Στρατηγική Προσέγγιση στην Αντιμετώπιση των Προβλημάτων [SACS-52]

Σύντομη Περιγραφή

Η Strategic Approach to Coping Scale (SACS-52) είναι μια κλίμακα αυτοαναφοράς 52 ερωτήσεων, σχεδιασμένη για την αξιολόγηση των στρατηγικών που χρησιμοποιούν τα άτομα όταν έρχονται αντιμέτωπα με στρεσογόνες, απαιτητικές ή συγκρουσιακές καταστάσεις. Οι συμμετέχοντες καλούνται να δηλώσουν σε ποιο βαθμό συνήθως εφαρμόζουν συγκεκριμένους τρόπους αντιμετώπισης, με βάση τον γενικό τρόπο με τον οποίο διαχειρίζονται δύσκολες ή πιεστικές συνθήκες.

Η κλίμακα βασίζεται σε ένα πολυδιάστατο μοντέλο αντιμετώπισης του στρες και διακρίνει εννέα διαφορετικές στρατηγικές: διεκδικητική συμπεριφορά, επιθετική συμπεριφορά, παθητική συμπεριφορά, υποχωρητική συμπεριφορά, αποφυγή, έλεγχο, κοινωνική προσέγγιση, παρορμητικότητα και θετική επανεκτίμηση.

Η πολυδιάστατη προσέγγιση επιτρέπει την αποτύπωση ενός πιο ολοκληρωμένου προφίλ coping, καθώς τα άτομα μπορεί να χρησιμοποιούν διαφορετικές στρατηγικές ανάλογα με τη φύση της δυσκολίας, τις διαθέσιμες προσωπικές και κοινωνικές πηγές και το επίπεδο αντιλαμβανόμενου ελέγχου.

Σκοπός

Βασικός σκοπός της SACS-52 είναι η αξιολόγηση των στρατηγικών που ενεργοποιούνται για την αντιμετώπιση δύσκολων καταστάσεων, ιδιαίτερα όταν αυτές χαρακτηρίζονται από άγχος, πίεση ή σύγκρουση. Η κλίμακα εξετάζει τόσο το είδος των στρατηγικών όσο και τη συμβολή τους στην αποτελεσματικότητα της προσαρμογής του ατόμου.

Μέσω της εφαρμογής της μπορεί να διερευνηθεί εάν ένα άτομο τείνει να αντιμετωπίζει ενεργητικά τις δυσκολίες, να αναζητά κοινωνική υποστήριξη, να αποφεύγει τις στρεσογόνες καταστάσεις ή να αντιδρά με περισσότερο παρορμητικό, επιθετικό ή παθητικό τρόπο.

Διαστάσεις της Κλίμακας

Η θεωρητική δομή της SACS-52 περιλαμβάνει εννέα βασικές στρατηγικές αντιμετώπισης:

Διεκδικητική συμπεριφορά: ενεργητική και αποφασιστική αντιμετώπιση των απαιτήσεων.

Επιθετική συμπεριφορά: αντιμετώπιση μέσω περισσότερο συγκρουσιακών ή επιθετικών αντιδράσεων.

Παθητική συμπεριφορά: περιορισμένη ενεργητική αντιμετώπιση και περισσότερο παθητική στάση απέναντι στις δυσκολίες.

Υποχωρητική συμπεριφορά: τάση υποχώρησης ή προσαρμογής στις απαιτήσεις των άλλων.

Αποφυγή: απομάκρυνση ή προσπάθεια αποφυγής της δύσκολης κατάστασης.

Έλεγχος: προσπάθεια διαχείρισης και ελέγχου των απαιτήσεων ή των συνθηκών.

Κοινωνική προσέγγιση: αξιοποίηση κοινωνικών σχέσεων και διαπροσωπικών πόρων.

Παρορμητικότητα: άμεση και λιγότερο επεξεργασμένη αντίδραση στις στρεσογόνες συνθήκες.

