Ρεαλιστική Κλίμακα Εκπαιδευτικής Φιλοδοξίας [REAS-4]

Περιγραφή

Η Realistic Educational Aspiration Scale (REAS-4) είναι ένα σύντομο εργαλείο αξιολόγησης που χρησιμοποιείται για τη διερεύνηση των εκπαιδευτικών φιλοδοξιών των μαθητών και, ειδικότερα, του βαθμού στον οποίο οι στόχοι που θέτουν για τη μελλοντική εκπαιδευτική τους πορεία είναι ρεαλιστικοί και εφικτοί. Η κλίμακα εξετάζει τον τρόπο με τον οποίο οι μαθητές αντιλαμβάνονται τις εκπαιδευτικές τους προοπτικές και συνδέουν τη μόρφωση με τις μελλοντικές επαγγελματικές τους επιδιώξεις.

Οι εκπαιδευτικές φιλοδοξίες αποτελούν σημαντικό στοιχείο της μαθητικής ανάπτυξης, καθώς συνδέονται με τον τρόπο με τον οποίο οι μαθητές οργανώνουν τις επιλογές τους, σχεδιάζουν την εκπαιδευτική τους πορεία και διαμορφώνουν προσδοκίες για το μέλλον. Ωστόσο, η ύπαρξη υψηλών φιλοδοξιών δεν αρκεί από μόνη της. Ιδιαίτερη σημασία έχει κατά πόσο οι επιδιώξεις αυτές μπορούν να συνδεθούν με συγκεκριμένα και πραγματοποιήσιμα βήματα.

Η REAS-4 προσφέρει ένα πλαίσιο για την ποσοτική αποτύπωση αυτής της διάστασης και μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε εκπαιδευτικές έρευνες, μελέτες επαγγελματικού προσανατολισμού και προγράμματα υποστήριξης μαθητών.

Θεωρητικό υπόβαθρο

Το θεωρητικό πλαίσιο της REAS-4 συνδέεται με έννοιες όπως η αυτοαποτελεσματικότητα, η αυτορρυθμιζόμενη μάθηση, η παρακίνηση και η διαμόρφωση εκπαιδευτικών και επαγγελματικών στόχων.

Η αυτοαποτελεσματικότητα αναφέρεται στην πεποίθηση του μαθητή ότι μπορεί να οργανώσει και να πραγματοποιήσει τις ενέργειες που απαιτούνται για την επίτευξη ενός συγκεκριμένου αποτελέσματος. Οι αντιλήψεις αυτές μπορούν να επηρεάζουν το επίπεδο των στόχων που θέτει, την προσπάθεια που καταβάλλει και την επιμονή του όταν αντιμετωπίζει δυσκολίες.

Παράλληλα, η αυτορρυθμιζόμενη μάθηση συνδέεται με την ικανότητα του μαθητή να σχεδιάζει, να παρακολουθεί και να προσαρμόζει τη μαθησιακή του συμπεριφορά. Με αυτή την έννοια, μια εκπαιδευτική φιλοδοξία αποκτά περισσότερο ρεαλιστικό χαρακτήρα όταν συνοδεύεται από αναγνώριση των απαιτούμενων βημάτων και από κατάλληλο σχεδιασμό για την επίτευξή της.

Το διαθέσιμο υλικό της REAS δίνει έμφαση στην αυτοεκτίμηση των φιλοδοξιών, στη ρεαλιστικότητα των στόχων και στον στρατηγικό σχεδιασμό που πραγματοποιεί ο μαθητής για την εκπαιδευτική του πορεία.

Δομή και χαρακτηριστικά

Η REAS-4 αποτελεί σύντομη κλίμακα τεσσάρων στοιχείων που επικεντρώνεται στις εκπαιδευτικές φιλοδοξίες των μαθητών. Η σύντομη μορφή της επιτρέπει την εύκολη ενσωμάτωσή της σε μεγαλύτερα ερευνητικά πρωτόκολλα που εξετάζουν την εκπαιδευτική πορεία, τα ακαδημαϊκά κίνητρα ή τον επαγγελματικό προσανατολισμό.

Σύμφωνα με το διαθέσιμο υλικό, η αξιολόγηση οργανώνεται γύρω από τρεις βασικές έννοιες. Η πρώτη αφορά την προσωπική εκτίμηση του μαθητή για τις εκπαιδευτικές του φιλοδοξίες. Η δεύτερη αφορά τη ρεαλιστικότητα των στόχων σε σχέση με τις δυνατότητες και τις εκπαιδευτικές συνθήκες. Η τρίτη επικεντρώνεται στον στρατηγικό σχεδιασμό και στο κατά πόσο ο μαθητής έχει προσδιορίσει τα βήματα που χρειάζεται να ακολουθήσει για την επίτευξη των στόχων του.

