Ερωτηματολόγιο Κοινωνικής Υποστήριξης Norbeck [NSSQ-19]

Περιγραφή

Το Ερωτηματολόγιο Κοινωνικής Υποστήριξης Norbeck (Norbeck Social Support Questionnaire – NSSQ) αναπτύχθηκε από τους Norbeck, Lindsey και Carrieri (1981) για τη συστηματική αξιολόγηση της αντιλαμβανόμενης και διαθέσιμης κοινωνικής υποστήριξης ενός ατόμου. Το εργαλείο βασίζεται στη λογική της χαρτογράφησης του προσωπικού κοινωνικού δικτύου, καθώς ο συμμετέχων καλείται να προσδιορίσει σημαντικά πρόσωπα του περιβάλλοντός του και στη συνέχεια να αξιολογήσει τη μορφή και την ένταση της υποστήριξης που λαμβάνει από αυτά.

Το NSSQ εξετάζει κυρίως διαστάσεις όπως η συναισθηματική υποστήριξη, η πρακτική ή υλική βοήθεια, η σταθερότητα και διάρκεια των σχέσεων και η συχνότητα επαφής με τα μέλη του κοινωνικού δικτύου. Η συναισθηματική υποστήριξη αφορά στοιχεία όπως η αποδοχή, η φροντίδα, η κατανόηση και η εμπιστοσύνη, ενώ η πρακτική υποστήριξη σχετίζεται με την παροχή συγκεκριμένης βοήθειας όταν αυτή είναι αναγκαία.

Στόχος

Βασικός στόχος του NSSQ είναι η ποσοτική και ποιοτική αποτίμηση του κοινωνικού δικτύου και της υποστήριξης που αυτό παρέχει.

Το ερωτηματολόγιο μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη διερεύνηση της σχέσης της κοινωνικής υποστήριξης με την ψυχική υγεία, το άγχος, την προσαρμογή σε ασθένειες ή απαιτητικές συνθήκες ζωής, την εγκυμοσύνη, την οικογενειακή λειτουργικότητα και τη γενικότερη ποιότητα ζωής.

Παράλληλα, επιτρέπει την αναγνώριση ατόμων με περιορισμένα δίκτυα υποστήριξης ή ανεπαρκείς διαθέσιμους κοινωνικούς πόρους, παρέχοντας χρήσιμες πληροφορίες για τον σχεδιασμό παρεμβάσεων σε κλινικά, κοινωνικά και κοινοτικά πλαίσια.

Δομή

Η βασική μορφή του NSSQ λειτουργεί ως network-based questionnaire, δηλαδή η αξιολόγηση πραγματοποιείται σε σχέση με συγκεκριμένα πρόσωπα του κοινωνικού δικτύου του συμμετέχοντα.

Οι συμμετέχοντες καταγράφουν σημαντικά άτομα, όπως μέλη της οικογένειας, φίλους, συντρόφους, συναδέλφους ή άλλες σημαντικές κοινωνικές επαφές, και στη συνέχεια αξιολογούν χαρακτηριστικά της σχέσης και της υποστήριξης που λαμβάνουν.

Ανάλογα με την έκδοση ή την ερευνητική προσαρμογή, μπορούν να εξαχθούν δείκτες που αφορούν τη συνολική λειτουργική υποστήριξη, το μέγεθος του κοινωνικού δικτύου, τη διάρκεια των σχέσεων, τη συχνότητα επαφής και την απώλεια σημαντικών υποστηρικτικών σχέσεων.

Βαθμονόμηση

Στην έκδοση NSSQ-19, τα επιμέρους στοιχεία μπορούν να αξιολογούνται με τετραβάθμια κλίμακα:

1 = Λίγο
2 = Μέτριο ποσό
3 = Αρκετά
4 = Πάρα πολύ

Υψηλότερες βαθμολογίες υποδηλώνουν γενικά μεγαλύτερη αντιλαμβανόμενη ή διαθέσιμη κοινωνική υποστήριξη. Ωστόσο, επειδή το NSSQ περιλαμβάνει διαφορετικούς δείκτες και έχει χρησιμοποιηθεί σε διάφορες μορφές και προσαρμογές, η βαθμολόγηση πρέπει να ακολουθεί τις οδηγίες της συγκεκριμένης έκδοσης που εφαρμόζεται.

Η ερμηνεία των αποτελεσμάτων είναι κατά κανόνα συνεχής και συγκριτική και δεν βασίζεται σε διαγνωστικά όρια.

Ψυχομετρικά Χαρακτηριστικά

Οι αρχικές και μεταγενέστερες μελέτες του NSSQ έχουν εξετάσει την αξιοπιστία, την εγκυρότητα και την παραγοντική δομή του εργαλείου σε διαφορετικούς πληθυσμούς. Το ερωτηματολόγιο έχει χρησιμοποιηθεί εκτενώς σε έρευνες νοσηλευτικής, ψυχολογίας, δημόσιας υγείας και κοινωνικών επιστημών.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η διερεύνηση της παραγοντικής του δομής, καθώς μεταγενέστερες μελέτες έχουν υποστηρίξει τη δυνατότητα διάκρισης επιμέρους διαστάσεων της λειτουργικής κοινωνικής υποστήριξης.

Σε κάθε νέα γλωσσική ή πολιτισμική προσαρμογή συνιστάται η εκ νέου εξέταση της εσωτερικής συνέπειας, της δομικής εγκυρότητας και της εγκυρότητας κριτηρίου.

Εφαρμογές

Το NSSQ έχει χρησιμοποιηθεί σε πληθυσμούς όπως έγκυες γυναίκες, άτομα με χρόνιες παθήσεις, ψυχιατρικοί ασθενείς και άτομα που βιώνουν αυξημένα επίπεδα στρες ή κοινωνικής ευαλωτότητας.

Μπορεί επίσης να αξιοποιηθεί για τη μελέτη του προστατευτικού ρόλου της κοινωνικής υποστήριξης έναντι του στρες, της κατάθλιψης και του άγχους, καθώς και για την αξιολόγηση της κοινωνικής προσαρμογής και της ποιότητας των διαπροσωπικών σχέσεων.

Συμπέρασμα

Το Norbeck Social Support Questionnaire αποτελεί ένα ολοκληρωμένο εργαλείο αξιολόγησης της δομής και της λειτουργίας του κοινωνικού δικτύου ενός ατόμου. Η δυνατότητα σύνδεσης της υποστήριξης με συγκεκριμένα πρόσωπα προσφέρει μια περισσότερο αναλυτική εικόνα σε σχέση με γενικές κλίμακες αντιλαμβανόμενης κοινωνικής υποστήριξης.

Η χρήση του μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στην κατανόηση του τρόπου με τον οποίο οι κοινωνικές σχέσεις λειτουργούν ως προστατευτικός ή επιβαρυντικός παράγοντας για την ψυχολογική ευημερία και την προσαρμογή.

Βιβλιογραφία

Norbeck, J. S., Lindsey, A. M., & Carrieri, V. L. (1981). The development of an instrument to measure social support. Nursing Research, 30(5), 264–269.

Norbeck, J. S., Lindsey, A. M., & Carrieri, V. L. (1983). Further development of the Norbeck Social Support Questionnaire: Normative data and validity testing. Nursing Research, 32(1), 4–9.

Norbeck, J. S. (1984). The Norbeck Social Support Questionnaire. Birth Defects Original Article Series, 20(5), 45–57.

Byers, P. H., & Mullis, M. R. (1987). Reliability and validity of the Norbeck Social Support Questionnaire in psychiatric inpatients. Educational and Psychological Measurement, 47(2), 445–448.

Norbeck, J. S., & Anderson, N. J. (1989). Life stress, social support, and anxiety in mid- and late-pregnancy among low-income women. Research in Nursing & Health, 12(5), 281–287.

Gigliotti, E. (2002). A confirmation of the factor structure of the Norbeck Social Support Questionnaire. Nursing Research, 51(5), 276–284.

Zachariah, R. (2009). Social support, life stress, and anxiety as predictors of pregnancy complications in low-income women. Research in Nursing & Health, 32, 391–404.