Ερωτηματολόγιο Εργασιακών Αξιών [WVI-3]

Work Values Inventory–3 [WVI-3]

Ερωτηματολόγιο Εργασιακών Αξιών–3

Περιγραφή

Το Work Values Inventory–3 (WVI-3) είναι ένα εργαλείο αυτοαξιολόγησης και επαγγελματικού αναστοχασμού, το οποίο βοηθά τα άτομα να αναγνωρίσουν και να ιεραρχήσουν τις αξίες που θεωρούν σημαντικές στην επαγγελματική τους ζωή.

Οι εργασιακές αξίες είναι σχετικά σταθερές πεποιθήσεις σχετικά με όσα επιθυμεί και θεωρεί σημαντικά ένα άτομο στην εργασία του. Μπορούν να αφορούν το περιεχόμενο της εργασίας, τις συνθήκες απασχόλησης, τις σχέσεις με τους συναδέλφους, την αυτονομία, την οικονομική ανταμοιβή ή τη δυνατότητα προσωπικής ανάπτυξης.

Το WVI-3 περιλαμβάνει 40 διαφορετικές εργασιακές αξίες, οι οποίες οργανώνονται σε τέσσερις ευρείες κατηγορίες:

• βασικές προσωπικές αξίες,
• επιθυμητό εργασιακό περιβάλλον,
• προτιμώμενες εργασιακές αλληλεπιδράσεις,
• προτιμώμενες εργασιακές δραστηριότητες.

Σε αντίθεση με όσα αναφέρονται στο αρχικό κείμενο, το WVI-3 δεν περιορίζεται σε τρεις διαστάσεις, όπως η αυτονομία, η επαγγελματική ανάπτυξη και η αναγνώριση. Ο αριθμός «3» αποτελεί μέρος της ονομασίας της συγκεκριμένης έκδοσης και δεν δηλώνει ότι το εργαλείο περιλαμβάνει μόνο τρεις παράγοντες.

Στόχος

Βασικός στόχος του WVI-3 είναι να βοηθήσει το άτομο να αναγνωρίσει τι θεωρεί ουσιαστικό σε μια εργασία και να εξετάσει αν οι προσωπικές του αξίες συνδέονται με το επάγγελμα ή το εργασιακό περιβάλλον που έχει επιλέξει.

Το εργαλείο μπορεί να χρησιμοποιηθεί για:

• την αυτογνωσία και τον επαγγελματικό αναστοχασμό,
• τη διερεύνηση εκπαιδευτικών και επαγγελματικών επιλογών,
• τη λήψη αποφάσεων σχετικά με τη σταδιοδρομία,
• την αξιολόγηση της συμφωνίας μεταξύ προσωπικών αξιών και εργασιακού περιβάλλοντος,
• την αναγνώριση πιθανών πηγών επαγγελματικής δυσαρέσκειας,
• την υποστήριξη αποφάσεων επαγγελματικής μετάβασης,
• τη διαμόρφωση επαγγελματικών στόχων και προτεραιοτήτων.

Το WVI-3 δεν αποσκοπεί στο να υποδείξει ένα μοναδικό «κατάλληλο» επάγγελμα. Τα αποτελέσματά του λειτουργούν ως βάση για συζήτηση, διερεύνηση και λήψη αποφάσεων.

Δομή

Το WVI-3 περιλαμβάνει 40 αξίες κατανεμημένες σε τέσσερις κατηγορίες, με δέκα αξίες σε κάθε κατηγορία.

Βασικές προσωπικές αξίες

Η κατηγορία εξετάζει αξίες που μπορεί να επηρεάζουν τόσο την επαγγελματική όσο και τη γενικότερη προσωπική ζωή:

• επίτευξη,
• ισορροπία,
• ανεξαρτησία,
• επιρροή,
• ακεραιότητα,
• ειλικρίνεια,
• εξουσία,
• σεβασμός,
• πνευματικότητα,
• κοινωνική θέση.

Επιθυμητό εργασιακό περιβάλλον

Η κατηγορία εξετάζει τις συνθήκες μέσα στις οποίες προτιμά να εργάζεται το άτομο:

• γρήγορος ρυθμός,
• ευελιξία,
• υψηλές αποδοχές,
• δυνατότητα μάθησης,
• κατάλληλη τοποθεσία,
• προβλεψιμότητα,
• ήσυχο περιβάλλον,
• χαμηλή πίεση,
• οργανωμένη δομή,
• ελευθερία διαχείρισης του χρόνου.

Εργασιακές αλληλεπιδράσεις

Η κατηγορία αφορά τις κοινωνικές και οργανωτικές σχέσεις που επιθυμεί το άτομο στον χώρο εργασίας:

• ανταγωνισμός,
• διαφορετικότητα,
• φιλικές σχέσεις,
• αποτελεσματική ηγεσία,
• ισχυρή διοίκηση,
• ανοικτή επικοινωνία,
• αναγνώριση,
• αλληλοϋποστήριξη,
• ομαδική εργασία,
• εμπιστοσύνη.

