Μέθοδος Ανασυγκρότησης της Ημέρας [DRM]

Περιγραφή

Η Μέθοδος Ανασυγκρότησης της Ημέρας (Day Reconstruction Method – DRM) είναι μια δομημένη μέθοδος συλλογής δεδομένων που έχει σχεδιαστεί για τη λεπτομερή καταγραφή των καθημερινών δραστηριοτήτων και των συναισθηματικών εμπειριών των ατόμων.

Η μέθοδος βασίζεται στην αναδρομική ανασυγκρότηση της προηγούμενης ημέρας σε διακριτά επεισόδια (episodes). Οι συμμετέχοντες καλούνται να θυμηθούν την ημέρα τους ως μια ακολουθία γεγονότων ή δραστηριοτήτων και στη συνέχεια να καταγράψουν πληροφορίες για κάθε επεισόδιο, όπως τι έκαναν, πότε συνέβη, με ποιον βρίσκονταν και πώς αισθάνονταν.

Η DRM συνδυάζει στοιχεία από τις έρευνες χρήσης χρόνου με τη συστηματική αξιολόγηση της συναισθηματικής εμπειρίας, επιτρέποντας τη μελέτη τόσο της κατανομής του χρόνου όσο και της ποιότητας της καθημερινής εμπειρίας.

Σκοπός

Βασικός στόχος της DRM είναι η διερεύνηση της καθημερινής ζωής μέσω της σύνδεσης των δραστηριοτήτων με τις αντίστοιχες συναισθηματικές εμπειρίες.

Η μέθοδος μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να εξεταστεί:

• ποιες δραστηριότητες συνδέονται με περισσότερο θετικά ή αρνητικά συναισθήματα,
• πώς οι κοινωνικές αλληλεπιδράσεις επηρεάζουν την καθημερινή ευημερία,
• πώς κατανέμεται ο χρόνος ανάμεσα σε εργασία, μετακινήσεις, οικογένεια και ελεύθερο χρόνο,
• ποιες διαφορές εμφανίζονται μεταξύ κοινωνικών ή δημογραφικών ομάδων.

Διαδικασία Εφαρμογής

Η εφαρμογή της DRM πραγματοποιείται συνήθως με αναφορά στην προηγούμενη ημέρα.

Αρχικά, ο συμμετέχων χωρίζει την ημέρα του σε διαδοχικά επεισόδια με σχετικά σαφή αρχή και τέλος. Για κάθε επεισόδιο μπορεί να καταγράφονται:

• η δραστηριότητα,
• η διάρκεια,
• ο χώρος,
• τα άτομα που ήταν παρόντα,
• οι συναισθηματικές καταστάσεις που βίωσε.

Η επεισοδιακή ανασυγκρότηση βοηθά τον συμμετέχοντα να ανακαλέσει με μεγαλύτερη ακρίβεια την καθημερινή του εμπειρία σε σχέση με μια γενική ερώτηση για το πώς ένιωθε συνολικά μέσα στην ημέρα.

Βαθμολόγηση

Η DRM δεν αποτελεί συμβατική ψυχομετρική κλίμακα και δεν διαθέτει μία μοναδική συνολική βαθμολογία.

Η ποσοτικοποίηση εξαρτάται από τον ερευνητικό σχεδιασμό. Μπορούν να υπολογιστούν:

• η διάρκεια συγκεκριμένων δραστηριοτήτων,
• η μέση ένταση θετικών ή αρνητικών συναισθημάτων,
• ημερήσιοι δείκτες συναισθηματικής εμπειρίας,
• χρονικά σταθμισμένες βαθμολογίες.

Στις χρονικά σταθμισμένες εκτιμήσεις, τα επεισόδια μεγαλύτερης διάρκειας συνεισφέρουν αναλογικά περισσότερο στον συνολικό ημερήσιο δείκτη.

