Κλίμακα Συλλογικής Αποτελεσματικότητας Γειτονιάς

Περιγραφή

Η Collective Efficacy—Chicago Neighborhood Study (CECNS-10) αποτελεί ένα ψυχομετρικό εργαλείο που αξιολογεί το επίπεδο συλλογικής αποτελεσματικότητας μιας κοινότητας, δηλαδή τον βαθμό στον οποίο οι κάτοικοι μοιράζονται σχέσεις εμπιστοσύνης, αλληλοϋποστήριξης και συνεργασίας για την επίτευξη κοινών στόχων και την αντιμετώπιση προβλημάτων της γειτονιάς τους.

Η έννοια της συλλογικής αποτελεσματικότητας συνδυάζει την κοινωνική συνοχή με την προθυμία των κατοίκων να αναλάβουν συλλογική δράση όταν απαιτείται. Σύμφωνα με τη σύγχρονη κοινωνιολογική θεωρία, οι κοινότητες με υψηλή συλλογική αποτελεσματικότητα εμφανίζουν μεγαλύτερη κοινωνική συνοχή, αυξημένο αίσθημα ασφάλειας, ισχυρότερα κοινωνικά δίκτυα και χαμηλότερα επίπεδα παραβατικότητας και κοινωνικής αποδιοργάνωσης.

Σκοπός της κλίμακας

Η CECNS-10 έχει ως βασικό στόχο την αξιολόγηση της ποιότητας των κοινωνικών σχέσεων και της δυνατότητας συλλογικής δράσης μεταξύ των κατοίκων μιας γειτονιάς ή κοινότητας. Εξετάζει την εμπιστοσύνη μεταξύ των κατοίκων, την αλληλοβοήθεια, τη συμμετοχή στις τοπικές δραστηριότητες, την κοινωνική υπευθυνότητα και την προθυμία συνεργασίας για την επίλυση κοινών προβλημάτων.

Η κλίμακα επιτρέπει την αποτύπωση του κοινωνικού κεφαλαίου μιας κοινότητας και χρησιμοποιείται για τη μελέτη των παραγόντων που επηρεάζουν την κοινωνική συνοχή, την ασφάλεια, τη δημόσια υγεία, την κοινωνική ευημερία και την αποτελεσματικότητα των παρεμβάσεων σε επίπεδο τοπικής κοινωνίας.

Δομή και βαθμολόγηση

Η CECNS-10 αποτελείται από 10 δηλώσεις, οι οποίες αξιολογούν βασικές διαστάσεις της συλλογικής αποτελεσματικότητας, όπως η αμοιβαία εμπιστοσύνη, η κοινωνική υποστήριξη, η συνεργασία μεταξύ των κατοίκων και η προθυμία για συλλογική αντιμετώπιση προβλημάτων.

Οι απαντήσεις καταγράφονται σε πενταβάθμια κλίμακα Likert, από το 1 («Πολύ απίθανο») έως το 5 («Πολύ πιθανό»). Η συνολική βαθμολογία προκύπτει από το άθροισμα των επιμέρους απαντήσεων, με υψηλότερες τιμές να αντανακλούν υψηλότερο επίπεδο συλλογικής αποτελεσματικότητας και κοινωνικής συνοχής.

Στατιστική ανάλυση και ψυχομετρική αξιολόγηση

Η CECNS-10 χρησιμοποιείται εκτενώς σε κοινωνικές, επιδημιολογικές και πολυεπίπεδες (multilevel) έρευνες που εξετάζουν τη σχέση μεταξύ των χαρακτηριστικών της γειτονιάς και των κοινωνικών ή υγειονομικών εκβάσεων. Η ανάλυση των δεδομένων περιλαμβάνει αρχικά περιγραφική στατιστική των συνολικών και επιμέρους βαθμολογιών και ακολουθείται από συγκρίσεις μεταξύ διαφορετικών κοινοτήτων ή δημογραφικών ομάδων.

Η αξιοπιστία της κλίμακας αξιολογείται συνήθως μέσω της εσωτερικής συνοχής (Cronbach’s α) και της αξιοπιστίας επαναληπτικών μετρήσεων (test–retest reliability). Η δομική εγκυρότητα μπορεί να διερευνηθεί με Διερευνητική (EFA) και Επιβεβαιωτική Παραγοντική Ανάλυση (CFA), ενώ η συγκλίνουσα εγκυρότητα εξετάζεται μέσω συσχέτισης με δείκτες κοινωνικού κεφαλαίου, κοινωνικής εμπιστοσύνης, συμμετοχής των πολιτών και αντιλαμβανόμενης ασφάλειας.

Λόγω της φύσης της μεταβλητής, η CECNS-10 χρησιμοποιείται συχνά σε πολυεπίπεδα στατιστικά μοντέλα (Multilevel Linear Models ή Hierarchical Linear Models), τα οποία επιτρέπουν την ταυτόχρονη ανάλυση ατομικών και κοινοτικών χαρακτηριστικών. Επιπλέον, εφαρμόζονται αναλύσεις Pearson ή Spearman, t-test, ANOVA, MANOVA, γραμμική και λογιστική παλινδρόμηση, καθώς και μοντέλα δομικών εξισώσεων (SEM), για τη διερεύνηση των παραγόντων που επηρεάζουν τη συλλογική αποτελεσματικότητα.

Εφαρμογές

Η CECNS-10 χρησιμοποιείται σε έρευνες κοινωνιολογίας, κοινωνικής ψυχολογίας, δημόσιας υγείας, εγκληματολογίας, αστικής ανάπτυξης και κοινωνικής πολιτικής. Αποτελεί σημαντικό εργαλείο για την αξιολόγηση της κοινωνικής συνοχής, της γειτονικής εμπιστοσύνης και της συλλογικής δράσης σε αστικές και αγροτικές κοινότητες.

Επιπλέον, εφαρμόζεται σε μελέτες που διερευνούν τη σχέση της συλλογικής αποτελεσματικότητας με την εγκληματικότητα, τη σχολική βία, τη δημόσια ασφάλεια, την ψυχική υγεία, τη συμμετοχή των πολιτών, την ποιότητα ζωής, την κοινωνική ένταξη και την αποτελεσματικότητα παρεμβάσεων σε επίπεδο κοινότητας.

Βιβλιογραφία

Browning, C. R. (2002). The span of collective efficacy: Extending social disorganization theory to partner violence. Journal of Marriage and Family, 64(4), 833–850.

Morenoff, J. D., Sampson, R. J., & Raudenbush, S. W. (2001). Neighborhood inequality, collective efficacy, and the spatial dynamics of urban violence. Criminology, 39(3), 517–559.

Sampson, R. J., Raudenbush, S. W., & Earls, F. (1997). Neighborhoods and violent crime: A multilevel study of collective efficacy. Science, 277(5328), 918–924.

Sampson, R. J. (2012). Great American City: Chicago and the Enduring Neighborhood Effect. University of Chicago Press.