Θετική επανεκτίμηση: προσπάθεια αναπλαισίωσης της δύσκολης εμπειρίας με περισσότερο θετικό ή εποικοδομητικό τρόπο.

Τρόπος Βαθμολόγησης

Η βαθμολόγηση πραγματοποιείται ξεχωριστά για καθεμία από τις εννέα υποκλίμακες, μέσω της άθροισης των απαντήσεων στα αντίστοιχα ερωτήματα. Για παράδειγμα, η διεκδικητική συμπεριφορά (SACS1) περιλαμβάνει τις ερωτήσεις 1, 10, 15, 25, 26, 30, 50, 51 και 52, ενώ η επιθετική συμπεριφορά (SACS2) περιλαμβάνει τις ερωτήσεις 3, 8, 9, 14, 20 και 33.

Σε ορισμένες υποκλίμακες υπάρχουν ερωτήματα που απαιτούν αντίστροφη βαθμολόγηση, όπως οι ερωτήσεις 7, 23, 24, 30 και 41. Για τον λόγο αυτό, η ακριβής επεξεργασία των δεδομένων πρέπει να ακολουθεί το αντίστοιχο σύστημα βαθμολόγησης.

Υψηλότερη βαθμολογία σε μία υποκλίμακα υποδηλώνει μεγαλύτερη τάση χρήσης της αντίστοιχης στρατηγικής αντιμετώπισης και όχι απαραίτητα συνολικά αποτελεσματικότερο ή δυσλειτουργικότερο coping.

Εγκυρότητα

Οι συσχετίσεις της SACS-52 με άλλες ψυχολογικές μεταβλητές υποστηρίζουν την εννοιολογική εγκυρότητα των επιμέρους υποκλιμάκων. Τα διαθέσιμα δεδομένα δείχνουν ότι οι διαφορετικές στρατηγικές αποτυπώνουν διακριτές μορφές συμπεριφοράς και αντίδρασης απέναντι σε πιεστικά ερεθίσματα.

Η πολυδιάστατη δομή της επιτρέπει επομένως τη μελέτη διαφορετικών προτύπων coping αντί της χρήσης ενός μόνο συνολικού δείκτη.

Αξιοπιστία

Η εσωτερική συνέπεια των εννέα υποκλιμάκων, όπως αξιολογήθηκε με τον δείκτη Cronbach’s α, κυμαίνεται από 0,59 έως 0,88. Οι τιμές αυτές υποδηλώνουν από μέτρια έως υψηλή εσωτερική συνέπεια, ανάλογα με την υποκλίμακα. Η ψυχομετρική αξιολόγηση που αναφέρεται στο διαθέσιμο υλικό πραγματοποιήθηκε σε αντιπροσωπευτικό ελληνικό δείγμα ενηλίκων.

Ανάλυση και Χρήση Δεδομένων

Τα δεδομένα της SACS-52 μπορούν να αναλυθούν με περιγραφική στατιστική, συγκριτικές μεθόδους και παραγοντική ανάλυση. Μπορούν επίσης να εξεταστούν οι σχέσεις των διαφορετικών στρατηγικών coping με δημογραφικά, κοινωνικά ή ψυχολογικά χαρακτηριστικά.

Η κλίμακα μπορεί να αξιοποιηθεί τόσο σε ερευνητικά όσο και σε κλινικά πλαίσια, για την αποτίμηση προτύπων αντιμετώπισης, την υποστήριξη ψυχοθεραπευτικών παρεμβάσεων και τη σύγκριση διαφορετικών πληθυσμιακών ομάδων.

Βιβλιογραφία

Hobfoll, S. E., Dunahoo, C. L., & Monnier, J. (1993). Preliminary Test Manual: Strategic Approach to Coping. Unpublished test manual, Kent State University.

Roussi, P., & Vassilaki, E. (2001). The applicability of the Multiaxial Model of Coping to the Greek population. Anxiety, Stress, and Coping: An International Journal, 14, 125–148.