Μέθοδος Ανασυγκρότησης της Ημέρας [DRM]

Περιγραφή

Η Day Reconstruction Method [DRM] – Μέθοδος Ανασυγκρότησης της Ημέρας αποτελεί δομημένη μέθοδο συλλογής δεδομένων που αναπτύχθηκε για τη λεπτομερή καταγραφή των καθημερινών δραστηριοτήτων και των συναισθηματικών εμπειριών των ατόμων.

Η μέθοδος βασίζεται στην αναδρομική ανασυγκρότηση της προηγούμενης ημέρας σε διακριτά επεισόδια (episodes). Οι συμμετέχοντες καλούνται να ανακαλέσουν την ημέρα τους ως μία ακολουθία επιμέρους γεγονότων ή δραστηριοτήτων και στη συνέχεια να παρέχουν πληροφορίες σχετικά με κάθε επεισόδιο, όπως τι έκαναν, πότε συνέβη, με ποιον βρίσκονταν και πώς αισθάνονταν.

Η DRM αναπτύχθηκε ως προσέγγιση που συνδυάζει στοιχεία των ερευνών χρήσης χρόνου με τη συστηματική αξιολόγηση της συναισθηματικής εμπειρίας. Με αυτόν τον τρόπο επιτρέπει τη μελέτη όχι μόνο του τρόπου με τον οποίο κατανέμεται ο χρόνος μέσα στην ημέρα, αλλά και της ποιότητας της εμπειρίας που συνοδεύει διαφορετικές δραστηριότητες.

Αποτελεί ιδιαίτερα χρήσιμη μέθοδο για την έρευνα της υποκειμενικής ευημερίας (subjective well-being) και της καθημερινής συναισθηματικής εμπειρίας.

Στόχος

Βασικός στόχος της DRM είναι η συστηματική διερεύνηση της καθημερινής ζωής μέσα από τη σύνδεση των δραστηριοτήτων με τις αντίστοιχες συναισθηματικές εμπειρίες.

Η μέθοδος επιτρέπει την εξέταση του τρόπου με τον οποίο διαφορετικές δραστηριότητες, κοινωνικές αλληλεπιδράσεις και συνθήκες της καθημερινότητας σχετίζονται με θετικές ή αρνητικές συναισθηματικές καταστάσεις.

Παράλληλα, μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την αποτύπωση της κατανομής του χρόνου μεταξύ διαφορετικών δραστηριοτήτων και για τη διερεύνηση του βαθμού στον οποίο συγκεκριμένες πτυχές της καθημερινότητας συνδέονται με υψηλότερα ή χαμηλότερα επίπεδα βιωμένης ευημερίας.

Σε επίπεδο πληθυσμού, η DRM μπορεί να προσφέρει δεδομένα για τη μελέτη διαφορών στην καθημερινή εμπειρία μεταξύ κοινωνικών ή δημογραφικών ομάδων.

Διαδικασία Εφαρμογής

Η εφαρμογή της Day Reconstruction Method πραγματοποιείται συνήθως με αναφορά στην προηγούμενη ημέρα.

Αρχικά, οι συμμετέχοντες καλούνται να ανασυγκροτήσουν χρονικά την ημέρα τους, χωρίζοντάς την σε διαδοχικά επεισόδια. Κάθε επεισόδιο αντιστοιχεί σε μία συγκεκριμένη δραστηριότητα ή χρονική περίοδο με σχετικά σαφή αρχή και τέλος.

Στη συνέχεια καταγράφονται πληροφορίες για κάθε επεισόδιο. Ανάλογα με τον ερευνητικό σχεδιασμό, αυτές μπορεί να αφορούν τη δραστηριότητα που πραγματοποιήθηκε, τη διάρκειά της, το περιβάλλον στο οποίο έλαβε χώρα, τα άτομα που ήταν παρόντα και τις συναισθηματικές καταστάσεις που βίωσε ο συμμετέχων.

Η επεισοδιακή ανασυγκρότηση αποτελεί βασικό χαρακτηριστικό της DRM, καθώς βοηθά τους συμμετέχοντες να ανακαλέσουν την προηγούμενη ημέρα με περισσότερο οργανωμένο και συγκεκριμένο τρόπο από ό,τι μία γενική ερώτηση σχετικά με το πώς αισθάνονταν συνολικά.