Εργασιακές δραστηριότητες

Η κατηγορία εξετάζει τα είδη δραστηριοτήτων που προτιμά να εκτελεί το άτομο:

• αναλυτική εργασία,
• απαιτητικές δραστηριότητες,
• δημιουργική εργασία,
• παροχή βοήθειας,
• καινοτόμα έργα,
• σωματική δραστηριότητα,
• επαφή με το κοινό,
• έρευνα,
• ανάληψη κινδύνου,
• ποικιλία καθηκόντων.

Χορήγηση

Ο συμμετέχων αξιολογεί καθεμία από τις 40 αξίες χρησιμοποιώντας τρεις κατηγορίες:

• Πάντα σημαντική
• Αρκετά σημαντική
• Μη σημαντική

Δεν χρησιμοποιείται στην αρχική μορφή πενταβάθμια κλίμακα Likert από 1 έως 5.

Μετά την αρχική ταξινόμηση, ο συμμετέχων επανεξετάζει τις αξίες που χαρακτήρισε ως «πάντα σημαντικές» και επιλέγει τις πέντε σημαντικότερες. Στη συνέχεια τις τοποθετεί σε σειρά προτεραιότητας, με πρώτη εκείνη που θεωρεί σημαντικότερη.

Το τελευταίο στάδιο περιλαμβάνει τη συγγραφή μιας σύντομης προσωπικής αφήγησης σχετικά με:

• τον τρόπο με τον οποίο οι πέντε κορυφαίες αξίες εμφανίζονται στην εργασία,
• τις συνθήκες που επιτρέπουν την ικανοποίησή τους,
• τα πιθανά εμπόδια στην έκφρασή τους,
• τη σχέση τους με τις μελλοντικές επαγγελματικές επιλογές.

Βαθμολόγηση

Η βασική εφαρμογή του WVI-3 είναι ποιοτική και ιεραρχική και όχι αυστηρά αριθμητική. Η διαδικασία περιλαμβάνει:

• ταξινόμηση και των 40 αξιών σε μία από τις τρεις κατηγορίες,
• επιλογή των αξιών που θεωρούνται πάντοτε σημαντικές,
• ανάδειξη των πέντε σημαντικότερων αξιών,
• κατάταξη των πέντε αξιών σε σειρά προτεραιότητας,
• διαμόρφωση προσωπικού προφίλ εργασιακών αξιών.

Για ερευνητικούς σκοπούς μπορεί να χρησιμοποιηθεί αριθμητική κωδικοποίηση, για παράδειγμα:

• 1 = Μη σημαντική,
• 2 = Αρκετά σημαντική,
• 3 = Πάντα σημαντική.

Η αριθμητική κωδικοποίηση διευκολύνει τη στατιστική επεξεργασία, αλλά δεν πρέπει να παρουσιάζεται ως επίσημη ψυχομετρική βαθμολόγηση χωρίς σχετική τεκμηρίωση.

Δεν προβλέπεται ενιαία συνολική βαθμολογία, καθώς η άθροιση όλων των αξιών θα είχε περιορισμένη ερμηνευτική χρησιμότητα. Το ζητούμενο είναι η σχετική προτεραιότητα που δίνει το άτομο σε διαφορετικές αξίες και όχι το γενικό επίπεδο «καλών» ή «υψηλών» εργασιακών αξιών.

Ερμηνεία

Η ερμηνεία επικεντρώνεται στις πέντε αξίες που επιλέχθηκαν ως σημαντικότερες και στην κατηγορία από την οποία προέρχονται.

Εάν οι περισσότερες κορυφαίες αξίες προέρχονται από τις βασικές προσωπικές αξίες, το άτομο μπορεί να δίνει μεγαλύτερη έμφαση στη συμφωνία της εργασίας με τις προσωπικές αρχές και την ταυτότητά του.

Εάν προέρχονται κυρίως από το εργασιακό περιβάλλον, πιθανόν να θεωρεί σημαντικές τις πρακτικές συνθήκες απασχόλησης, όπως η ευελιξία, η προβλεψιμότητα, οι αποδοχές ή η διαχείριση του χρόνου.

Εάν επικεντρώνονται στις εργασιακές αλληλεπιδράσεις, μπορεί να δίνει ιδιαίτερη σημασία στις σχέσεις, στην εμπιστοσύνη, στην υποστήριξη, στην επικοινωνία και στην αναγνώριση.

Εάν προέρχονται από τις εργασιακές δραστηριότητες, πιθανόν να ενδιαφέρεται περισσότερο για το περιεχόμενο των καθηκόντων, τη δημιουργικότητα, την έρευνα, τη βοήθεια προς τους άλλους ή την ποικιλία.

Καμία αξία δεν θεωρείται από μόνη της ανώτερη ή περισσότερο επιθυμητή. Η σημασία της εξαρτάται από το άτομο, το επαγγελματικό πλαίσιο και το στάδιο της σταδιοδρομίας του.

