Other As Shamer Scale [OAS-18]

Περιγραφή

Η Other As Shamer Scale (OAS-18) – Κλίμακα Εξωτερικής Ντροπής είναι ένα ψυχομετρικό εργαλείο αυτοαναφοράς που σχεδιάστηκε για την αξιολόγηση της εξωτερικής ντροπής, δηλαδή του βαθμού στον οποίο ένα άτομο πιστεύει ότι οι άλλοι το αντιλαμβάνονται, το αξιολογούν ή το κρίνουν με αρνητικό τρόπο.

Η κλίμακα αναπτύχθηκε από τους Goss, Gilbert και Allan (1994) και βασίστηκε σε προγενέστερες προσεγγίσεις μέτρησης της ντροπής. Αποτελείται από 18 ερωτήσεις που επικεντρώνονται στις αντιλήψεις του ατόμου σχετικά με την εικόνα που θεωρεί ότι έχουν οι άλλοι για εκείνο.

Η OAS-18 χρησιμοποιείται στην ψυχολογική και ψυχοκοινωνική έρευνα για τη διερεύνηση της ντροπής και των αντιλήψεων κοινωνικής αξιολόγησης. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η διάκριση μεταξύ εξωτερικής ντροπής (external shame) και εσωτερικής ντροπής (internal shame).

Στόχος

Βασικός στόχος της OAS-18 είναι η συστηματική διερεύνηση του τρόπου με τον οποίο τα άτομα πιστεύουν ότι τα βλέπουν και τα αξιολογούν οι άλλοι.

Η κλίμακα εστιάζει σε γενικότερες αρνητικές κοινωνικές αξιολογήσεις του εαυτού και μπορεί να συμβάλει στην κατανόηση του βαθμού στον οποίο το άτομο αισθάνεται ότι θεωρείται από τους άλλους ανεπαρκές, κατώτερο, ελαττωματικό ή κοινωνικά υποτιμημένο.

Με αυτόν τον τρόπο, η OAS-18 παρέχει έναν δομημένο τρόπο ποσοτικοποίησης μιας σημαντικής διάστασης της εμπειρίας της ντροπής.

Δομή της Κλίμακας

Η OAS-18 περιλαμβάνει 18 ερωτήσεις, οι οποίες στο αρχικό πλαίσιο της κλίμακας οργανώνονται σε τρεις βασικές διαστάσεις.

Οι διαστάσεις αυτές αφορούν:

Αίσθημα κατωτερότητας: αξιολογεί αντιλήψεις σύμφωνα με τις οποίες το άτομο θεωρεί ότι οι άλλοι το βλέπουν ως κατώτερο ή ανεπαρκές.

Αίσθημα κενού: αφορά την αντίληψη ότι οι άλλοι θεωρούν το άτομο κενό ή ότι του λείπουν σημαντικά προσωπικά χαρακτηριστικά.

Αντίληψη της αντίδρασης των άλλων στα λάθη: εξετάζει τον τρόπο με τον οποίο το άτομο πιστεύει ότι οι άλλοι αντιδρούν όταν κάνει λάθη ή αποτυγχάνει.

Η εξέταση των επιμέρους διαστάσεων μπορεί να προσφέρει μια περισσότερο αναλυτική εικόνα της εμπειρίας της εξωτερικής ντροπής.

Βαθμονόμηση

Οι συμμετέχοντες καλούνται να απαντήσουν στις 18 ερωτήσεις χρησιμοποιώντας πενταβάθμια κλίμακα τύπου Likert, η οποία κυμαίνεται από:

0 = Ποτέ
έως
4 = Πάντα

Η βαθμολογία κάθε ερώτησης αντικατοπτρίζει τη συχνότητα με την οποία το άτομο βιώνει ή αντιλαμβάνεται τη συγκεκριμένη εμπειρία κοινωνικής αξιολόγησης.

Βαθμολόγηση

Η συνολική βαθμολογία της OAS-18 υπολογίζεται με την άθροιση των βαθμολογιών των 18 ερωτήσεων.

Το συνολικό σκορ μπορεί να κυμαίνεται από:

0 έως 72 βαθμούς.

Υψηλότερη συνολική βαθμολογία αντιστοιχεί σε υψηλότερο επίπεδο εξωτερικής ντροπής, δηλαδή σε εντονότερη πεποίθηση ότι οι άλλοι βλέπουν ή αξιολογούν αρνητικά το άτομο.

Η βαθμολογία θα πρέπει να ερμηνεύεται σύμφωνα με το πλαίσιο εφαρμογής της κλίμακας και τα διαθέσιμα ψυχομετρικά δεδομένα του αντίστοιχου πληθυσμού.

Ανάλυση και Χρήση Δεδομένων

Η ανάλυση των δεδομένων της OAS-18 μπορεί να περιλαμβάνει αρχικά τον υπολογισμό της συνολικής βαθμολογίας και, ανάλογα με τον ερευνητικό σχεδιασμό, την εξέταση των επιμέρους διαστάσεων της κλίμακας.

Σε ερευνητικές εφαρμογές μπορούν να υπολογιστούν περιγραφικά στατιστικά στοιχεία, όπως μέσος όρος, τυπική απόκλιση, διάμεσος και εύρος τιμών.

Η εσωτερική συνέπεια μπορεί να αξιολογηθεί με κατάλληλους δείκτες αξιοπιστίας, ενώ η παραγοντική δομή μπορεί να διερευνηθεί μέσω διερευνητικής ή επιβεβαιωτικής παραγοντικής ανάλυσης.

Επιπλέον, οι βαθμολογίες μπορούν να συσχετιστούν με άλλες ψυχολογικές και κοινωνικές μεταβλητές ή να συγκριθούν μεταξύ διαφορετικών ομάδων, ανάλογα με τους στόχους και τις υποθέσεις της εκάστοτε μελέτης.

Ερμηνεία Αποτελεσμάτων

Οι υψηλότερες βαθμολογίες στην OAS-18 υποδηλώνουν εντονότερη εξωτερική ντροπή και ισχυρότερη αντίληψη ότι οι άλλοι αξιολογούν το άτομο αρνητικά.

Αντίθετα, χαμηλότερες βαθμολογίες υποδηλώνουν μικρότερη τάση του ατόμου να αντιλαμβάνεται τον εαυτό του ως αντικείμενο αρνητικής κοινωνικής κρίσης.

Η ερμηνεία των αποτελεσμάτων δεν θα πρέπει να γίνεται απομονωμένα ούτε να χρησιμοποιείται αυτομάτως ως κλινική διάγνωση. Είναι σημαντικό να λαμβάνονται υπόψη το κοινωνικό και πολιτισμικό πλαίσιο, τα χαρακτηριστικά του εξεταζόμενου και τα αποτελέσματα άλλων σχετικών ψυχομετρικών εργαλείων.

Εγκυρότητα και Αξιοπιστία

Η OAS-18 έχει χρησιμοποιηθεί σε μελέτες που εξετάζουν την εμπειρία της ντροπής και τις αντιλήψεις κοινωνικής αξιολόγησης.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της ελληνικής προσαρμογής που αναφέρονται στο διαθέσιμο υλικό, η ελληνική έκδοση παρουσίασε ικανοποιητικές έως υψηλές τιμές εσωτερικής συνέπειας, με συντελεστή Cronbach’s alpha περίπου 0,87–0,88.

Παράλληλα, αναφέρεται ότι η ελληνική προσαρμογή διατήρησε την αρχική τριπαραγοντική δομή της κλίμακας, υποστηρίζοντας τη χρησιμότητά της για την αξιολόγηση της εξωτερικής ντροπής στον ελληνικό πληθυσμό.

Εφαρμογές

Η OAS-18 μπορεί να αξιοποιηθεί σε ερευνητικά και εφαρμοσμένα πλαίσια όπου ενδιαφέρει η μελέτη της ντροπής, της κοινωνικής αξιολόγησης και της αυτοαντίληψης.

Μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη διερεύνηση διαφορών μεταξύ ομάδων, τη μελέτη σχέσεων της εξωτερικής ντροπής με άλλες ψυχοκοινωνικές μεταβλητές και την αξιολόγηση μεταβολών σε διαφορετικά χρονικά σημεία.

Η χρήση της μπορεί επίσης να συμβάλει στην καλύτερη κατανόηση του τρόπου με τον οποίο η αντίληψη της κρίσης των άλλων συνδέεται με ευρύτερες ψυχολογικές και διαπροσωπικές διεργασίες.

Περιορισμοί

Ως εργαλείο αυτοαναφοράς, η OAS-18 βασίζεται στην προσωπική αντίληψη και αναφορά του εξεταζόμενου. Οι απαντήσεις μπορεί επομένως να επηρεάζονται από παράγοντες όπως η κοινωνική επιθυμητότητα, η τρέχουσα συναισθηματική κατάσταση και ο τρόπος κατανόησης των ερωτήσεων.

Για τον λόγο αυτό, τα αποτελέσματα είναι προτιμότερο να συνεκτιμώνται με άλλες πηγές πληροφοριών και, όπου απαιτείται, με συμπληρωματικά ψυχομετρικά ή κλινικά δεδομένα.

Ελληνική Προσαρμογή

Η κλίμακα έχει μεταφραστεί και προσαρμοστεί για χρήση σε ελληνικό πληθυσμό. Στο διαθέσιμο υλικό αναφέρεται η εργασία των Γκούβα, Πάσχου, Καλτσούδα, Δραγκιώτη, Παραλίκα, Μαντζούκα και Κοτρώτσιου στο πλαίσιο της ελληνικής προσαρμογής και ψυχομετρικής αξιολόγησης του εργαλείου.

Τα διαθέσιμα αποτελέσματα υποστηρίζουν ικανοποιητικές ψυχομετρικές ιδιότητες της ελληνικής έκδοσης και τη δυνατότητα αξιοποίησής της σε σχετικά ερευνητικά πλαίσια.

Βιβλιογραφία

Goss, K., Gilbert, P., & Allan, S. (1994). An exploration of shame measures—I: The Other As Shamer Scale. Personality and Individual Differences, 17(5), 713–717.

Gouva, M., Paschou, A., Kaltsouda, A., Dragioti, E., Paralikas, T., Mantzoukas, S., & Kotrotsiou, E. Ελληνική προσαρμογή και ψυχομετρική αξιολόγηση της Other As Shamer Scale.