Τεστ Επαγγελματικής Αυτεπάρκειας [ΤΕΠΑ-57]

Περιγραφή Τεστ

Το Τεστ Επαγγελματικής Αυτεπάρκειας (ΤΕΠΑ-57) αποτελεί ένα ψυχομετρικό εργαλείο αξιολόγησης της επαγγελματικής αυτεπάρκειας και βασίζεται στο μοντέλο επαγγελματικής ανάπτυξης του Holland. Αποτελείται από 57 προτάσεις που περιγράφουν διαφορετικές επαγγελματικές δραστηριότητες και αποσκοπεί στην αξιολόγηση της πεποίθησης του ατόμου σχετικά με την ικανότητά του να ανταποκριθεί σε συγκεκριμένες επαγγελματικές απαιτήσεις.

Το εργαλείο χρησιμοποιείται κυρίως στο πλαίσιο του επαγγελματικού προσανατολισμού, καθώς βοηθά στην κατανόηση των επαγγελματικών ενδιαφερόντων και των δραστηριοτήτων στις οποίες το άτομο αισθάνεται ικανό να ανταποκριθεί.

Στόχος

Βασικός στόχος του ΤΕΠΑ είναι η αξιολόγηση της ικανότητας ενός ατόμου να αναγνωρίζει, να επιλέγει και να ολοκληρώνει διαφορετικές επαγγελματικές δραστηριότητες.

Οι επαγγελματικές δραστηριότητες οργανώνονται σύμφωνα με το μοντέλο του Holland σε έξι βασικούς επαγγελματικούς τύπους:

Ρεαλιστικός τύπος
Ερευνητικός τύπος
Καλλιτεχνικός τύπος
Κοινωνικός τύπος
Επιχειρηματικός τύπος
Συμβατικός τύπος

Η αξιολόγηση των τύπων αυτών συμβάλλει στη διερεύνηση πιθανών επαγγελματικών επιλογών και στη διαμόρφωση κατάλληλων κατευθύνσεων σταδιοδρομίας.

Δομή και Βαθμονόμηση

Η αξιολόγηση του ΤΕΠΑ πραγματοποιείται σε δύο επίπεδα:

α) στην αξιολόγηση των επιμέρους υποκλιμάκων και
β) στη συνολική αξιολόγηση της επαγγελματικής αυτεπάρκειας.

Η συνολική βαθμολογία προκύπτει από το άθροισμα των επιμέρους βαθμολογιών. Οι τρεις υποκλίμακες με τις υψηλότερες βαθμολογίες δημιουργούν έναν κωδικό τριών γραμμάτων, ο οποίος αντιστοιχεί σε συγκεκριμένα επαγγελματικά προφίλ και επιλογές.

Υψηλότερες βαθμολογίες σε μια διάσταση υποδηλώνουν μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση και αίσθηση ικανότητας για την εκτέλεση δραστηριοτήτων που σχετίζονται με τον συγκεκριμένο επαγγελματικό τύπο.

Ανάλυση και Χρήση Δεδομένων

Το ΤΕΠΑ εφαρμόστηκε σε δείγμα 1.782 μαθητών της Γ΄ Γυμνασίου.

Οι βαθμολογίες εκφράζονται τόσο σε εκατοστιαίες τιμές όσο και σε Τ-τιμές, επιτρέποντας τη σύγκριση της επίδοσης των ατόμων με τα αντίστοιχα πρότυπα του πληθυσμού αναφοράς.

Οι μέσοι όροι των υποκλιμάκων αναφέρθηκαν ως εξής:

Ρεαλιστικά επαγγέλματα: Μ = 20,25 (SD = 8,45)
Ερευνητικά επαγγέλματα: Μ = 19,23 (SD = 6,82)
Καλλιτεχνικά επαγγέλματα: Μ = 25,94 (SD = 7,74)
Κοινωνικά επαγγέλματα: Μ = 18,60 (SD = 5,61)
Επιχειρηματικά επαγγέλματα: Μ = 25,18 (SD = 7,93)

Παράλληλα, παρατηρήθηκαν διαφοροποιήσεις στις τυπικές βαθμολογίες μεταξύ αγοριών και κοριτσιών.

Εγκυρότητα

Για τη διερεύνηση της δομής του ΤΕΠΑ χρησιμοποιήθηκε επιβεβαιωτική παραγοντική ανάλυση. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι το θεωρητικό μοντέλο του εργαλείου επιβεβαιώνεται από τα δεδομένα.

Οι δείκτες συσχέτισης μεταξύ των επιμέρους διαστάσεων κυμαίνονται από r = 0,29 έως r = 0,54 (p < 0,001), υποστηρίζοντας τη δομική εγκυρότητα του εργαλείου.

Αξιοπιστία

Η εσωτερική συνέπεια των υποκλιμάκων του ΤΕΠΑ είναι ιδιαίτερα ικανοποιητική, με τον δείκτη Cronbach’s alpha να κυμαίνεται από 0,83 έως 0,93.

Οι δείκτες αυτοί υποδεικνύουν υψηλή αξιοπιστία και σταθερότητα των μετρήσεων του εργαλείου.

Εφαρμογές

Το ΤΕΠΑ μπορεί να αξιοποιηθεί σε σχολεία, υπηρεσίες συμβουλευτικής σταδιοδρομίας, δομές επαγγελματικού προσανατολισμού και ερευνητικά προγράμματα που εξετάζουν τη σχέση μεταξύ επαγγελματικών ενδιαφερόντων, αυτοαντίληψης και επιλογών σταδιοδρομίας.

Αποτελεί χρήσιμο εργαλείο για την υποστήριξη μαθητών και νέων στη διερεύνηση επαγγελματικών κατευθύνσεων, καθώς και για την κατανόηση των παραγόντων που επηρεάζουν τη λήψη επαγγελματικών αποφάσεων.

Βιβλιογραφία

Χατζή, Α., & Χατζησταματίου, Μ. (2008). Ψυχομετρικά Εργαλεία Επαγγελματικού Προσανατολισμού: Εγχειρίδιο Χρήσης. Αθήνα: Παιδαγωγικό Ινστιτούτο.