Δείκτης Λειτουργικότητας του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας [WHOPS-5]

Περιγραφή Δείκτη

Ο Δείκτης Λειτουργικότητας του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (The WHO Performance Status – WHOPS-5) αποτελεί μια σύντομη κλίμακα αξιολόγησης της λειτουργικής κατάστασης ενός ατόμου και της ικανότητάς του να ανταποκρίνεται στις καθημερινές δραστηριότητες. Χρησιμοποιείται κυρίως σε ασθενείς με χρόνιες ή σοβαρές παθήσεις, όπως ο καρκίνος, για την εκτίμηση του βαθμού αυτονομίας και της επίδρασης της νόσου στη λειτουργικότητα.

Η κλίμακα αναπτύχθηκε από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ) και αποτελείται από πέντε επίπεδα λειτουργικής κατάστασης (0–4), όπου κάθε επίπεδο αντιπροσωπεύει διαφορετικό βαθμό περιορισμού ή αυτονομίας του ασθενούς.

Στόχος Κλίμακας

Ο κύριος στόχος της WHOPS-5 είναι η γρήγορη και αποτελεσματική αξιολόγηση της φυσικής λειτουργικής κατάστασης των ασθενών, ώστε να υποστηρίζεται η λήψη κλινικών αποφάσεων.

Ειδικότερα, η κλίμακα χρησιμοποιείται για:

Τον προσδιορισμό της καταλληλότητας συγκεκριμένων θεραπευτικών παρεμβάσεων, όπως χειρουργικές επεμβάσεις ή χημειοθεραπεία.

Την εκτίμηση της πρόγνωσης και της πιθανής πορείας της νόσου.

Την προσαρμογή της φροντίδας στις ανάγκες του ασθενούς, λαμβάνοντας υπόψη το επίπεδο αυτονομίας και την ικανότητά του να ανταποκρίνεται στις καθημερινές απαιτήσεις.

Ανάλυση Κλίμακας

Η WHOPS-5 αξιολογεί τη λειτουργικότητα μέσω πέντε διαβαθμίσεων:

Βαθμός 0 – Πλήρης δραστηριότητα
Το άτομο είναι ικανό να εκτελεί όλες τις καθημερινές δραστηριότητες χωρίς περιορισμούς.

Βαθμός 1 – Ελαφρά περιορισμένη δραστηριότητα
Το άτομο μπορεί να πραγματοποιεί ελαφριές δραστηριότητες, αλλά παρουσιάζει περιορισμούς σε πιο απαιτητικές δραστηριότητες.

Βαθμός 2 – Μέτρια περιορισμένη δραστηριότητα
Το άτομο παραμένει αυτόνομο, αλλά δεν μπορεί να εκτελέσει δραστηριότητες που απαιτούν σημαντική σωματική προσπάθεια.

Βαθμός 3 – Σημαντικά περιορισμένη δραστηριότητα
Το άτομο μπορεί να αυτοεξυπηρετηθεί, αλλά αδυνατεί να πραγματοποιήσει άλλες καθημερινές δραστηριότητες και περνά μεγάλο μέρος της ημέρας στο κρεβάτι ή σε καρέκλα.

Βαθμός 4 – Ολική ακινησία
Το άτομο δεν μπορεί να αυτοεξυπηρετηθεί και βρίσκεται σε πλήρη ακινησία.

Ανάλυση και Χρήση Δεδομένων

Η WHOPS-5 χρησιμοποιείται ευρέως σε κλινικές μελέτες και στην καθημερινή κλινική πρακτική για την αξιολόγηση της λειτουργικής κατάστασης των ασθενών και την επιλογή της κατάλληλης θεραπευτικής προσέγγισης.

Τα δεδομένα της κλίμακας μπορούν να αξιοποιηθούν για:

Πρόγνωση:
Η λειτουργική κατάσταση συνδέεται με την έκβαση της νόσου και την ανταπόκριση στη θεραπεία.

Εκτίμηση ποιότητας ζωής:
Αξιολογείται ο βαθμός στον οποίο η ασθένεια επηρεάζει την καθημερινή ζωή και τη συνολική λειτουργικότητα του ασθενούς.

Αξιολόγηση θεραπευτικών αποτελεσμάτων:
Παρακολουθούνται μεταβολές στη λειτουργική κατάσταση μετά από θεραπευτικές παρεμβάσεις.

Επιπλέον, μπορούν να εφαρμοστούν στατιστικές αναλύσεις, όπως αναλύσεις συσχέτισης και επιβίωσης, για τη διερεύνηση της σχέσης μεταξύ λειτουργικής κατάστασης και άλλων κλινικών παραμέτρων.

Βαθμονόμηση

Η βαθμονόμηση της WHOPS-5 βασίζεται στην αξιολόγηση της λειτουργικής ικανότητας του ασθενούς από κλινικούς επαγγελματίες ή μέσω εκτίμησης της καθημερινής λειτουργικότητας του ίδιου του ασθενούς.

Η συνολική βαθμολογία κυμαίνεται από 0 έως 4, όπου:

Η τιμή 0 αντιστοιχεί σε πλήρη λειτουργικότητα.

Οι υψηλότερες τιμές υποδηλώνουν αυξανόμενους λειτουργικούς περιορισμούς και μεγαλύτερη εξάρτηση από υποστήριξη.

Εγκυρότητα και Αξιοπιστία

Η WHOPS-5 παρουσιάζει καλή αξιοπιστία όταν χρησιμοποιείται από εκπαιδευμένους επαγγελματίες υγείας, με υψηλή συνέπεια μεταξύ διαφορετικών αξιολογητών.

Η εγκυρότητα της κλίμακας υποστηρίζεται από τις σημαντικές συσχετίσεις της με άλλες μετρήσεις ποιότητας ζωής, πρόγνωσης και επιβίωσης.

Ένα σημαντικό πλεονέκτημα της WHOPS-5 είναι η απλότητα και η ευκολία εφαρμογής της, καθώς απαιτεί μόνο σύντομη παρατήρηση και αξιολόγηση της κατάστασης του ασθενούς.

Εφαρμογές

Η WHOPS-5 εφαρμόζεται σε:

Κλινικές μελέτες ασθενών με καρκίνο και άλλες σοβαρές παθήσεις.

Αξιολόγηση λειτουργικής κατάστασης πριν και μετά από θεραπευτικές παρεμβάσεις.

Μελέτες πρόγνωσης και επιβίωσης.

Αξιολόγηση της επίδρασης της νόσου στην καθημερινή λειτουργικότητα και ποιότητα ζωής.

Βιβλιογραφία

World Health Organization. (1979). Handbook for Reporting Results of Cancer Treatment. World Health Organization.

Oken, M. M., Creech, R. H., Tormey, D. C., Horton, J., Davis, T. E., McFadden, E. T., & Carbone, P. P. (1982). Toxicity and response criteria of the Eastern Cooperative Oncology Group. American Journal of Clinical Oncology, 5(6), 649–655.

Büntzel, J., Micke, O., Kisters, K., Bruns, F., & Mücke, R. (2012). Malnutrition and survival – bioimpedance measurements in head neck cancer patients. In Vivo, 26(1), 69–73.