Ανάλυση και Χρήση Δεδομένων

Τα δεδομένα της DRM έχουν πολυεπίπεδη δομή, καθώς κάθε συμμετέχων παρέχει πληροφορίες για πολλαπλά επεισόδια.

Η ανάλυση μπορεί να περιλαμβάνει περιγραφικά στατιστικά για τη διάρκεια και τη συχνότητα δραστηριοτήτων, καθώς και διερεύνηση των σχέσεων μεταξύ δραστηριοτήτων, κοινωνικών συνθηκών και συναισθηματικών καταστάσεων.

Επειδή τα επεισόδια είναι εμφωλευμένα μέσα στα ίδια άτομα, μπορούν να χρησιμοποιηθούν πολυεπίπεδα μοντέλα (multilevel models). Η προσέγγιση αυτή επιτρέπει τη διάκριση μεταξύ μεταβολών που εμφανίζονται εντός του ίδιου ατόμου και διαφορών που παρατηρούνται μεταξύ διαφορετικών ατόμων.

Μεθοδολογική Αξιολόγηση

Η DRM δεν αξιολογείται με τον ίδιο τρόπο όπως μια κλασική ψυχομετρική κλίμακα. Δείκτες όπως ο Cronbach’s α δεν αποτελούν το βασικό κριτήριο ποιότητας της μεθόδου.

Ιδιαίτερη σημασία έχουν η ακρίβεια της ανάκλησης, η σαφής οριοθέτηση των επεισοδίων, η συνέπεια της διαδικασίας και η καταλληλότητα των συναισθηματικών αξιολογήσεων.

Η μέθοδος μπορεί να περιορίσει ορισμένες μεροληψίες που προκύπτουν από γενικές συνολικές αξιολογήσεις της ζωής, χωρίς όμως να εξαλείφει πλήρως τα σφάλματα μνήμης, καθώς παραμένει αναδρομική.

DRM και Ecological Momentary Assessment

Η DRM παρουσιάζει ομοιότητες με την Ecological Momentary Assessment (EMA), αλλά οι δύο μέθοδοι διαφέρουν ως προς τον χρόνο καταγραφής.

Στην EMA, οι εμπειρίες καταγράφονται σε πραγματικό ή σχεδόν πραγματικό χρόνο. Αντίθετα, στη DRM η ημέρα ανασυγκροτείται εκ των υστέρων, συνήθως την επόμενη ημέρα.

Η DRM θεωρείται λιγότερο παρεμβατική, καθώς δεν απαιτεί συχνές διακοπές των καθημερινών δραστηριοτήτων για την καταγραφή δεδομένων.

Εφαρμογές

Η DRM μπορεί να αξιοποιηθεί στην ψυχολογία, την κοινωνική έρευνα, τα οικονομικά της ευημερίας, τη δημόσια υγεία και τις μελέτες χρήσης χρόνου.

Είναι ιδιαίτερα χρήσιμη για τη διερεύνηση της σχέσης μεταξύ εργασίας, ελεύθερου χρόνου, κοινωνικών επαφών και συναισθηματικής ευημερίας.

Η βασική της αξία βρίσκεται στη δυνατότητα σύνδεσης του «τι κάνει το άτομο» με το «πώς αισθάνεται όταν το κάνει», προσφέροντας μια λεπτομερή εικόνα της καθημερινής βιωμένης εμπειρίας.

Βιβλιογραφία

Kahneman, D., Krueger, A. B., Schkade, D. A., Schwarz, N., & Stone, A. A. (2004). A survey method for characterizing daily life experience: The Day Reconstruction Method. Science, 306(5702), 1776–1780.

Schwarz, N., & Strack, F. (1999). Reports of subjective well-being: Judgmental processes and their methodological implications. In D. Kahneman, E. Diener, & N. Schwarz (Eds.), Well-Being: The Foundations of Hedonic Psychology. Russell Sage Foundation.

Kahneman, D., & Deaton, A. (2010). High income improves evaluation of life but not emotional well-being. Proceedings of the National Academy of Sciences, 107(38), 16489–16493.