Ανάδειξη και κυριαρχία ταυτότητας [IPD-14]

Ανάλυση και Χρήση Δεδομένων

Η Κλίμακα Σημαντικότητας και Κυριαρχίας της Ταυτότητας (Identity Prominence and Identity Dominance Scale – IPD-14) αποτελεί ένα ψυχομετρικό εργαλείο που αναπτύχθηκε από τον Tracy Nai Kwang (2012) με σκοπό την αξιολόγηση του τρόπου με τον οποίο η προσωπική ταυτότητα και η ταυτότητα του/της συντρόφου διαμορφώνουν τη δυναμική μιας στενής διαπροσωπικής σχέσης. Το εργαλείο βασίζεται στη θεωρία της συγχώνευσης της ταυτότητας (identity merger) και εξετάζει δύο βασικές διαστάσεις: την προεξοχή της ταυτότητας (identity prominence), δηλαδή τον βαθμό στον οποίο η ταυτότητα του ενός μέλους κυριαρχεί στη σχέση, και την επιρροή ή κυριαρχία της ταυτότητας (identity dominance/influence), δηλαδή τον βαθμό στον οποίο κάθε σύντροφος προσαρμόζει τη συμπεριφορά και την αυτοαντίληψή του στις επιθυμίες ή στις προσδοκίες του άλλου. Το εργαλείο αποτελείται από 14 ερωτήματα, επτά για κάθε διάσταση, και χρησιμοποιείται κυρίως στη μελέτη των στενών διαπροσωπικών και συντροφικών σχέσεων, της αλληλεξάρτησης, της αυτοαντίληψης, της ισορροπίας ισχύος και της ανάπτυξης της κοινής ταυτότητας των ζευγαριών. Το παρόν κείμενο βασίζεται και επεκτείνει το περιεχόμενο του επισυναπτόμενου αρχείου.

Η ανάλυση των δεδομένων της IPD-14 περιλαμβάνει την εφαρμογή περιγραφικών και επαγωγικών στατιστικών αναλύσεων. Στις περιγραφικές αναλύσεις υπολογίζονται μέσοι όροι, τυπικές αποκλίσεις, διάμεσοι, ποσοστά, εκατοστημόρια και κατανομές των απαντήσεων τόσο για τη συνολική κλίμακα όσο και για τις δύο επιμέρους διαστάσεις (Προεξοχή της Ταυτότητας και Επιρροή/Κυριαρχία της Ταυτότητας). Οι συγκρίσεις μεταξύ διαφορετικών δημογραφικών, πολιτισμικών ή σχεσιακών ομάδων μπορούν να πραγματοποιηθούν μέσω t-test, ANOVA, Mann–Whitney U ή Kruskal–Wallis, ανάλογα με τη φύση και την κατανομή των δεδομένων.

Η ψυχομετρική αξιολόγηση του εργαλείου περιλαμβάνει τον έλεγχο της εσωτερικής συνέπειας μέσω των δεικτών Cronbach’s α και McDonald’s ω, της επαναληπτικής αξιοπιστίας (test–retest reliability), καθώς και της εγκυρότητας κατασκευής μέσω Εξερευνητικής Παραγοντικής Ανάλυσης (Exploratory Factor Analysis – EFA) και Επιβεβαιωτικής Παραγοντικής Ανάλυσης (Confirmatory Factor Analysis – CFA). Επιπλέον, η συγκλίνουσα, διακριτή και κριτηριακή εγκυρότητα μπορούν να εξεταστούν μέσω συσχετίσεων με έγκυρα εργαλεία αξιολόγησης της ποιότητας της σχέσης, της συντροφικής δέσμευσης, της αλληλεξάρτησης, της συγχώνευσης ταυτότητας (identity fusion), της διαφοροποίησης του εαυτού (self-differentiation), της αυτοεκτίμησης, της οικειότητας, της επικοινωνίας και της ικανοποίησης από τη σχέση.

Προηγμένες στατιστικές τεχνικές, όπως οι συσχετίσεις Pearson ή Spearman, η πολλαπλή γραμμική και λογιστική παλινδρόμηση, οι αναλύσεις διαμεσολάβησης (mediation) και τροποποίησης (moderation), η Ανάλυση Λανθανόντων Προφίλ (Latent Profile Analysis – LPA), τα πολυεπίπεδα μοντέλα (multilevel modeling) και τα Μοντέλα Δομικών Εξισώσεων (Structural Equation Modeling – SEM), μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη διερεύνηση του τρόπου με τον οποίο η προεξοχή και η κυριαρχία της ταυτότητας επηρεάζουν την ποιότητα της σχέσης, τη συναισθηματική εγγύτητα, την ισορροπία ισχύος, τη διαχείριση συγκρούσεων, τη συντροφική ικανοποίηση και τη μακροχρόνια σταθερότητα της σχέσης.

Η IPD-14 χρησιμοποιείται ευρέως στην κοινωνική ψυχολογία, στην ψυχολογία των διαπροσωπικών σχέσεων, στην οικογενειακή ψυχολογία, στη συμβουλευτική ζεύγους, στην ψυχοθεραπεία, καθώς και στην ακαδημαϊκή έρευνα που εξετάζει τη διαμόρφωση της ταυτότητας μέσα στις στενές σχέσεις. Αποτελεί ιδιαίτερα χρήσιμο εργαλείο για τη διερεύνηση της ισορροπίας μεταξύ ατομικής και κοινής ταυτότητας, της δυναμικής ισχύος μεταξύ των συντρόφων και των μηχανισμών που συμβάλλουν στη δημιουργία υγιών και λειτουργικών σχέσεων.

