Ασφαλείς Γνωριμίες – Θυματοποίηση από Σωματική Βία [SDPVV-16]

Περιγραφή 

Η Safe Dates – Physical Violence Victimization (SDPVV-16) αποτελεί εργαλείο αξιολόγησης που χρησιμοποιείται για την καταγραφή της θυματοποίησης από σωματική βία σε εφήβους και νέους, ιδιαίτερα στο πλαίσιο συντροφικών ή ρομαντικών σχέσεων. Η κλίμακα εντάσσεται στο ευρύτερο πρόγραμμα Safe Dates, μια σχολική παρέμβαση που αναπτύχθηκε με στόχο την πρόληψη της βίας στις εφηβικές σχέσεις.

Το SDPVV-16 επικεντρώνεται στις εμπειρίες του ατόμου ως θύματος σωματικής βίας, επιτρέποντας τη συστηματική καταγραφή περιστατικών βίαιης ή επιθετικής συμπεριφοράς που έχει υποστεί στο πλαίσιο μιας σχέσης.

Η αξιολόγηση της θυματοποίησης έχει ιδιαίτερη σημασία κατά την εφηβεία, καθώς οι πρώτες συντροφικές εμπειρίες μπορούν να επηρεάσουν την ψυχολογική ευημερία, την αντίληψη των προσωπικών ορίων και τα μεταγενέστερα πρότυπα διαπροσωπικών σχέσεων.

Θεωρητικό υπόβαθρο

Το θεωρητικό πλαίσιο της SDPVV-16 συνδέεται με τη μελέτη της βίας στις εφηβικές συντροφικές σχέσεις (adolescent dating violence) και ειδικότερα με τη σωματική θυματοποίηση.

Η σωματική βία αποτελεί μία από τις βασικές μορφές βίας που μπορούν να εμφανιστούν σε μια σχέση και είναι σημαντικό να εξετάζεται παράλληλα με άλλες μορφές κακοποίησης, όπως η ψυχολογική ή συναισθηματική βία.

Η προσέγγιση του Safe Dates αντιμετωπίζει τη βία στις σχέσεις ως φαινόμενο που μπορεί να προληφθεί μέσω της αναγνώρισης των προβληματικών συμπεριφορών, της εκπαίδευσης των νέων και της ανάπτυξης υγιέστερων προτύπων επικοινωνίας και διαχείρισης των συγκρούσεων.

Η SDPVV-16 επικεντρώνεται στην πλευρά της θυματοποίησης, δηλαδή στις εμπειρίες βίας που αναφέρει ότι έχει υποστεί ο ίδιος ο συμμετέχων.

Δομή και χαρακτηριστικά

Η SDPVV-16 περιλαμβάνει 16 στοιχεία που αφορούν εμπειρίες σωματικής βίας και κακοποίησης.

Σύμφωνα με το διαθέσιμο υλικό, οι συμμετέχοντες απαντούν σε ερωτήσεις σχετικά με προσωπικές εμπειρίες σωματικής βίας και η αξιολόγηση λαμβάνει υπόψη τη συχνότητα, τη σοβαρότητα και τις συνέπειες των περιστατικών.

Η συγκεκριμένη δομή επιτρέπει να εξετάζεται όχι μόνο εάν έχει συμβεί ένα περιστατικό αλλά και η έκταση με την οποία η σωματική βία εμφανίζεται στη ζωή του συμμετέχοντος.

Το διαθέσιμο αρχείο δεν προσδιορίζει το ακριβές σύστημα απαντήσεων ή το αριθμητικό εύρος της κλίμακας. Για τον λόγο αυτό, η ακριβής χορήγηση και κωδικοποίηση των 16 στοιχείων πρέπει να ακολουθούν την επίσημη έκδοση του εργαλείου.

Ανάλυση και χρήση των δεδομένων

Η ανάλυση της SDPVV-16 περιλαμβάνει την καταγραφή και ερμηνεία των αναφερόμενων περιστατικών σωματικής βίας. Σύμφωνα με το διαθέσιμο υλικό, ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη συχνότητα, στη σοβαρότητα και στις συνέπειες των περιστατικών.

Σε πρώτο επίπεδο μπορούν να χρησιμοποιηθούν περιγραφικές στατιστικές, ώστε να υπολογιστεί η συχνότητα εμφάνισης της θυματοποίησης και να αποτυπωθεί η κατανομή της σοβαρότητας των περιστατικών.

Τα δεδομένα μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν για την εκτίμηση του ποσοστού των εφήβων ή νέων που αναφέρουν εμπειρίες σωματικής βίας και για την αναγνώριση ομάδων που ενδέχεται να χρειάζονται αυξημένη υποστήριξη.

Σε διαχρονικές έρευνες, η επαναλαμβανόμενη μέτρηση μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την παρακολούθηση τάσεων στη θυματοποίηση και για την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας προγραμμάτων πρόληψης της βίας στις σχέσεις.

Ψυχομετρικές ιδιότητες

Η ψυχομετρική αξιολόγηση της SDPVV-16 περιλαμβάνει τον έλεγχο της αξιοπιστίας και της εγκυρότητας του εργαλείου.