Ανάλυση και Χρήση Δεδομένων

Τα δεδομένα της DRM έχουν ιδιαίτερη δομή, καθώς κάθε συμμετέχων μπορεί να παρέχει πληροφορίες για πολλαπλά επεισόδια μέσα στην ίδια ημέρα.

Σε πρώτο επίπεδο μπορούν να υπολογιστούν η διάρκεια και η συχνότητα διαφορετικών δραστηριοτήτων, επιτρέποντας την ανάλυση της καθημερινής χρήσης του χρόνου.

Παράλληλα, οι συναισθηματικές αξιολογήσεις μπορούν να συνδεθούν με τα αντίστοιχα επεισόδια, ώστε να διερευνηθεί ποιες δραστηριότητες ή κοινωνικές συνθήκες συνοδεύονται από περισσότερο θετικές ή αρνητικές εμπειρίες.

Η ανάλυση μπορεί επίσης να εξετάσει τον τρόπο με τον οποίο η παρουσία άλλων ατόμων, το είδος της δραστηριότητας, η χρονική στιγμή ή άλλες συνθήκες σχετίζονται με τη βιωμένη ευημερία.

Ιδιαίτερα χρήσιμος είναι ο συνδυασμός των συναισθηματικών αξιολογήσεων με τη διάρκεια των επεισοδίων, ώστε οι εκτιμήσεις της καθημερινής εμπειρίας να λαμβάνουν υπόψη όχι μόνο την ένταση ενός συναισθήματος αλλά και τον χρόνο κατά τον οποίο το άτομο βρισκόταν στη συγκεκριμένη κατάσταση.

Βαθμολόγηση

Η DRM δεν διαθέτει μία ενιαία συνολική βαθμολογία με τον τρόπο μιας συμβατικής ψυχομετρικής κλίμακας.

Η ποσοτικοποίηση εξαρτάται από τις μεταβλητές που περιλαμβάνονται στον εκάστοτε ερευνητικό σχεδιασμό. Μπορούν να υπολογιστούν, μεταξύ άλλων, η διάρκεια διαφορετικών δραστηριοτήτων, η μέση ένταση συγκεκριμένων συναισθημάτων και δείκτες θετικού ή αρνητικού συναισθήματος.

Οι συναισθηματικές αξιολογήσεις μπορούν να εξετάζονται για κάθε επεισόδιο χωριστά ή να συνδυάζονται για τη δημιουργία ημερήσιων δεικτών.

Όταν ενδιαφέρει η συνολική καθημερινή εμπειρία, μπορούν να χρησιμοποιηθούν χρονικά σταθμισμένες εκτιμήσεις, ώστε τα επεισόδια μεγαλύτερης διάρκειας να συνεισφέρουν αναλογικά περισσότερο στον ημερήσιο δείκτη.

Για τον λόγο αυτό, δεν είναι επιστημονικά ακριβές να αντιμετωπίζεται η DRM ως μία τυπική κλίμακα στην οποία απλώς αθροίζονται οι απαντήσεις για την παραγωγή μίας συνολικής βαθμολογίας.

Στατιστική Ανάλυση

Η στατιστική ανάλυση των δεδομένων της DRM εξαρτάται από τον σχεδιασμό της έρευνας και τα ερευνητικά ερωτήματα.

Μπορούν αρχικά να χρησιμοποιηθούν περιγραφικά στατιστικά μέτρα για την παρουσίαση της διάρκειας των δραστηριοτήτων και της έντασης των συναισθηματικών εμπειριών.

Οι σχέσεις μεταξύ δραστηριοτήτων, κοινωνικών συνθηκών και συναισθηματικών καταστάσεων μπορούν να διερευνηθούν μέσω αναλύσεων συσχέτισης και μοντέλων παλινδρόμησης.

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτεί η εξαρτημένη δομή των δεδομένων, καθώς διαφορετικά επεισόδια προέρχονται από το ίδιο άτομο και επομένως δεν αποτελούν πλήρως ανεξάρτητες παρατηρήσεις. Σε κατάλληλα δείγματα και ερευνητικούς σχεδιασμούς μπορούν να χρησιμοποιηθούν πολυεπίπεδα μοντέλα (multilevel models), στα οποία τα επεισόδια αντιμετωπίζονται ως εμφωλευμένα μέσα στα άτομα.

Η προσέγγιση αυτή επιτρέπει τη διάκριση μεταξύ διαφορών που εμφανίζονται εντός του ίδιου ατόμου κατά τη διάρκεια διαφορετικών δραστηριοτήτων και διαφορών που παρατηρούνται μεταξύ διαφορετικών ατόμων.

