Ερωτηματολόγιο Perceptual Job Burnout Inventory [PJBI-15]

Ανάλυση

Το ερωτηματολόγιο PJBI HEALTH (Perceptual Job Burnout Inventory – HEALTH) αποτελεί εργαλείο αυτοαναφοράς που σχεδιάστηκε για τη μέτρηση της επαγγελματικής εξουθένωσης όπως αυτή γίνεται αντιληπτή από εργαζομένους στον χώρο της υγείας. Βασίζεται στην υποκειμενική αντίληψη του ατόμου για τη συναισθηματική του κατάσταση και δεν περιορίζεται στην καταγραφή αντικειμενικών συμπτωμάτων. Το εργαλείο εστιάζει σε τρεις βασικές διαστάσεις της επαγγελματικής εξουθένωσης: τη συναισθηματική εξάντληση, την αποπροσωποποίηση (ή αποστασιοποίηση), και τη μειωμένη προσωπική επίτευξη. Αποτελείται από 15 δηλώσεις που εξετάζουν πώς βιώνει ο εργαζόμενος την καθημερινότητά του στον επαγγελματικό χώρο, με στόχο την καταγραφή της ψυχολογικής του φθοράς.

Στόχο

Ο σκοπός του PJBI HEALTH είναι η ανίχνευση και αξιολόγηση των επιπέδων επαγγελματικής εξουθένωσης στους εργαζομένους στον τομέα της υγείας. Στοχεύει στην κατανόηση του πώς ο εργαζόμενος αντιλαμβάνεται την ψυχολογική και συναισθηματική επιβάρυνση από το επάγγελμά του. Παράλληλα, επιδιώκεται η ενίσχυση της ευαισθητοποίησης γύρω από το φαινόμενο του burnout, η πρόληψη της ψυχικής εξάντλησης, και η υποστήριξη της ανάπτυξης στρατηγικών παρέμβασης τόσο σε ατομικό όσο και σε οργανωσιακό επίπεδο. Επιπλέον, το ερωτηματολόγιο μπορεί να αξιοποιηθεί σε ερευνητικά πλαίσια για τη μελέτη της σχέσης μεταξύ επαγγελματικής εξουθένωσης και παραγόντων όπως η εργασιακή ικανοποίηση, η απόδοση ή η πρόθεση αποχώρησης από το επάγγελμα.

Βαθμονόμηση

Η συμπλήρωση του ερωτηματολογίου γίνεται μέσω μιας πενταβάθμιας κλίμακας τύπου Likert, όπου οι απαντήσεις κυμαίνονται από το 1 (Καθόλου) έως το 5 (Πάρα πολύ). Ο κάθε συμμετέχων καλείται να εκφράσει τον βαθμό συμφωνίας ή συχνότητας με την οποία βιώνει τις καταστάσεις που περιγράφονται στις δηλώσεις. Η συνολική βαθμολογία προκύπτει από το άθροισμα των επιμέρους απαντήσεων σε κάθε μία από τις τρεις διαστάσεις. Υψηλά σκορ στη συναισθηματική εξάντληση και στην αποπροσωποποίηση, σε συνδυασμό με χαμηλά σκορ στην προσωπική επίτευξη, υποδεικνύουν υψηλό επίπεδο επαγγελματικής εξουθένωσης. Η ερμηνεία των αποτελεσμάτων μπορεί να προσαρμοστεί αναλόγως του πληθυσμού στόχου και του περιβάλλοντος εφαρμογής.

Εγκυρότητα & Αξιοπιστία

Το PJBI HEALTH έχει αναπτυχθεί με βάση επιστημονικά πρότυπα ψυχομετρικής αξιολόγησης και έχει υποβληθεί σε διαδικασίες ελέγχου εγκυρότητας και αξιοπιστίας. Η εσωτερική συνοχή του εργαλείου, όπως αυτή μετράται με τον δείκτη Cronbach’s alpha, εμφανίζεται υψηλή για όλες τις διαστάσεις, επιβεβαιώνοντας την αξιοπιστία των κλιμάκων. Η εννοιολογική εγκυρότητα έχει διασφαλιστεί μέσα από συγκρίσεις με άλλα καθιερωμένα εργαλεία μέτρησης επαγγελματικής εξουθένωσης, ενώ η δομική εγκυρότητα έχει επαληθευτεί μέσω παραγοντικής ανάλυσης. Το PJBI HEALTH θεωρείται κατάλληλο για χρήση τόσο σε ερευνητικά όσο και σε εφαρμοσμένα πλαίσια, προσφέροντας μια αξιόπιστη και έγκυρη αποτύπωση της ψυχολογικής κατάστασης των επαγγελματιών υγείας σε σχέση με το φαινόμενο του burnout.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Maslach, C., & Jackson, S. E. (1981). The measurement of experienced burnout. Journal of Occupational Behaviour, 2(2), 99–113. https://doi.org/10.1002/job.4030020205
Maslach, C., Schaufeli, W. B., & Leiter, M. P. (2001). Job burnout. Annual Review of Psychology, 52, 397–422. https://doi.org/10.1146/annurev.psych.52.1.397
Schaufeli, W. B., Leiter, M. P., Maslach, C., & Jackson, S. E. (1996). Maslach Burnout Inventory – General Survey (MBI-GS). In C. Maslach, S. E. Jackson, & M. P. Leiter, MBI Manual (3rd ed.). Consulting Psychologists Press.
Papathanasiou, I. V., Tsaras, K., Neroliatsiou, A., & Roumeliotou, O. (2014). Burnout syndrome and job satisfaction among health care workers. Archives of Hellenic Medicine, 31(4), 446–455.
Λιανός, Ν., & Χαραλάμπους, Α. (2017). Επαγγελματική εξουθένωση στον χώρο της υγείας: Θεωρητικές προσεγγίσεις και εμπειρικά δεδομένα. Ψυχολογία, 22(1), 23–35.
Παπαδημητρίου, Ε. (2020). Αξιολόγηση της επαγγελματικής εξουθένωσης με το εργαλείο PJBI HEALTH σε δείγμα νοσηλευτών δημόσιου νοσοκομείου. Μεταπτυχιακή Διατριβή, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας.