Ερωτηματολόγιο Ενσυναίσθησης του Τορόντο

Περιγραφή

Το Toronto Empathy Questionnaire (TEQ-16) είναι ένα σύντομο ερωτηματολόγιο αυτοαναφοράς που αναπτύχθηκε από τους Spreng, McKinnon, Mar και Levine το 2009. Αξιολογεί την ενσυναίσθηση κυρίως ως συναισθηματική διαδικασία, δηλαδή την τάση του ατόμου να αναγνωρίζει, να συμμερίζεται και να ανταποκρίνεται στα συναισθήματα των άλλων.

Ο ορθότερος ελληνικός τίτλος είναι «Ερωτηματολόγιο Ενσυναίσθησης του Τορόντο» και όχι «Ερωτηματολόγιο Συμπόνιας», καθώς η συμπόνια αποτελεί συγγενή αλλά διαφορετική έννοια. Η ενσυναίσθηση αναφέρεται στη συναισθηματική ανταπόκριση και κατανόηση της εμπειρίας των άλλων, ενώ η συμπόνια περιλαμβάνει επιπλέον ενδιαφέρον για την ανακούφιση της δυσφορίας τους.

Το TEQ δημιουργήθηκε μέσω παραγοντικής ανάλυσης ερωτήσεων από προϋπάρχοντα εργαλεία ενσυναίσθησης. Στόχος ήταν η διαμόρφωση μιας σύντομης και ενιαίας κλίμακας που να αποτυπώνει τα κοινά στοιχεία της ενσυναισθητικής ανταπόκρισης.

Στόχος

Βασικός στόχος του TEQ-16 είναι η αξιολόγηση της γενικής τάσης του ατόμου να ανταποκρίνεται συναισθηματικά στις εμπειρίες των άλλων. Η κλίμακα εξετάζει πλευρές όπως:

• η συναισθηματική ευαισθησία απέναντι στους άλλους,
• η αναγνώριση συναισθηματικών καταστάσεων,
• η συμμετοχή στη χαρά ή στη δυσφορία των άλλων,
• η αυθόρμητη διάθεση υποστήριξης και φροντίδας,
• η συναισθηματική αδιαφορία ή δυσκολία ανταπόκρισης,
• η ευαισθησία απέναντι στην άδικη ή υποτιμητική μεταχείριση.

Το εργαλείο χρησιμοποιείται σε έρευνες σχετικές με την κοινωνική συμπεριφορά, τις διαπροσωπικές σχέσεις, την εκπαίδευση, τα επαγγέλματα υγείας, την ψυχική υγεία και την κοινωνική νόηση.

Δομή

Η κλίμακα περιλαμβάνει 16 προτάσεις και θεωρείται κατά βάση μονοδιάστατη. Οι οκτώ προτάσεις είναι θετικά διατυπωμένες και οι υπόλοιπες οκτώ αρνητικά διατυπωμένες.

Το TEQ εστιάζει περισσότερο στη συναισθηματική ενσυναίσθηση παρά στη γνωστική ικανότητα υιοθέτησης της οπτικής ενός άλλου ατόμου. Ωστόσο, οι δύο διαστάσεις δεν είναι εντελώς ανεξάρτητες και η συνολική βαθμολογία ενδέχεται να περιλαμβάνει περιορισμένη διακύμανση που σχετίζεται με γνωστικές πλευρές της ενσυναίσθησης.

Βαθμολόγηση

Οι συμμετέχοντες δηλώνουν πόσο συχνά τους χαρακτηρίζει κάθε πρόταση χρησιμοποιώντας πενταβάθμια κλίμακα:

• 0: Ποτέ
• 1: Σπάνια
• 2: Μερικές φορές
• 3: Συχνά
• 4: Πάντα

Οι θετικά διατυπωμένες προτάσεις 1, 3, 5, 6, 8, 9, 13 και 16 βαθμολογούνται άμεσα.

Οι αρνητικά διατυπωμένες προτάσεις 2, 4, 7, 10, 11, 12, 14 και 15 βαθμολογούνται αντίστροφα:

• Ποτέ = 4
• Σπάνια = 3
• Μερικές φορές = 2
• Συχνά = 1
• Πάντα = 0

Η συνολική βαθμολογία προκύπτει από το άθροισμα των 16 απαντήσεων και κυμαίνεται από 0 έως 64 μονάδες. Υψηλότερη βαθμολογία υποδηλώνει εντονότερη αυτοαναφερόμενη ενσυναισθητική ανταπόκριση.

Η αρχική μελέτη δεν καθιέρωσε κλινικά όρια για τη διάκριση χαμηλής, μέτριας και υψηλής ενσυναίσθησης. Συνεπώς, οι βαθμολογίες πρέπει να ερμηνεύονται συγκριτικά, με βάση τα χαρακτηριστικά και τις τιμές αναφοράς του αντίστοιχου πληθυσμού.

Στατιστική ανάλυση

Η ανάλυση μπορεί να περιλαμβάνει τον μέσο όρο, την τυπική απόκλιση, τη διάμεσο, το εύρος και την κατανομή της συνολικής βαθμολογίας. Η εσωτερική συνέπεια μπορεί να αξιολογηθεί με τους συντελεστές Cronbach’s α και McDonald’s ω.

Η μονοδιάστατη δομή της κλίμακας μπορεί να εξεταστεί μέσω επιβεβαιωτικής παραγοντικής ανάλυσης. Επειδή το TEQ περιλαμβάνει θετικά και αρνητικά διατυπωμένες προτάσεις, πρέπει να διερευνάται και η πιθανή παρουσία μεθοδολογικού παράγοντα που σχετίζεται με τη διατύπωση των ερωτήσεων.

Οι σχέσεις της ενσυναίσθησης με την κοινωνική συμπεριφορά, την προσωπικότητα, τη συναισθηματική νοημοσύνη ή άλλες ψυχολογικές μεταβλητές μπορούν να εξεταστούν μέσω συσχετίσεων, παλινδρόμησης ή μοντέλων δομικών εξισώσεων. Για συγκρίσεις μεταξύ φύλων, ηλικιακών ομάδων ή πολιτισμών απαιτείται προηγούμενος έλεγχος της παραγοντικής ισοδυναμίας.

Ψυχομετρικά χαρακτηριστικά

Στην αρχική μελέτη, το TEQ παρουσίασε καλή εσωτερική συνέπεια, με συντελεστή Cronbach’s α περίπου 0,85, και υψηλή αξιοπιστία επαναληπτικών μετρήσεων. Παρουσίασε επίσης συγκλίνουσα εγκυρότητα μέσω θετικών συσχετίσεων με άλλα εργαλεία ενσυναίσθησης και με δείκτες κοινωνικής και συναισθηματικής αναγνώρισης.

Η μονοδιάστατη δομή έχει υποστηριχθεί σε διαφορετικές έρευνες, αν και οι ψυχομετρικές επιδόσεις ορισμένων ερωτήσεων και η επίδραση της θετικής ή αρνητικής διατύπωσης ενδέχεται να διαφοροποιούνται ανάλογα με τη γλώσσα και τον πληθυσμό.

Εφαρμογές και περιορισμοί

Το TEQ-16 έχει χρησιμοποιηθεί σε ενήλικες, φοιτητές, εφήβους, επαγγελματίες υγείας και διαφορετικές πολιτισμικές ομάδες. Η σύντομη μορφή και η εύκολη βαθμολόγησή του διευκολύνουν τη χρήση του σε μεγάλα ερευνητικά πρωτόκολλα.

Ωστόσο, πρόκειται για εργαλείο αυτοαναφοράς και οι απαντήσεις μπορεί να επηρεάζονται από την κοινωνική επιθυμητότητα, την αυτογνωσία και τον τρόπο με τον οποίο το άτομο επιθυμεί να παρουσιάσει τον εαυτό του. Επίσης, η υψηλή βαθμολογία δεν συνεπάγεται κατ’ ανάγκη αποτελεσματική ενσυναισθητική συμπεριφορά σε όλες τις πραγματικές καταστάσεις.

Το TEQ δεν αποτελεί διαγνωστικό εργαλείο και δεν πρέπει να χρησιμοποιείται μεμονωμένα για την αξιολόγηση ψυχικών, αναπτυξιακών ή νευρολογικών διαταραχών. Τα αποτελέσματα πρέπει να συνεκτιμώνται με συνεντεύξεις, παρατηρήσεις και άλλα κατάλληλα εργαλεία αξιολόγησης.

Βιβλιογραφία

Davis, M. H. (1983). Measuring individual differences in empathy: Evidence for a multidimensional approach. Journal of Personality and Social Psychology, 44(1), 113–126.

Levenson, R. W., & Ruef, A. M. (1992). Empathy: A physiological substrate. Journal of Personality and Social Psychology, 63(2), 234–246.

Spreng, R. N., McKinnon, M. C., Mar, R. A., & Levine, B. (2009). The Toronto Empathy Questionnaire: Scale development and initial validation of a factor-analytic solution to multiple empathy measures. Journal of Personality Assessment, 91(1), 62–71.