Στο διαθέσιμο υλικό αναφέρεται η αξιολόγηση της εσωτερικής συνέπειας μέσω του Cronbach‘s α, καθώς και η εξέταση της αξιοπιστίας επαναληπτικών μετρήσεων (test–retest reliability).

Συμπληρωματικά, σε σύγχρονες ψυχομετρικές αναλύσεις μπορεί να χρησιμοποιηθεί ο McDonald‘s ω για την αξιολόγηση της εσωτερικής συνέπειας.

Η εγκυρότητα μπορεί να διερευνηθεί μέσω συγκρίσεων με άλλα καθιερωμένα εργαλεία που αξιολογούν τη σωματική βία, τη θυματοποίηση ή συναφή κατασκευάσματα. Το αρχείο αναφέρει ότι οι μελέτες βαθμονόμησης συγκρίνουν τα αποτελέσματα της SDPVV με άλλες μετρήσεις σωματικής βίας και κακοποίησης.

Βαθμολόγηση και στατιστική αξιολόγηση

Η βαθμολόγηση της SDPVV-16 πραγματοποιείται με βάση τις απαντήσεις στα 16 στοιχεία και αποσκοπεί στην αποτύπωση της έκθεσης του συμμετέχοντος σε περιστατικά σωματικής βίας.

Το διαθέσιμο αρχείο δεν παρέχει συγκεκριμένο συνολικό εύρος βαθμολογίας, κανόνες αντίστροφης κωδικοποίησης ή καθορισμένα cut–off scores. Συνεπώς, δεν είναι ασφαλές να δημιουργούνται αυθαίρετες κατηγορίες χαμηλής, μέτριας ή υψηλής θυματοποίησης.

Για την περιγραφική παρουσίαση των δεδομένων μπορούν να χρησιμοποιηθούν συχνότητες, ποσοστά, μέσος όρος, διάμεσος και τυπική απόκλιση, ανάλογα με τον τρόπο βαθμολόγησης και την κατανομή των δεδομένων.

Για τη διερεύνηση διαφορών μεταξύ ομάδων μπορούν να χρησιμοποιηθούν Student’s t-test, Mann–Whitney U, ANOVA ή Kruskal–Wallis. Οι σχέσεις με άλλες συνεχείς μεταβλητές μπορούν να εξεταστούν μέσω Pearson ή Spearman.

Όταν η έκβαση ορίζεται ως παρουσία ή απουσία θυματοποίησης, μπορεί να χρησιμοποιηθεί λογιστική παλινδρόμηση για τη διερεύνηση παραγόντων που σχετίζονται με αυξημένη πιθανότητα αναφοράς σωματικής βίας.

Σε διαχρονικές μελέτες μπορούν να εφαρμοστούν μοντέλα επαναλαμβανόμενων μετρήσεων ή μικτά μοντέλα για την εξέταση της εξέλιξης των εμπειριών θυματοποίησης με την πάροδο του χρόνου.

Στόχος και εφαρμογές στην έρευνα

Βασικός στόχος της SDPVV-16 είναι η παροχή μιας συστηματικής μεθόδου για την καταγραφή και αξιολόγηση της σωματικής βίας που υφίστανται έφηβοι και νέοι.

Η κλίμακα μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε επιδημιολογικές και εκπαιδευτικές έρευνες για την εκτίμηση της συχνότητας της σωματικής θυματοποίησης και τη διερεύνηση των παραγόντων που σχετίζονται με την εμφάνισή της.

Παράλληλα, μπορεί να αξιοποιηθεί για τον σχεδιασμό και την αξιολόγηση προγραμμάτων πρόληψης της βίας στις εφηβικές σχέσεις, επιτρέποντας τη σύγκριση των επιπέδων θυματοποίησης πριν και μετά από μια παρέμβαση. Το διαθέσιμο υλικό επισημαίνει ειδικότερα τη χρησιμότητα των δεδομένων για την παρακολούθηση των τάσεων της βίας και την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας παρεμβάσεων.

Σε εκπαιδευτικά και υποστηρικτικά πλαίσια, τα αποτελέσματα μπορούν να συμβάλουν στην καλύτερη κατανόηση της έκτασης του προβλήματος και στον σχεδιασμό κατάλληλων δράσεων πρόληψης και υποστήριξης.

Η SDPVV-16 δεν πρέπει να χρησιμοποιείται απομονωμένα για κλινικά ή νομικά συμπεράσματα σχετικά με συγκεκριμένα περιστατικά βίας. Πρόκειται για εργαλείο αξιολόγησης και έρευνας και τα αποτελέσματά του χρειάζεται να ερμηνεύονται στο κατάλληλο αναπτυξιακό, κοινωνικό και διαπροσωπικό πλαίσιο.

Βιβλιογραφία

Foshee, V. A., Bauman, K. E., Ennett, S. T., Linder, G. F., & Ahtola, A. (2004). The Safe Dates Project: A longitudinal study of the effectiveness of a dating violence prevention program. Journal of Interpersonal Violence, 19(3), 318–339.

Foshee, V. A., & McNaughton Reyes, H. L. (2011). Primary prevention of adolescent dating violence: A review of evaluation studies. Journal of Adolescent Health, 48(1), 1–7.

Harris, M. B., & Balandin, S. (2008). Measurement of physical violence victimization in adolescents: A review of current tools and methods. Violence and Victims, 23(5), 567–585.