Η συγκεκριμένη δομή επιτρέπει να εξετάζεται η εκπαιδευτική φιλοδοξία όχι απλώς ως επιθυμία για μελλοντική επιτυχία αλλά ως συνδυασμός προσδοκιών, ρεαλιστικής εκτίμησης και σχεδιασμού.

Ανάλυση και χρήση των δεδομένων

Τα δεδομένα της REAS-4 συλλέγονται μέσω των απαντήσεων των μαθητών σχετικά με τις εκπαιδευτικές τους φιλοδοξίες και τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζουν την επίτευξη των στόχων τους. Η ανάλυση αποσκοπεί στην αναγνώριση προτύπων και τάσεων που χαρακτηρίζουν τις εκπαιδευτικές προσδοκίες του μαθητικού πληθυσμού.

Οι βαθμολογίες μπορούν να εξεταστούν σε σχέση με μεταβλητές όπως η σχολική επίδοση, η αυτοαποτελεσματικότητα, τα ακαδημαϊκά κίνητρα, η σχολική εμπλοκή και οι επαγγελματικές προσδοκίες. Παράλληλα, μπορούν να διερευνηθούν οι κοινωνικοί, οικογενειακοί και εκπαιδευτικοί παράγοντες που ενδέχεται να επηρεάζουν τη διαμόρφωση περισσότερο ή λιγότερο ρεαλιστικών στόχων.

Τα αποτελέσματα μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν για τη μελέτη διαφορών μεταξύ ομάδων μαθητών και για την αναγνώριση περιπτώσεων στις οποίες υπάρχει πιθανή απόσταση μεταξύ των εκπαιδευτικών επιδιώξεων και του σχεδιασμού που απαιτείται για την πραγματοποίησή τους.

Το διαθέσιμο υλικό προβλέπει ακόμη την αξιοποίηση των δεδομένων για τον σχεδιασμό εκπαιδευτικών προγραμμάτων και στρατηγικών υποστήριξης που βοηθούν τους μαθητές να διαμορφώνουν περισσότερο ρεαλιστικούς και εφικτούς στόχους.

Ψυχομετρικές ιδιότητες

Η ψυχομετρική αξιολόγηση της REAS-4 είναι σημαντική για τη διερεύνηση της αξιοπιστίας και της εγκυρότητας των βαθμολογιών της. Επειδή πρόκειται για ιδιαίτερα σύντομη κλίμακα, η αξιολόγηση των ψυχομετρικών χαρακτηριστικών της πρέπει να λαμβάνει υπόψη τον περιορισμένο αριθμό στοιχείων.

Η εσωτερική συνέπεια μπορεί να διερευνηθεί με κατάλληλους δείκτες αξιοπιστίας, ενώ η δομική εγκυρότητα μπορεί να εξεταστεί ως προς το κατά πόσο τα τέσσερα στοιχεία αντανακλούν το θεωρητικό κατασκεύασμα της ρεαλιστικής εκπαιδευτικής φιλοδοξίας.

Η συγκλίνουσα εγκυρότητα μπορεί να διερευνηθεί μέσω της σχέσης της REAS-4 με συναφείς έννοιες, όπως η ακαδημαϊκή αυτοαποτελεσματικότητα, η παρακίνηση, η αυτορρυθμιζόμενη μάθηση και οι εκπαιδευτικές προσδοκίες. Αντίστοιχα, η προβλεπτική εγκυρότητα μπορεί να εξεταστεί μέσω της σχέσης των αρχικών βαθμολογιών με μεταγενέστερες εκπαιδευτικές επιλογές ή επιτεύγματα.

Στο διαθέσιμο αρχείο δεν παρέχονται συγκεκριμένοι συντελεστές αξιοπιστίας ή αναλυτικά αποτελέσματα ψυχομετρικής επικύρωσης της REAS-4. Επομένως, οι σχετικοί δείκτες θα πρέπει να τεκμηριώνονται από την πρωτογενή πηγή ή να υπολογίζονται εκ νέου στο δείγμα της εκάστοτε έρευνας.

Βαθμολόγηση και στατιστική αξιολόγηση

Η βαθμολόγηση της REAS-4 βασίζεται στις απαντήσεις των μαθητών στα επιμέρους στοιχεία της κλίμακας. Το διαθέσιμο υλικό αναφέρει τη χρήση κλιμάκων βαθμολόγησης για την αξιολόγηση των φιλοδοξιών και των εκπαιδευτικών στόχων, χωρίς όμως να προσδιορίζει το ακριβές εύρος της κλίμακας απαντήσεων.

