Distributive and Procedural Justice Measure [DPJM-7]

Κλίμακα Διανεμητικής και Διαδικαστικής Δικαιοσύνης

Περιγραφή

Η Distributive and Procedural Justice Measure (DPJM-7) αποτελεί ένα σύντομο ψυχομετρικό εργαλείο που αξιολογεί τις αντιλήψεις των εργαζομένων σχετικά με τη δικαιοσύνη στον εργασιακό χώρο. Η κλίμακα βασίζεται στη θεωρία της Οργανωσιακής Δικαιοσύνης (Organizational Justice) και εξετάζει κατά πόσο οι εργαζόμενοι θεωρούν ότι τόσο τα αποτελέσματα που λαμβάνουν όσο και οι διαδικασίες μέσω των οποίων λαμβάνονται οι οργανωσιακές αποφάσεις είναι δίκαιες.

Η οργανωσιακή δικαιοσύνη αποτελεί βασικό παράγοντα για τη διαμόρφωση της εργασιακής ικανοποίησης, της οργανωσιακής δέσμευσης, της εμπιστοσύνης προς τη διοίκηση και της απόδοσης των εργαζομένων. Για τον λόγο αυτό, η DPJM-7 χρησιμοποιείται ευρέως στην οργανωσιακή ψυχολογία, στη διοίκηση ανθρώπινου δυναμικού και στην αξιολόγηση του εργασιακού κλίματος.

Τι αξιολογεί

Η DPJM-7 αξιολογεί δύο βασικές διαστάσεις της οργανωσιακής δικαιοσύνης:

Διανεμητική Δικαιοσύνη (Distributive Justice)

Αναφέρεται στην αντίληψη των εργαζομένων σχετικά με τη δικαιοσύνη της κατανομής:

  • αμοιβών,
  • ανταμοιβών,
  • προαγωγών,
  • παροχών,
  • φόρτου εργασίας,
  • ευθυνών και οργανωσιακών πόρων.

Η διάσταση αυτή βασίζεται στην αρχή της ισότητας και εξετάζει κατά πόσο τα αποτελέσματα που λαμβάνει κάθε εργαζόμενος θεωρούνται δίκαια σε σχέση με τη συνεισφορά του.

Διαδικαστική Δικαιοσύνη (Procedural Justice)

Αξιολογεί κατά πόσο οι διαδικασίες λήψης αποφάσεων χαρακτηρίζονται από:

  • αντικειμενικότητα,
  • διαφάνεια,
  • συνέπεια,
  • αμεροληψία,
  • δυνατότητα έκφρασης απόψεων,
  • ίση μεταχείριση όλων των εργαζομένων.

Η διάσταση αυτή επικεντρώνεται περισσότερο στον τρόπο λήψης των αποφάσεων παρά στο τελικό αποτέλεσμα.

Βαθμολόγηση

Η DPJM-7 αποτελείται από 7 δηλώσεις, οι οποίες κατανέμονται στις δύο υποκλίμακες της διανεμητικής και της διαδικαστικής δικαιοσύνης.

Οι συμμετέχοντες απαντούν χρησιμοποιώντας πενταβάθμια κλίμακα Likert:

  • 1 = Διαφωνώ απόλυτα
  • 2 = Διαφωνώ
  • 3 = Ούτε συμφωνώ ούτε διαφωνώ
  • 4 = Συμφωνώ
  • 5 = Συμφωνώ απόλυτα.

Η βαθμολογία υπολογίζεται ως μέσος όρος ή άθροισμα των απαντήσεων για κάθε υποκλίμακα και συνολικά. Υψηλότερες βαθμολογίες υποδηλώνουν ισχυρότερη αντίληψη οργανωσιακής δικαιοσύνης.

Ανάλυση δεδομένων

Τα δεδομένα της DPJM-7 μπορούν να αναλυθούν με ποικίλες στατιστικές μεθόδους, ανάλογα με τον ερευνητικό σχεδιασμό.

Οι συνηθέστερες αναλύσεις περιλαμβάνουν:

  • περιγραφική στατιστική (μέσοι όροι, τυπικές αποκλίσεις, ποσοστά),
  • αξιολόγηση αξιοπιστίας με Cronbach’s α,
  • διερευνητική και επιβεβαιωτική παραγοντική ανάλυση (EFA και CFA),
  • συγκρίσεις ομάδων με t-test, ANOVA ή μη παραμετρικούς ελέγχους,
  • αναλύσεις συσχέτισης (Pearson ή Spearman),
  • γραμμική και πολλαπλή παλινδρόμηση,
  • μοντέλα διαμεσολάβησης (mediation) και τροποποίησης (moderation),
  • μοντέλα δομικών εξισώσεων (SEM).

