Σύντομη Δοκιμασία Οπτικής Κατονομασίας της Βοστόνης [mBNT]

Περιγραφή του Εργαλείου

Η Σύντομη Δοκιμασία Οπτικής Κατονομασίας της Βοστόνης (Mini Boston Naming Test – mBNT) είναι ένα εργαλείο αξιολόγησης της ικανότητας κατονομασίας αντικειμένων μέσω οπτικών ερεθισμάτων. Η λειτουργία αυτή συνδέεται στενά με τη γλωσσική ικανότητα και μπορεί να επηρεάζεται σε περιπτώσεις άνοιας και άλλων νευρολογικών παθήσεων.

Η δοκιμασία χρησιμοποιεί ασπρόμαυρες εικόνες αντικειμένων, τις οποίες ο εξεταζόμενος καλείται να κατονομάσει. Σύμφωνα με το διαθέσιμο υλικό, υπάρχει μορφή 30 εικόνων καθώς και συντομότερη εκδοχή 15 εικόνων. Τα ερεθίσματα παρουσιάζονται με διαβάθμιση δυσκολίας, από τα ευκολότερα προς τα δυσκολότερα.

Η mBNT επιτρέπει επομένως τη συστηματική διερεύνηση της ικανότητας ανάκλησης και παραγωγής της κατάλληλης λέξης μετά την οπτική αναγνώριση ενός αντικειμένου.

Στόχος

Βασικός στόχος της mBNT είναι η αξιολόγηση της οπτικής κατονομασίας και, ειδικότερα, της ικανότητας του εξεταζόμενου να αναγνωρίζει ένα οπτικά παρουσιαζόμενο αντικείμενο και να ανακαλεί τη σωστή λεκτική ονομασία του.

Η αξιολόγηση της συγκεκριμένης λειτουργίας μπορεί να προσφέρει πληροφορίες σχετικά με τη γλωσσική και γνωστική επίδοση του εξεταζόμενου, ιδιαίτερα σε πληθυσμούς στους οποίους υπάρχουν ή διερευνώνται γνωστικές διαταραχές.

Στο διαθέσιμο αρχείο η mBNT παρουσιάζεται ειδικότερα σε σχέση με την αξιολόγηση ηλικιωμένων ατόμων με και χωρίς άνοια τύπου Alzheimer.

Δομή και Χορήγηση

Η μορφή που περιγράφεται στο αρχείο περιλαμβάνει 30 ασπρόμαυρες εικόνες αντικειμένων, οι οποίες παρουσιάζονται διαδοχικά στον εξεταζόμενο με σκοπό την κατονομασία τους. Αναφέρεται επίσης συντομότερη μορφή με 15 εικόνες.

Οι εικόνες είναι ταξινομημένες από τις ευκολότερες προς τις δυσκολότερες, επιτρέποντας σταδιακή αύξηση των απαιτήσεων της δοκιμασίας.

Ο εξεταζόμενος καλείται να κατονομάσει αυθόρμητα κάθε αντικείμενο. Εάν δεν δοθεί απάντηση εντός 20 δευτερολέπτων, το διαθέσιμο υλικό αναφέρει ότι μπορεί να χορηγηθεί φωνητικό βοήθημα, όπως το πρώτο γράμμα ή ο πρώτος ήχος της ζητούμενης λέξης.

Ως φυσιολογική απόκριση περιγράφεται η αυθόρμητη σωστή κατονομασία χωρίς βοήθεια.

Βαθμολόγηση

Σύμφωνα με το αρχείο, κατά τη βαθμολόγηση λαμβάνονται υπόψη διαφορετικές κατηγορίες απόκρισης:

Σωστές απαντήσεις χωρίς βοήθεια: καταγράφονται οι εικόνες που κατονομάζονται αυθόρμητα και σωστά.

Σωστές απαντήσεις με φωνητικό βοήθημα: καταγράφονται οι περιπτώσεις στις οποίες η σωστή απάντηση δίνεται μετά από σχετική υπόδειξη.

Σωστές επαναλήψεις: καταγράφεται ο αριθμός των σωστών επαναλήψεων.

Σφάλματα: καταγράφεται ο αριθμός των λανθασμένων απαντήσεων.

Σωστές απαντήσεις μετά από βοήθημα: εξετάζεται χωριστά η επίδοση μετά την παροχή βοήθειας.

Στη μορφή των 30 εικόνων, το μέγιστο σκορ που αναφέρεται είναι 30.

Το αρχείο αναφέρει επίσης τιμές 16/30 για υγιείς και 8/15 για ασθενείς. Η ακριβής ερμηνεία αυτών των τιμών πρέπει να γίνεται σύμφωνα με τη συγκεκριμένη ελληνική έκδοση και το πλαίσιο της μελέτης από την οποία προέρχονται, καθώς το διαθέσιμο κείμενο δεν παρέχει αναλυτικότερο σύστημα ταξινόμησης.

Ανάλυση Δεδομένων

Η ανάλυση της mBNT μπορεί να βασιστεί στην καταγραφή της συνολικής επίδοσης, καθώς και των διαφορετικών τύπων απαντήσεων που προβλέπονται από το εργαλείο.

Μπορούν να εξεταστούν οι αυθόρμητα σωστές κατονομασίες, οι απαντήσεις μετά από βοήθημα και τα σφάλματα, παρέχοντας μια αναλυτικότερη εικόνα της επίδοσης του εξεταζόμενου.

Σε ερευνητικό επίπεδο, οι βαθμολογίες μπορούν να παρουσιαστούν μέσω περιγραφικών στατιστικών και να συγκριθούν μεταξύ διαφορετικών ομάδων, όπως μεταξύ υγιών ηλικιωμένων και ατόμων με άνοια τύπου Alzheimer, όπως συμβαίνει και στο ελληνικό δείγμα που περιγράφεται στο αρχείο.

Ελληνικό Δείγμα

Σύμφωνα με το διαθέσιμο υλικό, η mBNT έχει χορηγηθεί σε ελληνικό πληθυσμό ηλικιωμένων με και χωρίς άνοια τύπου Alzheimer.

Το αναφερόμενο δείγμα περιλάμβανε 74 υγιείς συμμετέχοντες, με μέση ηλικία 71 έτη, και 52 ασθενείς με άνοια τύπου Alzheimer. Στο αρχείο αναφέρεται επίσης η χρήση του Mini Mental State Examination (MMSE) στο πλαίσιο της αξιολόγησης των ασθενών.

Εγκυρότητα

Στο αρχείο αναφέρεται ισχυρή συσχέτιση με τη γνωστική λειτουργία και τη γενική γνωστική επίδοση (r = 0,81).

Αναφέρεται επίσης ευαισθησία 95,6% για την πλήρη δοκιμασία, ενώ για τη συντομότερη μορφή αναφέρεται ευαισθησία 88,4%.

Τα στοιχεία αυτά υποστηρίζουν τη χρησιμότητα της δοκιμασίας στο συγκεκριμένο πλαίσιο και στους πληθυσμούς που εξετάστηκαν στις σχετικές μελέτες.

Εφαρμογές

Η mBNT μπορεί να αξιοποιηθεί για τη διερεύνηση της οπτικής κατονομασίας και της σχετικής γλωσσικής λειτουργίας, ιδιαίτερα στο πλαίσιο νευροψυχολογικής αξιολόγησης.

Η σύντομη μορφή της μπορεί να διευκολύνει την αξιολόγηση όταν απαιτείται περιορισμένος χρόνος χορήγησης, ενώ η καταγραφή τόσο της αυθόρμητης κατονομασίας όσο και της επίδοσης μετά από βοήθεια παρέχει πρόσθετες πληροφορίες για την απόδοση του εξεταζόμενου.

Η δοκιμασία μπορεί να αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης αξιολόγησης γνωστικών και γλωσσικών λειτουργιών και τα αποτελέσματά της πρέπει να ερμηνεύονται σε συνδυασμό με το συνολικό πλαίσιο της αξιολόγησης.

Βιβλιογραφία

Kaplan, E., Goodglass, H., Weintraub, S., & Segal, O. (1983). Boston Naming Test. Philadelphia: Lea & Febiger.

Marien, P., Mampaey, E., Vervaet, A., Saerens, J., & De Deyn, P. (1998). Normative data for the Boston Naming Test in native Dutch-speaking Belgian elderly. Brain and Language, 65, 447–467.

Τσάνταλη, Ε., Λέκκα, Σ., & Τσολάκη, Μ. (2005, 31 Μαρτίου–3 Απριλίου). Οι δύο σύντομες εκδόσεις του Boston Naming Test στην άνοια τύπου Alzheimer – Ελληνική έκδοση. 4ο Πανελλήνιο Διεπιστημονικό Συνέδριο Νόσου Alzheimer και Συγγενών Διαταραχών, Θεσσαλονίκη.

Τσολάκη, Ε., Λέκκα, Σ., Τσολάκη, Μ., & Κάζης, Α. (2003). Παρουσίαση και προσαρμογή του Boston Naming Test (BNT), στα ελληνικά δεδομένα και η ικανότητα αξιοπιστίας και εγκυρότητας του σε σχέση με το MMSE. Εγκέφαλος, 40, 190–200.

Tsolaki, M., Tsantali, E., Lekka, S., Kiosseoglou, G., & Kazis, A. (2003). Can Boston Naming Test be used as clinical tool for differential diagnosis in dementia? – Greek short versions of BNT. Brain and Language, 87(1), 185–186.