Ασφαλείς Γνωριμίες – Διάπραξη Ψυχολογική Κακοποίηση [SDPAP-14]

Περιγραφή 

Η Safe Dates – Psychological Abuse Perpetration (SDPAP-14) αποτελεί εργαλείο αξιολόγησης που έχει σχεδιαστεί για τη μέτρηση της διάπραξης ψυχολογικής κακοποίησης στο πλαίσιο ρομαντικών ή συντροφικών σχέσεων, με ιδιαίτερη έμφαση στις εφηβικές σχέσεις. Αναπτύχθηκε στο πλαίσιο του ευρύτερου προγράμματος Safe Dates, το οποίο επικεντρώνεται στην πρόληψη και αντιμετώπιση της βίας στις σχέσεις μεταξύ εφήβων.

Η κλίμακα εξετάζει συμπεριφορές που μπορεί να μην περιλαμβάνουν σωματική βία, αλλά μπορούν να προκαλέσουν σημαντική συναισθηματική και ψυχολογική επιβάρυνση στον σύντροφο. Στο διαθέσιμο υλικό αναφέρονται ενδεικτικά ο έλεγχος, η απομόνωση, η προσβολή και η συναισθηματική χειραγώγηση.

Η SDPAP-14 επιτρέπει τη συστηματική καταγραφή τέτοιων συμπεριφορών και μπορεί να αξιοποιηθεί σε ερευνητικά και προληπτικά προγράμματα που αφορούν τη βία στις εφηβικές σχέσεις.

Θεωρητικό υπόβαθρο

Το θεωρητικό πλαίσιο της SDPAP-14 συνδέεται με τη μελέτη της βίας στις συντροφικές σχέσεις και ειδικότερα της ψυχολογικής κακοποίησης.

Η ψυχολογική κακοποίηση μπορεί να περιλαμβάνει συμπεριφορές ελέγχου, υποτίμησης, προσβολής, απομόνωσης ή χειραγώγησης. Παρότι οι συμπεριφορές αυτές μπορεί να μην αφήνουν εμφανή σωματικά σημάδια, μπορούν να επηρεάζουν σημαντικά την αυτοεκτίμηση, τη συναισθηματική ασφάλεια και τη γενικότερη ψυχολογική ευημερία του ατόμου που τις υφίσταται.

Στις εφηβικές σχέσεις, η έγκαιρη αναγνώριση τέτοιων προτύπων έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς οι πρώιμες εμπειρίες συντροφικών σχέσεων μπορούν να συμβάλουν στη διαμόρφωση μεταγενέστερων αντιλήψεων σχετικά με τα όρια, την επικοινωνία, τον σεβασμό και τη σύγκρουση μέσα σε μια σχέση.

Δομή και χαρακτηριστικά

Η SDPAP-14 περιλαμβάνει 14 στοιχεία που εστιάζουν στη διάπραξη ψυχολογικά επιθετικών ή κακοποιητικών συμπεριφορών απέναντι σε σύντροφο.

Οι συμμετέχοντες καλούνται να αναφέρουν πόσο συχνά έχουν εκδηλώσει συγκεκριμένες συμπεριφορές και, σύμφωνα με το διαθέσιμο υλικό, να αξιολογήσουν και τη σοβαρότητα ή βαρύτητα αυτών των συμπεριφορών.

Οι βασικές μορφές συμπεριφοράς που περιγράφονται περιλαμβάνουν τον έλεγχο, την κοινωνική απομόνωση, την προσβολή και τη συναισθηματική χειραγώγηση.

Η ακριβής διατύπωση των στοιχείων και το σύστημα απαντήσεων πρέπει να ακολουθούν την επίσημη έκδοση της κλίμακας.

Ανάλυση και χρήση των δεδομένων

Η ανάλυση της SDPAP-14 βασίζεται στον υπολογισμό βαθμολογιών που αποτυπώνουν τη συχνότητα και, σύμφωνα με το διαθέσιμο αρχείο, τη σοβαρότητα των συμπεριφορών ψυχολογικής κακοποίησης.

Το σκορ συχνότητας εκφράζει πόσο συχνά εμφανίζονται οι συγκεκριμένες συμπεριφορές, ενώ το σκορ σοβαρότητας αφορά την αντιλαμβανόμενη βαρύτητα ή επιβλαβή φύση τους.

Τα αποτελέσματα μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη διερεύνηση της σχέσης της ψυχολογικής κακοποίησης με άλλες μεταβλητές, όπως η ποιότητα της σχέσης, η σύγκρουση, η ζήλια, οι αντιλήψεις για τη βία και η συναισθηματική λειτουργικότητα.

Σε διαχρονικές ή παρεμβατικές έρευνες, η κλίμακα μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την αξιολόγηση αλλαγών στις συμπεριφορές πριν και μετά από προγράμματα πρόληψης της βίας στις σχέσεις.

Ψυχομετρικές ιδιότητες

Η ψυχομετρική αξιολόγηση της SDPAP-14 περιλαμβάνει τη διερεύνηση της αξιοπιστίας και της εγκυρότητας των βαθμολογιών.

Η εσωτερική συνέπεια μπορεί να εξεταστεί μέσω του Cronbach‘s α, όπως αναφέρεται στο διαθέσιμο υλικό, και συμπληρωματικά μέσω του McDonald‘s ω.

Η δομική εγκυρότητα μπορεί να διερευνηθεί μέσω Διερευνητικής Παραγοντικής Ανάλυσης (Exploratory Factor Analysis – EFA) και Επιβεβαιωτικής Παραγοντικής Ανάλυσης (Confirmatory Factor Analysis – CFA).

Η συγκλίνουσα εγκυρότητα μπορεί να εξεταστεί μέσω συσχετίσεων με άλλες κλίμακες ψυχολογικής κακοποίησης, βίας στις σχέσεις ή συναφών συμπεριφορών. Το διαθέσιμο αρχείο αναφέρει ρητά τη σύγκριση με άλλες κλίμακες βίας ή κακοποίησης ως μέρος της διαδικασίας επικύρωσης.

Βαθμολόγηση και στατιστική αξιολόγηση

Η βαθμολόγηση της SDPAP-14 πραγματοποιείται με βάση τις απαντήσεις των συμμετεχόντων στα επιμέρους στοιχεία. Σύμφωνα με το διαθέσιμο υλικό, μπορούν να υπολογιστούν συνολικές βαθμολογίες και βαθμολογίες επιμέρους κατηγοριών.

Υψηλότερες βαθμολογίες αναμένεται γενικά να αντανακλούν συχνότερη ή/και σοβαρότερη διάπραξη ψυχολογικά κακοποιητικών συμπεριφορών, εφόσον αυτή είναι η κατεύθυνση βαθμολόγησης της επίσημης έκδοσης.

Το διαθέσιμο αρχείο δεν παρέχει συγκεκριμένο εύρος βαθμολογίας ή αριθμητικά cut-off. Επομένως, δεν είναι ασφαλές να οριστούν κατηγορίες «χαμηλής», «μέτριας» ή «υψηλής» κακοποίησης χωρίς τεκμηρίωση από την πρωτογενή πηγή.

Η στατιστική ανάλυση μπορεί να περιλαμβάνει μέσο όρο, διάμεσο, τυπική απόκλιση και κατανομή των βαθμολογιών. Οι σχέσεις με άλλες συνεχείς μεταβλητές μπορούν να διερευνηθούν μέσω Pearson ή Spearman.

Οι διαφορές μεταξύ ομάδων μπορούν να εξεταστούν με Student’s t-test, ANOVA ή αντίστοιχες μη παραμετρικές μεθόδους. Σε περισσότερο σύνθετες μελέτες μπορούν να εφαρμοστούν μοντέλα πολλαπλής ή λογιστικής παλινδρόμησης.

Στόχος και εφαρμογές στην έρευνα

Βασικός στόχος της SDPAP-14 είναι η αξιόπιστη αξιολόγηση της διάπραξης ψυχολογικής κακοποίησης σε ρομαντικές σχέσεις και η καλύτερη κατανόηση της συχνότητας και της σοβαρότητας αυτών των συμπεριφορών.

Το εργαλείο μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε έρευνες για τη βία στις εφηβικές σχέσεις, στην αξιολόγηση παραγόντων κινδύνου και στη μελέτη των σχέσεων μεταξύ ψυχολογικής κακοποίησης και άλλων προβληματικών προτύπων συμπεριφοράς.

Παράλληλα, μπορεί να αξιοποιηθεί για την αξιολόγηση προγραμμάτων πρόληψης, όπως το Safe Dates, με στόχο να εξεταστεί κατά πόσο οι παρεμβάσεις μειώνουν τη συχνότητα των κακοποιητικών συμπεριφορών και βελτιώνουν τις στάσεις απέναντι στις υγιείς συντροφικές σχέσεις.

Η SDPAP-14 αποτελεί εργαλείο ερευνητικής αξιολόγησης συμπεριφορών και δεν πρέπει να χρησιμοποιείται μόνη της ως νομικό ή κλινικό μέσο χαρακτηρισμού ενός ατόμου ως «δράστη». Η ερμηνεία των αποτελεσμάτων πρέπει να λαμβάνει υπόψη το ηλικιακό, κοινωνικό και διαπροσωπικό πλαίσιο των συμμετεχόντων.

Βιβλιογραφία

Foshee, V. A., Bauman, K. E., Arriaga, X. B., Helms, R. W., Koch, G. G., & Linder, G. F. (1998). The Safe Dates Project: Theory and Design of a Primary Prevention Program for Adolescent Dating Violence. Journal of Primary Prevention, 19(4), 259–273.

Foshee, V. A., McNaughton Reyes, H. L., & Ennett, S. T. (2013). The Safe Dates Program: A Randomized Controlled Trial of a School-Based Dating Violence Prevention Program. American Journal of Preventive Medicine, 45(5), 664–673.

Linder, G. F., & Foshee, V. A. (2007). Assessment of Psychological Abuse in Adolescent Relationships: Validity and Reliability of the Safe Dates Psychological Abuse Perpetration Scale. Journal of Adolescence, 30(2), 235–250.

Howard, D. E., & Wang, M. Q. (2006). Psychological Abuse in Adolescent Dating Relationships: A Review of the Literature. Journal of Interpersonal Violence, 21(2), 123–140.