The conceptualization and measurement of interpersonal communication satisfaction. Human Communication Research, 4(3), 253–264.

Hecht, M. L. (1978). Toward a conceptualization of communication satisfaction. Quarterly Journal of Speech, 64(1), 47–62. https://doi.org/10.1080/00335637809383411

Hecht, M. L. (2004). Interpersonal Communication Satisfaction Inventory. Στο R. B. Rubin, P. Palmgreen, & H. E. Sypher (Eds.), Communication Research Measures: A Sourcebook (pp. 217–222). Routledge.

Rubin, R. B., Palmgreen, P., & Sypher, H. E. (1994). Communication Research Measures: A Sourcebook. Guilford Press.

Shroff, H. B. (2014). Family Resiliency, Sense of Coherence, Social Support and Psychosocial Interventions: Reducing Caregiver Burden and Determining the Quality of Life in Persons with Alzheimer’s Disease (Doctoral dissertation). Florida Atlantic University.

Whalen, C. S. (2015). Is the Reception Better on a Different Channel? Interpersonal Communication Satisfaction of Introverts and Extraverts During Face-to-Face Versus Instant Messenger Conversations (Senior Thesis). Scripps College.