Μεθοδολογική Αξιολόγηση

Η DRM διαφοροποιείται από τις συμβατικές ψυχομετρικές κλίμακες και, επομένως, η αξιολόγησή της δεν πρέπει να περιορίζεται σε δείκτες όπως ο Cronbach’s α.

Η ποιότητα των δεδομένων σχετίζεται περισσότερο με την ακρίβεια της αναδρομικής ανασυγκρότησης, τη σαφήνεια του διαχωρισμού της ημέρας σε επεισόδια, την καταλληλότητα των συναισθηματικών αξιολογήσεων και τη συνέπεια της διαδικασίας συλλογής δεδομένων.

Ένα σημαντικό πλεονέκτημα της DRM είναι ότι η ανασυγκρότηση συγκεκριμένων επεισοδίων μπορεί να περιορίζει ορισμένες από τις μεροληψίες που εμφανίζονται όταν τα άτομα καλούνται να πραγματοποιήσουν μία γενική και συνολική αξιολόγηση της καθημερινής τους ζωής.

Παρόλα αυτά, η μέθοδος παραμένει αναδρομική και επομένως δεν εξαλείφει πλήρως τα σφάλματα μνήμης και ανάκλησης.

DRM και Ecological Momentary Assessment

Η Day Reconstruction Method παρουσιάζει εννοιολογική συγγένεια με την Ecological Momentary Assessment (EMA), αλλά οι δύο προσεγγίσεις δεν είναι ταυτόσημες.

Στην EMA οι συμμετέχοντες καταγράφουν τις εμπειρίες τους σε πραγματικό ή σχεδόν πραγματικό χρόνο, συνήθως επανειλημμένα μέσα στην ημέρα.

Αντίθετα, στην DRM η ημέρα ανασυγκροτείται εκ των υστέρων, συνήθως την επόμενη ημέρα.

Η DRM μπορεί επομένως να θεωρηθεί μία λιγότερο παρεμβατική προσέγγιση για τη λεπτομερή μελέτη της καθημερινής εμπειρίας, χωρίς να απαιτεί από τον συμμετέχοντα να διακόπτει επανειλημμένα τις δραστηριότητές του για την καταγραφή δεδομένων.

Εφαρμογές

Η Day Reconstruction Method [DRM] μπορεί να αξιοποιηθεί στην ψυχολογία, στην κοινωνική έρευνα, στα οικονομικά της ευημερίας και σε μελέτες χρήσης χρόνου.

Μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη διερεύνηση της σχέσης μεταξύ καθημερινών δραστηριοτήτων και συναισθηματικής ευημερίας, επιτρέποντας την αναγνώριση δραστηριοτήτων και κοινωνικών συνθηκών που συνδέονται με περισσότερο θετικές ή αρνητικές εμπειρίες.

Η μέθοδος είναι επίσης κατάλληλη για τη μελέτη της σχέσης μεταξύ εργασίας, ελεύθερου χρόνου, κοινωνικών αλληλεπιδράσεων και καθημερινής ευημερίας.

Σε επίπεδο παρεμβάσεων, μπορεί να αξιοποιηθεί για την εξέταση πιθανών μεταβολών στην καθημερινή εμπειρία πριν και μετά από ένα πρόγραμμα, εφόσον έχει εφαρμοστεί κατάλληλος ερευνητικός σχεδιασμός.

Η αξία της DRM βρίσκεται κυρίως στη δυνατότητα σύνδεσης του «τι κάνει το άτομο» με το «πώς αισθάνεται όταν το κάνει», προσφέροντας μία λεπτομερή εικόνα της βιωμένης καθημερινής εμπειρίας.

Βιβλιογραφία

Kahneman, D., Krueger, A. B., Schkade, D. A., Schwarz, N., & Stone, A. A. (2004). A survey method for characterizing daily life experience: The Day Reconstruction Method. Science, 306(5702), 1776–1780.

Schwarz, N., & Strack, F. (1999). Reports of subjective well-being: Judgmental processes and their methodological implications. In D. Kahneman, E. Diener, & N. Schwarz (Eds.), Well-Being: The Foundations of Hedonic Psychology. Russell Sage Foundation.

Kahneman, D., & Deaton, A. (2010). High income improves evaluation of life but not emotional well-being. Proceedings of the National Academy of Sciences, 107(38), 16489–16493.