Ερωτηματολόγιο Προσανατολισμού στο Καθήκον και στο Εγώ στον Αθλητισμό [TEOSQ-13]

Περιγραφή

Το Task and Ego Orientation in Sport Questionnaire (TEOSQ-13) είναι ψυχομετρικό εργαλείο που αξιολογεί δύο βασικούς τύπους προσανατολισμού επίτευξης στον αθλητισμό: τον προσανατολισμό στο καθήκον (Task Orientation) και τον προσανατολισμό στο εγώ (Ego Orientation). Αναπτύχθηκε από τους Duda και Nicholls και χρησιμοποιείται για τη διερεύνηση του τρόπου με τον οποίο οι αθλητές αντιλαμβάνονται την επιτυχία και την αποτυχία.

Ο προσανατολισμός στο καθήκον συνδέεται με την προσωπική βελτίωση, τη μάθηση, την προσπάθεια και την ανάπτυξη δεξιοτήτων, ενώ ο προσανατολισμός στο εγώ βασίζεται περισσότερο στη σύγκριση με τους άλλους και στην αντίληψη της επιτυχίας ως υπεροχής έναντι των ανταγωνιστών.

Σκοπός

Βασικός στόχος του TEOSQ-13 είναι να αξιολογήσει τον βαθμό στον οποίο οι αθλητές προσανατολίζονται είτε στην προσωπική βελτίωση και την εκτέλεση του καθήκοντος είτε στην επίδειξη υπεροχής έναντι άλλων.

Το εργαλείο μπορεί να χρησιμοποιηθεί για:

• τον εντοπισμό των στρατηγικών με τις οποίες οι αθλητές προσεγγίζουν την προπόνηση και τον αγώνα,
• την καλύτερη κατανόηση της παρακίνησης και των στάσεων των αθλητών,
• την υποστήριξη προπονητών και αθλητικών ψυχολόγων στην προσαρμογή των μεθόδων καθοδήγησης,
• τη διερεύνηση της σχέσης των προσανατολισμών επίτευξης με την απόδοση, την ψυχολογική ευημερία και την ικανοποίηση από την αθλητική συμμετοχή.

Διαστάσεις

Το TEOSQ-13 περιλαμβάνει δύο κύριες διαστάσεις:

• Task Orientation – Προσανατολισμός στο Καθήκον: η επιτυχία συνδέεται με την προσπάθεια, τη μάθηση, την προσωπική πρόοδο και τη βελτίωση της απόδοσης.
• Ego Orientation – Προσανατολισμός στο Εγώ: η επιτυχία αξιολογείται περισσότερο μέσω κοινωνικής σύγκρισης, αναγνώρισης και υπεροχής έναντι άλλων αθλητών.

Οι δύο διαστάσεις παρέχουν διαφορετικές αλλά συμπληρωματικές πληροφορίες για τον τρόπο με τον οποίο ο αθλητής αντιλαμβάνεται την επίτευξη στον αθλητισμό.

Ανάλυση και Χρήση Δεδομένων

Τα δεδομένα συλλέγονται μέσω αυτοαναφοράς, με τους συμμετέχοντες να αξιολογούν δηλώσεις σχετικές με τις στάσεις τους απέναντι στην αθλητική επιτυχία.

Η ανάλυση μπορεί να περιλαμβάνει:

• ανάλυση αξιοπιστίας, με χρήση του Cronbach’s α,
• παραγοντική ανάλυση, για την επιβεβαίωση των δύο βασικών διαστάσεων,
• αναλύσεις συσχέτισης, για τη διερεύνηση σχέσεων με μεταβλητές όπως η αυτοπεποίθηση, η ικανοποίηση και άλλες ψυχολογικές παράμετροι.

Τα αποτελέσματα μπορούν επίσης να αξιοποιηθούν στον σχεδιασμό εκπαιδευτικών ή παρεμβατικών προγραμμάτων που αποσκοπούν στην ενίσχυση περισσότερο προσαρμοστικών στάσεων απέναντι στην αθλητική επίδοση.

Ψυχομετρική Αξιολόγηση

Η αξιολόγηση του TEOSQ-13 μπορεί να περιλαμβάνει τον έλεγχο της εσωτερικής συνέπειας των δύο διαστάσεων, επιβεβαιωτική παραγοντική ανάλυση (CFA) και διασταυρούμενη επικύρωση σε διαφορετικούς πληθυσμούς.

Οι διαδικασίες αυτές χρησιμοποιούνται για να εξεταστεί η σταθερότητα της δομής και η δυνατότητα γενίκευσης των αποτελεσμάτων σε διαφορετικά αθλητικά και πολιτισμικά περιβάλλοντα.

Εφαρμογές

Το TEOSQ-13 μπορεί να αξιοποιηθεί στην αθλητική ψυχολογία, την προπονητική, την αθλητική εκπαίδευση και την έρευνα κινήτρων επίτευξης.

Η χρήση του μπορεί να βοηθήσει στην κατανόηση του τρόπου με τον οποίο οι αθλητές ορίζουν την επιτυχία, να υποστηρίξει τον σχεδιασμό κατάλληλου παρακινητικού κλίματος και να συμβάλει στην ανάπτυξη παρεμβάσεων που ενισχύουν την προσπάθεια, τη μάθηση και τη θετική αθλητική εμπειρία.

Βιβλιογραφία

Duda, J. L., & Nicholls, J. G. (1992). Dimensions of goal orientation in schoolwork and sport. Journal of Educational Psychology, 84(3), 290–299.

Duda, J. L. (2001). Achievement goal theory in sport: Recent advances and future directions. In R. N. Singer, H. A. Hausenblas, & C. M. Janelle (Eds.), Handbook of Sport Psychology (pp. 417–442). Wiley.

Treasure, D. C., & Roberts, G. C. (2001). The development of goal orientation and its relationship to motivational climate in youth sport. Journal of Sports Sciences, 19(4), 207–216.