Ανάλυση δεδομένων

Σε ατομικό επίπεδο, η ανάλυση μπορεί να περιλαμβάνει:

• την καταγραφή των πέντε κορυφαίων αξιών,
• την εξέταση της κατηγορίας στην οποία ανήκουν,
• τη σύγκριση των αξιών με το υπάρχον εργασιακό περιβάλλον,
• την αναγνώριση πιθανών συγκρούσεων μεταξύ αξιών,
• τη διαμόρφωση προσωπικού σχεδίου επαγγελματικής ανάπτυξης.

Σε ομαδικό ή ερευνητικό επίπεδο μπορεί να εξεταστούν:

• οι συχνότητες επιλογής κάθε αξίας,
• οι συχνότερες αξίες ανά επαγγελματική ομάδα,
• οι διαφορές ανάλογα με την ηλικία, το φύλο ή το στάδιο σταδιοδρομίας,
• η σχέση των αξιών με την εργασιακή ικανοποίηση και την οργανωσιακή δέσμευση,
• η συμφωνία μεταξύ προσωπικών και οργανωτικών αξιών,
• οι μεταβολές των προτεραιοτήτων σε διαφορετικά χρονικά σημεία.

Επειδή οι αξιολογήσεις είναι διατακτικές και η τελική επιλογή αφορά κατάταξη αξιών, πρέπει να χρησιμοποιούνται στατιστικές μέθοδοι κατάλληλες για κατηγορικά ή διατακτικά δεδομένα.

Ψυχομετρική τεκμηρίωση

Η διαθέσιμη μορφή του WVI-3 λειτουργεί περισσότερο ως εργαλείο αυτοδιερεύνησης και επαγγελματικού προσανατολισμού παρά ως πλήρως τυποποιημένη ψυχομετρική κλίμακα.

Στη δημόσια διαθέσιμη τεκμηρίωση δεν προσδιορίζονται με σαφήνεια:

• οι υπεύθυνοι ανάπτυξης της συγκεκριμένης έκδοσης,
• το αρχικό δείγμα στάθμισης,
• η εσωτερική συνέπεια,
• η αξιοπιστία επαναληπτικών μετρήσεων,
• η παραγοντική δομή,
• η συγκλίνουσα και διακριτική εγκυρότητα,
• οι πληθυσμιακές τιμές αναφοράς.

Για τον λόγο αυτό, δεν πρέπει να αποδίδονται στη συγκεκριμένη έκδοση οι ψυχομετρικές ιδιότητες άλλων εργαλείων με παρόμοια ονομασία, όπως το αρχικό Work Values Inventory του Super ή το Super’s Work Values Inventory–Revised.

Περιορισμοί

Το WVI-3 δεν πρέπει να συγχέεται με άλλες κλίμακες εργασιακών αξιών που χρησιμοποιούν την ίδια ή παρόμοια συντομογραφία.

Επιπλέον:

• βασίζεται στην αυτοαναφορά,
• οι προτεραιότητες μπορεί να επηρεάζονται από την τρέχουσα επαγγελματική κατάσταση,
• οι εργασιακές αξίες μπορούν να μεταβάλλονται κατά τη διάρκεια της σταδιοδρομίας,
• η αναγκαστική επιλογή πέντε αξιών απλοποιεί ένα σύνθετο προσωπικό σύστημα,
• διαφορετικές αξίες μπορεί να είναι εξίσου σημαντικές,
• η διαθέσιμη τεκμηρίωση δεν υποστηρίζει διαγνωστικά όρια ή πληθυσμιακούς κανόνες,
• η αριθμητική άθροιση δεν πρέπει να υποκαθιστά τον προσωπικό αναστοχασμό.

Το εργαλείο δεν πρέπει να χρησιμοποιείται μεμονωμένα για επιλογή προσωπικού, αποκλεισμό υποψηφίων ή άλλες αποφάσεις υψηλής σημασίας. Είναι καταλληλότερο ως βοήθημα επαγγελματικής συμβουλευτικής, αυτογνωσίας και συζήτησης.

Βιβλιογραφία

Super, D. E. (1957). The psychology of careers: An introduction to vocational development. Harper & Row.

Super, D. E. (1970). Work Values Inventory: Manual. Houghton Mifflin.

Super, D. E. (1995). Values: Their nature, assessment, and practical use. In D. E. Super and B. Šverko (Eds.), Life roles, values, and careers: International findings of the Work Importance Study (pp. 54–61). Jossey-Bass.

Zytowski, D. G. (1994). A Super contribution to vocational theory: Work values. The Career Development Quarterly, 43(1), 25–31.

Robinson, C. H., & Betz, N. E. (2008). A psychometric evaluation of Super’s Work Values Inventory–Revised. Journal of Career Assessment, 16(4), 456–473.

Schwartz, S. H. (1992). Universals in the content and structure of values: Theoretical advances and empirical tests in 20 countries. Advances in Experimental Social Psychology, 25, 1–65.