Ερωτηματολόγιο Κοινωνικής Υποστήριξης [SSQ-12]

Περιγραφή

Το Ερωτηματολόγιο Κοινωνικής Υποστήριξης (Social Support Questionnaire – SSQ) αποτελεί ένα ψυχομετρικό εργαλείο που έχει σχεδιαστεί για την αξιολόγηση της κοινωνικής υποστήριξης που αντιλαμβάνεται ότι λαμβάνει ένα άτομο από το οικογενειακό, φιλικό και ευρύτερο κοινωνικό του περιβάλλον. Η κοινωνική υποστήριξη αποτελεί σημαντικό παράγοντα για την ψυχική και σωματική υγεία, καθώς σχετίζεται με την ικανότητα διαχείρισης του στρες, την ψυχολογική ευημερία και τη συνολική προσαρμογή του ατόμου.

Το SSQ δεν περιορίζεται μόνο στην καταγραφή της ύπαρξης κοινωνικών σχέσεων, αλλά εξετάζει τόσο τον αριθμό των διαθέσιμων πηγών υποστήριξης όσο και τον βαθμό ικανοποίησης του ατόμου από την υποστήριξη που λαμβάνει. Με αυτόν τον τρόπο παρέχει μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα της ποιότητας και της επάρκειας του κοινωνικού δικτύου.

Στόχος

Βασικός στόχος του SSQ είναι η παροχή ενός αξιόπιστου και έγκυρου μέσου για την αξιολόγηση της κοινωνικής υποστήριξης. Το εργαλείο χρησιμοποιείται ευρέως στην επιστημονική έρευνα για τη διερεύνηση της επίδρασης της κοινωνικής υποστήριξης στην ψυχική και σωματική υγεία, στην αντιμετώπιση του στρες, στην ποιότητα ζωής και στην ψυχολογική ευημερία.

Παράλληλα, το SSQ αξιοποιείται στην κλινική πράξη για την αναγνώριση των αναγκών υποστήριξης των ατόμων και για τον σχεδιασμό παρεμβάσεων που στοχεύουν στη βελτίωση της κοινωνικής αλληλεπίδρασης, στην ενίσχυση του κοινωνικού δικτύου και στην προαγωγή της συνολικής ευεξίας.

Δομή και χαρακτηριστικά της κλίμακας

Το SSQ αξιολογεί δύο βασικές διαστάσεις της κοινωνικής υποστήριξης. Η πρώτη αφορά τον αριθμό των πηγών υποστήριξης, δηλαδή πόσα άτομα είναι διαθέσιμα να προσφέρουν βοήθεια, κατανόηση ή συναισθηματική υποστήριξη. Η δεύτερη αφορά τον βαθμό ικανοποίησης από την υποστήριξη, δηλαδή το πόσο ικανοποιημένο αισθάνεται το άτομο από τη βοήθεια που λαμβάνει.

Ο αριθμός των πηγών υποστήριξης μπορεί να ξεκινά από το 0, όταν δεν αναφέρεται καμία διαθέσιμη πηγή, και να αυξάνεται ανάλογα με τον αριθμό των ατόμων που δηλώνει ο συμμετέχων. Η ικανοποίηση αξιολογείται μέσω εξαβάθμιας κλίμακας τύπου Likert, όπου 1 αντιστοιχεί στο «Πολύ δυσαρεστημένος» και 6 στο «Πολύ ικανοποιημένος». Το διαθέσιμο υλικό δεν αναφέρει τον συνολικό αριθμό των ερωτήσεων ή τη συγκεκριμένη έκδοση του SSQ.

Ανάλυση και χρήση των δεδομένων

Η ανάλυση του SSQ επικεντρώνεται στη διερεύνηση τόσο της έκτασης όσο και της ποιότητας της κοινωνικής υποστήριξης. Ο δείκτης του αριθμού πηγών υποστήριξης παρέχει πληροφορίες για το μέγεθος του διαθέσιμου κοινωνικού δικτύου, ενώ ο δείκτης ικανοποίησης αποτυπώνει την υποκειμενική αξιολόγηση της επάρκειας και της ποιότητας της υποστήριξης.