Τα αποτελέσματα της κλίμακας παρέχουν πολύτιμες πληροφορίες σε ψυχολόγους, ψυχοθεραπευτές, συμβούλους ζεύγους και οικογένειας, κοινωνικούς επιστήμονες και ερευνητές, υποστηρίζοντας τη λήψη τεκμηριωμένων αποφάσεων για την κατανόηση της δυναμικής των διαπροσωπικών σχέσεων, την ανάπτυξη θεραπευτικών παρεμβάσεων και την ενίσχυση της ποιότητας και της σταθερότητας των στενών σχέσεων.

Στόχος

Η Κλίμακα Σημαντικότητας και Κυριαρχίας της Ταυτότητας (Identity Prominence and Identity Dominance Scale – IPD-14) έχει ως κύριο στόχο την αξιόπιστη και έγκυρη αξιολόγηση του βαθμού στον οποίο η προσωπική ταυτότητα κάθε συντρόφου προβάλλεται, κυριαρχεί ή επηρεάζεται μέσα στη σχέση. Το εργαλείο συμβάλλει στην κατανόηση της ισορροπίας μεταξύ της ατομικής και της κοινής ταυτότητας, της αμοιβαίας επιρροής των συντρόφων και της δυναμικής ισχύος που αναπτύσσεται στις στενές διαπροσωπικές σχέσεις, υποστηρίζοντας τόσο την επιστημονική έρευνα όσο και την κλινική εφαρμογή.

Βαθμολόγηση (Scoring)

Η Κλίμακα Σημαντικότητας και Κυριαρχίας της Ταυτότητας (IPD-14) αποτελείται από 14 ερωτήματα, οργανωμένα σε δύο υποκλίμακες:

Προεξοχή της Ταυτότητας (Identity Prominence) – 7 ερωτήματα
Επιρροή ή Κυριαρχία της Ταυτότητας (Identity Dominance/Influence) – 7 ερωτήματα

Οι απαντήσεις αξιολογούνται σε επταβάθμια κλίμακα Likert, με τιμές από –3 έως +3, όπου:

–3 υποδηλώνει μεγαλύτερη προεξοχή ή κυριαρχία της ταυτότητας του/της συντρόφου.
0 υποδηλώνει ισορροπία μεταξύ των δύο ταυτοτήτων.
+3 υποδηλώνει μεγαλύτερη προεξοχή ή κυριαρχία της προσωπικής ταυτότητας του συμμετέχοντος.

Οι βαθμολογίες υπολογίζονται ξεχωριστά για κάθε υποκλίμακα και μπορούν να χρησιμοποιηθούν είτε ως επιμέρους δείκτες είτε σε συνδυασμό για τη συνολική αξιολόγηση της δυναμικής της ταυτότητας στη σχέση.

Υψηλότερες θετικές βαθμολογίες υποδηλώνουν μεγαλύτερη κυριαρχία ή προεξοχή της προσωπικής ταυτότητας μέσα στη σχέση και μικρότερη επιρροή από τον/τη σύντροφο.
Υψηλότερες αρνητικές βαθμολογίες υποδηλώνουν ότι η ταυτότητα του/της συντρόφου κυριαρχεί περισσότερο στη σχέση ή ότι ο συμμετέχων προσαρμόζει σε μεγαλύτερο βαθμό τη συμπεριφορά και την αυτοαντίληψή του στις επιθυμίες του/της συντρόφου.
Βαθμολογίες κοντά στο μηδέν αντανακλούν μεγαλύτερη ισορροπία και αμοιβαιότητα μεταξύ των δύο συντρόφων ως προς την έκφραση και την επιρροή της ταυτότητάς τους.

Η ερμηνεία των αποτελεσμάτων συνιστάται να πραγματοποιείται σε συνδυασμό με τη διάρκεια της σχέσης, την οικογενειακή κατάσταση, τα πολιτισμικά χαρακτηριστικά και συμπληρωματικά εργαλεία αξιολόγησης της ποιότητας της σχέσης, της συντροφικής δέσμευσης, της διαφοροποίησης του εαυτού, της συγχώνευσης ταυτότητας, της επικοινωνίας και της ψυχολογικής ευημερίας.

Βιβλιογραφία (APA 7th Edition)

Aron, A., Aron, E. N., & Smollan, D. (1992). Inclusion of Other in the Self Scale and the structure of interpersonal closeness. Journal of Personality and Social Psychology, 63(4), 596–612.

Kwang, T. N. (2012). Finding the “I” in the “we”: Three modes of identity merger in close relationships (Doctoral dissertation). The University of Texas at Austin.

Lewandowski, G. W., Jr., Aron, A., Bassis, S., & Kunak, J. (2006). Losing a self-expanding relationship: Implications for the self-concept. Personal Relationships, 13(3), 317–331.

Rusbult, C. E., Martz, J. M., & Agnew, C. R. (1998). The Investment Model Scale: Measuring commitment level, satisfaction level, quality of alternatives, and investment size. Personal Relationships, 5(4), 357–387.

Slotter, E. B., Gardner, W. L., & Finkel, E. J. (2010). Who am I without you? The influence of romantic breakup on the self-concept. Personality and Social Psychology Bulletin, 36(2), 147–160.