Ερωτηματολόγιο Αλληλεπίδρασης Μελών Οικογένειας [FMIQ-30]

Περιγραφή

Το Ερωτηματολόγιο Αλληλεπίδρασης Μελών Οικογένειας (Family Member Interaction Questionnaire – FMIQ-30) αποτελεί ένα εργαλείο αυτοαναφοράς που έχει σχεδιαστεί για την αξιολόγηση της ποιότητας των σχέσεων και της λειτουργικότητας στο οικογενειακό σύστημα. Το ερωτηματολόγιο διερευνά τον τρόπο με τον οποίο τα μέλη της οικογένειας επικοινωνούν, αλληλεπιδρούν και διαχειρίζονται τις καθημερινές προκλήσεις, παρέχοντας μια ολοκληρωμένη εικόνα της οικογενειακής δυναμικής. Η κλίμακα χρησιμοποιείται τόσο στην ερευνητική όσο και στην κλινική πρακτική, συμβάλλοντας στην αναγνώριση δυνατών σημείων και δυσκολιών στη λειτουργία της οικογένειας και στην υποστήριξη της ανάπτυξης στοχευμένων παρεμβάσεων.

Στόχος

Βασικός στόχος του FMIQ-30 είναι η αξιολόγηση της ποιότητας της αλληλεπίδρασης μεταξύ των μελών μιας οικογένειας και η αναγνώριση των χαρακτηριστικών που επηρεάζουν τη συνολική οικογενειακή λειτουργικότητα. Το εργαλείο επιτρέπει την εκτίμηση περιοχών όπως η επικοινωνία, η συναισθηματική υποστήριξη, η διαχείριση συγκρούσεων, η συνοχή και τα όρια, παρέχοντας χρήσιμες πληροφορίες σε ερευνητές, επαγγελματίες ψυχικής υγείας, συμβούλους οικογένειας και εκπαιδευτικούς για τον σχεδιασμό παρεμβάσεων και προγραμμάτων υποστήριξης.

Δομή και χαρακτηριστικά της κλίμακας

Το FMIQ-30 αποτελείται από 30 δηλώσεις, οι οποίες αξιολογούν βασικές διαστάσεις της οικογενειακής ζωής. Οι επιμέρους διαστάσεις περιλαμβάνουν την επικοινωνία, τη συναισθηματική υποστήριξη, τη διαχείριση συγκρούσεων, τη συνοχή και την ανεξαρτησία – όρια. Οι συμμετέχοντες καλούνται να δηλώσουν τον βαθμό συμφωνίας τους με κάθε δήλωση χρησιμοποιώντας πενταβάθμια κλίμακα τύπου Likert, όπου 1 = Διαφωνώ απόλυτα και 5 = Συμφωνώ απόλυτα. Η δομή αυτή επιτρέπει τόσο τη συνολική αξιολόγηση της οικογενειακής λειτουργικότητας όσο και την ανάλυση των επιμέρους τομέων της οικογενειακής αλληλεπίδρασης.

Ανάλυση και χρήση των δεδομένων

Η ανάλυση των δεδομένων του FMIQ-30 πραγματοποιείται τόσο σε επίπεδο συνολικής βαθμολογίας όσο και σε επίπεδο επιμέρους υποκλιμάκων. Οι συνολικές και επιμέρους βαθμολογίες μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την αξιολόγηση της λειτουργικότητας της οικογένειας, την αναγνώριση περιοχών που απαιτούν παρέμβαση και τη σύγκριση διαφορετικών ομάδων πληθυσμού. Στο πλαίσιο της στατιστικής ανάλυσης είναι δυνατόν να υπολογιστούν περιγραφικοί δείκτες, όπως ο μέσος όρος και η τυπική απόκλιση, καθώς και δείκτες αξιοπιστίας όπως ο Cronbach’s α. Επιπλέον, σε ερευνητικές εφαρμογές μπορεί να χρησιμοποιηθεί επιβεβαιωτική παραγοντική ανάλυση (Confirmatory Factor Analysis – CFA) για τη διερεύνηση της δομικής εγκυρότητας του εργαλείου.

Εγκυρότητα και αξιοπιστία

Η αξιολόγηση των ψυχομετρικών χαρακτηριστικών του FMIQ-30 περιλαμβάνει τον έλεγχο της εσωτερικής συνέπειας μέσω του Cronbach’s α και τη διερεύνηση της δομικής εγκυρότητας με τη χρήση παραγοντικών αναλύσεων. Ωστόσο, το διαθέσιμο υλικό δεν παραθέτει συγκεκριμένες αριθμητικές τιμές για τον συνολικό ή τους επιμέρους δείκτες αξιοπιστίας, ούτε παρουσιάζει αποτελέσματα επιβεβαιωτικής παραγοντικής ανάλυσης ή άλλους δείκτες εγκυρότητας. Συνεπώς, δεν είναι δυνατή η παρουσίαση συγκεκριμένων ψυχομετρικών χαρακτηριστικών πέραν της περιγραφής της διαδικασίας αξιολόγησης.

Βαθμολόγηση και στατιστική αξιολόγηση

Η βαθμολόγηση του FMIQ-30 βασίζεται στο άθροισμα των απαντήσεων των 30 ερωτήσεων, με υψηλότερες συνολικές βαθμολογίες να υποδηλώνουν υψηλότερο επίπεδο οικογενειακής λειτουργικότητας και καλύτερη ποιότητα στις σχέσεις μεταξύ των μελών της οικογένειας. Σύμφωνα με τις προτεινόμενες οδηγίες ερμηνείας, συνολικές βαθμολογίες από 111 έως 150 υποδηλώνουν πολύ υψηλή λειτουργικότητα, από 81 έως 110 αντιστοιχούν σε ικανοποιητική λειτουργικότητα, από 51 έως 80 υποδηλώνουν μέτρια λειτουργικότητα με ενδείξεις ανάγκης για παρέμβαση, ενώ από 30 έως 50 προτείνεται περαιτέρω κλινική αξιολόγηση, καθώς ενδέχεται να υποδηλώνεται σοβαρή δυσλειτουργία του οικογενειακού συστήματος.

Βιβλιογραφία

Epstein, N. B., Baldwin, L. M., & Bishop, D. S. (1983). The McMaster Family Assessment Device. Journal of Marital and Family Therapy, 9(2), 171–180.

Olson, D. H. (2011). FACES IV and the Circumplex Model: Validation Study. Journal of Marital and Family Therapy, 37(1), 64–80.

Moos, R., & Moos, B. (2009). Family Environment Scale Manual (4th ed.). Mind Garden.

Παπακώστας, Γ. (2016). Οικογένεια και Ψυχική Υγεία. Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα.