Ανάλυση κλίμακας

Η Κλίμακα Εννοιολόγησης της Ιδεολογίας Ελέγχου των Μαθητών (Conceptualization of Pupil Control Ideology – COPCI-20) αποτελεί ψυχομετρικό εργαλείο που χρησιμοποιείται για την αξιολόγηση των αντιλήψεων και των πεποιθήσεων των εκπαιδευτικών σχετικά με τη διαχείριση της συμπεριφοράς των μαθητών και την άσκηση ελέγχου μέσα στη σχολική τάξη. Η κλίμακα βασίζεται στη θεωρία της Pupil Control Ideology (PCI), η οποία αναπτύχθηκε από τους Willower, Eidell και Hoy (1967) και περιγράφει το συνεχές μεταξύ της ανθρωπιστικής και της επιμελητικής (custodial) προσέγγισης στη σχολική διοίκηση και στη διαχείριση της τάξης.

Σύμφωνα με τη θεωρία αυτή, οι εκπαιδευτικοί μπορεί να υιοθετούν περισσότερο ανθρωπιστικές αντιλήψεις, οι οποίες δίνουν έμφαση στη συνεργασία, την εμπιστοσύνη, την ανάπτυξη θετικών διαπροσωπικών σχέσεων και την ενίσχυση της αυτονομίας των μαθητών, ή περισσότερο ελεγκτικές/επιμελητικές αντιλήψεις, που χαρακτηρίζονται από αυστηρή πειθαρχία, τήρηση κανόνων, ιεραρχικές σχέσεις και αυξημένο έλεγχο της συμπεριφοράς.

Η κλίμακα χρησιμοποιείται ευρέως στην εκπαιδευτική έρευνα για τη μελέτη του σχολικού κλίματος, της αποτελεσματικότητας της διδασκαλίας, της επαγγελματικής εξουθένωσης των εκπαιδευτικών, της σχολικής ηγεσίας και των σχέσεων εκπαιδευτικών–μαθητών.

Στόχος της κλίμακας

Στόχος του COPCI-20 είναι η αποτύπωση της ιδεολογίας που υιοθετούν οι εκπαιδευτικοί ως προς τη διαχείριση της σχολικής τάξης και της μαθητικής συμπεριφοράς. Το εργαλείο επιτρέπει τη διερεύνηση του βαθμού στον οποίο οι εκπαιδευτικοί προσεγγίζουν τη διδασκαλία μέσα από συνεργατικές και μαθητοκεντρικές πρακτικές ή μέσω περισσότερο αυστηρών και ελεγκτικών προσεγγίσεων.

Τα αποτελέσματα της κλίμακας μπορούν να αξιοποιηθούν για την κατανόηση των παραγόντων που επηρεάζουν το εκπαιδευτικό περιβάλλον, τη διαμόρφωση του σχολικού κλίματος, τις πρακτικές πειθαρχίας, καθώς και την ανάπτυξη προγραμμάτων επαγγελματικής επιμόρφωσης των εκπαιδευτικών.

Βαθμονόμηση των ερωτήσεων

Η έκδοση COPCI-20 αποτελείται από 20 δηλώσεις, στις οποίες οι συμμετέχοντες καλούνται να εκφράσουν τον βαθμό συμφωνίας τους χρησιμοποιώντας κλίμακα Likert πέντε διαβαθμίσεων, η οποία κυμαίνεται συνήθως από:

1 = Διαφωνώ απόλυτα
2 = Διαφωνώ
3 = Ούτε συμφωνώ ούτε διαφωνώ
4 = Συμφωνώ
5 = Συμφωνώ απόλυτα

Ορισμένες ερωτήσεις βαθμολογούνται αντίστροφα ώστε όλες οι βαθμολογίες να έχουν κοινή κατεύθυνση κατά την τελική επεξεργασία.

Στατιστική ανάλυση

Η επεξεργασία των αποτελεσμάτων πραγματοποιείται με τον υπολογισμό της συνολικής βαθμολογίας ή των επιμέρους διαστάσεων της κλίμακας, ανάλογα με την έκδοση και το ερευνητικό πρωτόκολλο. Οι υψηλότερες βαθμολογίες υποδηλώνουν ισχυρότερη υιοθέτηση μιας περισσότερο ελεγκτικής (custodial) ιδεολογίας διαχείρισης των μαθητών, ενώ οι χαμηλότερες βαθμολογίες αντανακλούν περισσότερο ανθρωπιστικές και συνεργατικές αντιλήψεις.