Τα δεδομένα μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε περιγραφικές και επαγωγικές στατιστικές αναλύσεις. Είναι δυνατό να υπολογιστούν μέσοι όροι, τυπικές αποκλίσεις και συσχετίσεις με άλλες ψυχολογικές ή κοινωνικές μεταβλητές. Το εργαλείο μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί σε συγκρίσεις μεταξύ ομάδων και σε αναλύσεις παλινδρόμησης για τη διερεύνηση της σχέσης της κοινωνικής υποστήριξης με την κατάθλιψη, το άγχος, την ποιότητα ζωής, την ανθεκτικότητα και την αντιμετώπιση του στρες.

Εγκυρότητα και αξιοπιστία

Η ψυχομετρική αξιολόγηση του SSQ περιλαμβάνει την εξέταση της εσωτερικής συνέπειας μέσω του δείκτη Cronbach’s α, καθώς και της αξιοπιστίας επαναληψιμότητας μέσω επαναλαμβανόμενων μετρήσεων σε διαφορετικές χρονικές στιγμές. Η εγκυρότητα εξετάζεται μέσω συγκρίσεων με άλλα εργαλεία κοινωνικής υποστήριξης και με τη χρήση παραγοντικών αναλύσεων για την επιβεβαίωση της δομής του ερωτηματολογίου.

Το διαθέσιμο υλικό δεν παραθέτει συγκεκριμένες αριθμητικές τιμές Cronbach’s α, συντελεστές αξιοπιστίας επαναληψιμότητας ή αποτελέσματα παραγοντικών αναλύσεων. Επομένως, δεν είναι δυνατή η παρουσίαση συγκεκριμένων ψυχομετρικών δεικτών βάσει των παρεχόμενων πληροφοριών.

Βαθμολόγηση και στατιστική αξιολόγηση

Η βαθμολόγηση του SSQ βασίζεται σε δύο κύριους δείκτες. Ο πρώτος είναι ο δείκτης Ν, ο οποίος αφορά τον αριθμό των πηγών κοινωνικής υποστήριξης. Ο δεύτερος είναι ο δείκτης S, ο οποίος αφορά τον βαθμό ικανοποίησης από την υποστήριξη.

Οι βαθμολογίες του δείκτη Ν προκύπτουν από τον αριθμό των ατόμων που αναφέρει ο συμμετέχων ως διαθέσιμες πηγές υποστήριξης. Οι βαθμολογίες του δείκτη S προκύπτουν από τις απαντήσεις στην εξαβάθμια κλίμακα Likert, από 1 («Πολύ δυσαρεστημένος») έως 6 («Πολύ ικανοποιημένος»). Οι συνολικές βαθμολογίες υπολογίζονται από το άθροισμα ή τον μέσο όρο των επιμέρους απαντήσεων για κάθε διάσταση.

Υψηλότερη βαθμολογία στον δείκτη Ν υποδηλώνει μεγαλύτερο αριθμό διαθέσιμων πηγών υποστήριξης, ενώ υψηλότερη βαθμολογία στον δείκτη S υποδηλώνει μεγαλύτερη ικανοποίηση από την υποστήριξη που λαμβάνει το άτομο. Το διαθέσιμο υλικό δεν παρέχει συγκεκριμένες τιμές αποκοπής ή κατηγορίες ερμηνείας των βαθμολογιών.

Βιβλιογραφία

Sarason, I. G., Levine, H. M., Basham, R. B., & Sarason, B. R. (1983). Assessing Social Support: The Social Support Questionnaire. Journal of Personality and Social Psychology, 44(1), 127–139.

Sarason, I. G., Sarason, B. R., & Shearin, E. N. (1986). Social Support as an Individual Difference Variable: Its Stability, Origins, and Relational Aspects. Journal of Personality and Social Psychology, 50(4), 845–855.