Η κλίμακα χρησιμοποιείται συχνά σε συνδυασμό με εργαλεία που αξιολογούν την εργασιακή ικανοποίηση, την οργανωσιακή δέσμευση, την εργασιακή εξουθένωση, την πρόθεση αποχώρησης, την εργασιακή απόδοση και την εμπιστοσύνη προς τη διοίκηση.

Εφαρμογές

Η DPJM-7 χρησιμοποιείται σε:

  • Διοίκηση Ανθρώπινου Δυναμικού
  • Οργανωσιακή Ψυχολογία
  • Διοίκηση Επιχειρήσεων
  • Δημόσια Διοίκηση
  • Νοσοκομεία και Υπηρεσίες Υγείας
  • Εκπαιδευτικούς Οργανισμούς
  • Δημόσιους και Ιδιωτικούς Οργανισμούς
  • Έρευνες εργασιακού κλίματος
  • Μελέτες οργανωσιακής συμπεριφοράς

Αποτελεί ιδιαίτερα χρήσιμο εργαλείο για τη διερεύνηση του τρόπου με τον οποίο οι αντιλήψεις περί δικαιοσύνης επηρεάζουν τη στάση και τη συμπεριφορά των εργαζομένων.

Ψυχομετρικά χαρακτηριστικά

Η DPJM-7 βασίζεται στη θεωρία της οργανωσιακής δικαιοσύνης και στις κλασικές εργασίες των Greenberg, Leventhal, Folger και Colquitt. Η αρχική μορφή της κλίμακας έχει παρουσιάσει υψηλή αξιοπιστία και ισχυρή εγκυρότητα κατασκευής, ενώ η διπαραγοντική της δομή (διανεμητική και διαδικαστική δικαιοσύνη) έχει επιβεβαιωθεί σε πληθώρα ερευνητικών μελετών.

Σε κάθε νέα γλωσσική προσαρμογή συνιστάται η αξιολόγηση:

  • της εσωτερικής συνοχής (Cronbach’s α),
  • της αξιοπιστίας επαναληπτικών μετρήσεων (test–retest reliability),
  • της συγκλίνουσας και διακριτής εγκυρότητας,
  • της παραγοντικής δομής μέσω επιβεβαιωτικής παραγοντικής ανάλυσης.

Πλεονεκτήματα

Η DPJM-7 παρουσιάζει σημαντικά πλεονεκτήματα:

  • σύντομη και εύκολη συμπλήρωση,
  • αξιολόγηση δύο θεμελιωδών διαστάσεων της οργανωσιακής δικαιοσύνης,
  • υψηλή χρησιμότητα σε οργανωσιακές έρευνες,
  • δυνατότητα εφαρμογής σε διαφορετικούς εργασιακούς κλάδους,
  • συμβατότητα με σύγχρονα μοντέλα οργανωσιακής συμπεριφοράς.

Περιορισμοί

Η DPJM-7 αποτελεί εργαλείο αυτοαναφοράς και οι απαντήσεις ενδέχεται να επηρεάζονται από προσωπικές εμπειρίες, τη συναισθηματική κατάσταση ή την οργανωσιακή κουλτούρα. Επιπλέον, αξιολογεί τις αντιλήψεις των εργαζομένων για τη δικαιοσύνη και όχι την αντικειμενική δικαιοσύνη των οργανωσιακών διαδικασιών. Για την ολοκληρωμένη αξιολόγηση του εργασιακού περιβάλλοντος συνιστάται η συνδυαστική χρήση της με άλλα εργαλεία οργανωσιακής αξιολόγησης.

Βιβλιογραφία

Colquitt, J. A. (2001). On the dimensionality of organizational justice: A construct validation of a measure. Journal of Applied Psychology, 86(3), 386–400.

Greenberg, J. (1990). Organizational justice: Yesterday, today, and tomorrow. Journal of Management, 16(2), 399–432.

Folger, R., & Konovsky, M. A. (1989). Effects of procedural and distributive justice on reactions to pay raise decisions. Academy of Management Journal, 32(1), 115–130.

Leventhal, G. S. (1980). What should be done with equity theory? In K. J. Gergen, M. S. Greenberg, & R. H. Willis (Eds.), Social Exchange: Advances in Theory and Research (pp. 27–55). Plenum Press.