Στις ερευνητικές εφαρμογές χρησιμοποιούνται συνήθως περιγραφικά στατιστικά μέτρα, έλεγχοι αξιοπιστίας με Cronbach’s α ή McDonald’s ω, διερευνητική και επιβεβαιωτική παραγοντική ανάλυση για την αξιολόγηση της δομικής εγκυρότητας, καθώς και αναλύσεις συσχέτισης, παλινδρόμησης και μοντέλα δομικών εξισώσεων (SEM) για τη διερεύνηση των σχέσεων της ιδεολογίας ελέγχου με μεταβλητές όπως η επαγγελματική εξουθένωση, η εργασιακή ικανοποίηση, η αποτελεσματικότητα των εκπαιδευτικών, η σχολική κουλτούρα και το σχολικό κλίμα.

Εγκυρότητα και αξιοπιστία

Η κλίμακα PCI και οι μεταγενέστερες εκδόσεις της έχουν χρησιμοποιηθεί επί περισσότερες από πέντε δεκαετίες σε μεγάλο αριθμό διεθνών ερευνών. Τα ευρήματα υποστηρίζουν ικανοποιητική δομική εγκυρότητα και καλή αξιοπιστία, με τις περισσότερες μελέτες να αναφέρουν τιμές Cronbach’s α που κυμαίνονται περίπου από 0,70 έως 0,90, ανάλογα με τη χώρα, το εκπαιδευτικό επίπεδο και το δείγμα.

Η αξιοπιστία της κλίμακας έχει επιβεβαιωθεί σε εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, ενώ η εγκυρότητά της υποστηρίζεται από σημαντικές συσχετίσεις με το σχολικό κλίμα, την οργανωσιακή κουλτούρα, την επαγγελματική ικανοποίηση και τις στάσεις των εκπαιδευτικών απέναντι στη διδασκαλία και τη διαχείριση της τάξης.

Εφαρμογές

Η COPCI-20 χρησιμοποιείται σε ερευνητικά και εκπαιδευτικά περιβάλλοντα για την αξιολόγηση των αντιλήψεων των εκπαιδευτικών σχετικά με την πειθαρχία, τη διαχείριση της τάξης και τις σχέσεις με τους μαθητές. Αποτελεί χρήσιμο εργαλείο σε μελέτες εκπαιδευτικής διοίκησης, σχολικής ψυχολογίας, παιδαγωγικής, επαγγελματικής ανάπτυξης εκπαιδευτικών και αξιολόγησης παρεμβάσεων που στοχεύουν στη βελτίωση του σχολικού κλίματος και της ποιότητας της διδασκαλίας.

Για την ανάπτυξη ηλεκτρονικών ερωτηματολογίων, την αξιολόγηση των ψυχομετρικών ιδιοτήτων της κλίμακας, τη στατιστική ανάλυση των δεδομένων και την ερμηνεία των αποτελεσμάτων της COPCI-20, η ομάδα της DatAnalysis παρέχει ολοκληρωμένες υπηρεσίες επιστημονικής υποστήριξης για ερευνητικά πρωτόκολλα, διπλωματικές εργασίες, διδακτορικές διατριβές και εκπαιδευτικές έρευνες.

Βιβλιογραφία

Goddard, R. D. (2002). The effects of collective teacher efficacy on student achievement. American Educational Research Journal, 39(3), 819–843.

Hoy, W. K. (2001). The pupil control studies: A historical, theoretical, and empirical analysis. Journal of Educational Administration, 39(5), 424–441.

Packard, J. S. (1988). The pupil control studies. In N. J. Boyan (Ed.), Handbook of Research on Educational Administration (pp. 185–207). Longman.

Willower, D. J., Eidell, T. L., & Hoy, W. K. (1967). The School and Pupil Control Ideology. Pennsylvania State University.

Willower, D. J., Eidell, T. L., & Hoy, W. K. (1973). Conceptual framework for the study of schools as organizations. Educational Administration Quarterly, 9(1), 1–19.