Για τον λόγο αυτό, η ακριβής κωδικοποίηση, ο υπολογισμός της συνολικής βαθμολογίας και η ενδεχόμενη ύπαρξη αντίστροφα βαθμολογούμενων στοιχείων πρέπει να ακολουθούν την επίσημη έκδοση του εργαλείου.

Η στατιστική επεξεργασία μπορεί να περιλαμβάνει περιγραφικά μέτρα, όπως μέσο όρο, διάμεσο και τυπική απόκλιση. Οι σχέσεις με άλλες συνεχείς μεταβλητές μπορούν να διερευνηθούν με συντελεστές συσχέτισης Pearson ή Spearman, ανάλογα με τα χαρακτηριστικά των δεδομένων.

Οι διαφορές μεταξύ ανεξάρτητων ομάδων μπορούν να εξεταστούν με Student’s t-test, ANOVA ή κατάλληλες μη παραμετρικές μεθόδους. Σε περισσότερο σύνθετες μελέτες μπορούν να χρησιμοποιηθούν μοντέλα παλινδρόμησης για τη διερεύνηση των παραγόντων που σχετίζονται με τη διαμόρφωση ρεαλιστικών εκπαιδευτικών φιλοδοξιών.

Το αρχικό υλικό αναφέρει επίσης τη δυνατότητα σύγκρισης των βαθμολογιών με πρότυπα ή δεδομένα αναφοράς, εφόσον υπάρχουν κατάλληλα διαθέσιμα δεδομένα για τον πληθυσμό που εξετάζεται.

Στόχος και εφαρμογές στην εκπαιδευτική έρευνα

Βασικός στόχος της REAS-4 είναι η αξιολόγηση του βαθμού στον οποίο οι εκπαιδευτικές φιλοδοξίες των μαθητών είναι ρεαλιστικές. Παράλληλα, επιδιώκει να υποστηρίξει την κατανόηση του τρόπου με τον οποίο οι μαθητές σχεδιάζουν την επίτευξη των στόχων τους και να παρέχει δεδομένα που μπορούν να αξιοποιηθούν για τη βελτίωση εκπαιδευτικών προγραμμάτων και στρατηγικών υποστήριξης.

Η κλίμακα μπορεί να χρησιμοποιηθεί στην εκπαιδευτική έρευνα για τη μελέτη των παραγόντων που επηρεάζουν τις ακαδημαϊκές προσδοκίες και τις μελλοντικές επιλογές των μαθητών. Μπορεί επίσης να συνδυαστεί με εργαλεία που εξετάζουν την αυτοαποτελεσματικότητα, τα κίνητρα, τη σχολική επίδοση, την αυτορρύθμιση και την επαγγελματική ανάπτυξη.

Στο πλαίσιο του επαγγελματικού προσανατολισμού, τα αποτελέσματα μπορούν να προσφέρουν πληροφορίες για το κατά πόσο οι μαθητές έχουν μετατρέψει τις γενικές επιθυμίες τους σε συγκεκριμένους και οργανωμένους εκπαιδευτικούς στόχους.

Η REAS-4 δεν πρέπει να χρησιμοποιείται για να περιορίζει τις εκπαιδευτικές φιλοδοξίες των μαθητών. Η αξία της βρίσκεται κυρίως στη διερεύνηση της σχέσης μεταξύ φιλοδοξίας, αντιλαμβανόμενων δυνατοτήτων και στρατηγικού σχεδιασμού, ώστε να μπορούν να αναπτυχθούν κατάλληλες μορφές εκπαιδευτικής υποστήριξης.

Βιβλιογραφία

Schunk, D. H. (2003). Self-Efficacy for Learning and Performance. In J. Aronson (Ed.), Improving Academic Achievement: Impact of Psychological Factors.

Zimmerman, B. J. (2000). Self-Regulated Learning: With a Focus on Academic Achievement. Educational Psychologist, 35(1), 2–18.

Lent, R. W., Brown, S. D., & Hackett, G. (1994). Toward a Unifying Social Cognitive Theory of Career and Academic Interest, Choice, and Performance. Journal of Vocational Behavior, 45(1), 79–122.

Bandura, A. (1997). Self-Efficacy: The Exercise of Control. W.H. Freeman and Company.

Pintrich, P. R., & Schunk, D. H. (2002). Motivation in Education: Theory, Research, and Applications. Merrill Prentice Hall.