Κλίμακα Ακαμψίας του Wesley [WRS-41]

Περιγραφή

Η Wesley Rigidity Scale (WRS-41) είναι ένα ιστορικό ερωτηματολόγιο αυτοαναφοράς που αναπτύχθηκε από την Elizabeth Wesley για την αξιολόγηση της ψυχολογικής ακαμψίας. Η έννοια αυτή αναφέρεται στη σταθερή προσκόλληση σε καθιερωμένες αντιλήψεις, συνήθειες ή τρόπους δράσης και στη δυσκολία προσαρμογής όταν μεταβάλλονται οι απαιτήσεις μιας κατάστασης.

Η αρχική μορφή περιλάμβανε 50 δηλώσεις, ενώ αργότερα διαμορφώθηκε η περισσότερο γνωστή έκδοση των 41 ερωτήσεων. Αναπτύχθηκε επίσης μια σύντομη μορφή 12 ερωτήσεων από τους Zelen και Levitt.

Η κλίμακα εξετάζει χαρακτηριστικά όπως:

• η προσκόλληση σε σταθερές συνήθειες,
• η προτίμηση για καθιερωμένες διαδικασίες,
• η μεθοδικότητα και η προσοχή στη λεπτομέρεια,
• η επιμονή στην ολοκλήρωση μιας δραστηριότητας,
• η δυσκολία αλλαγής σχεδίων ή τρόπων επίλυσης προβλημάτων,
• η περιορισμένη προτίμηση για ποικιλία και νέες εμπειρίες,
• η τάση διατήρησης μιας συμπεριφοράς ακόμη και όταν οι περιστάσεις έχουν μεταβληθεί.

Η WRS-41 αξιολογεί ένα γενικό χαρακτηριστικό προσωπικότητας και όχι κάποια συγκεκριμένη ψυχική διαταραχή.

Στόχος

Κύριος στόχος της κλίμακας είναι η εκτίμηση του βαθμού στον οποίο ένα άτομο παρουσιάζει ακαμψία στις σκέψεις, στις στάσεις, στις συνήθειες και στις συμπεριφορές του.

Η WRS-41 μπορεί να χρησιμοποιηθεί για:

• τη μελέτη της ψυχολογικής και συμπεριφορικής ευελιξίας,
• την εξέταση της προσαρμογής σε νέες ή μεταβαλλόμενες καταστάσεις,
• τη διερεύνηση της επιμονής σε προηγούμενους τρόπους απόκρισης,
• τη μελέτη της σχέσης της ακαμψίας με χαρακτηριστικά προσωπικότητας,
• τη διερεύνηση διαφορών που συνδέονται με την ηλικία και τις γνωστικές λειτουργίες,
• τη σύγκριση αυτοαναφερόμενης ακαμψίας με επιδόσεις σε δοκιμασίες αλλαγής νοητικού συνόλου.

Η υψηλή επιμονή δεν είναι πάντοτε δυσλειτουργική. Μπορεί να αποτελεί θετικό χαρακτηριστικό όταν απαιτούνται συνέπεια και ολοκλήρωση ενός έργου. Καθίσταται προβληματική όταν εμποδίζει την προσαρμογή σε νέες πληροφορίες ή σε μεταβαλλόμενες απαιτήσεις.

Δομή

Η έκδοση WRS-41 περιλαμβάνει 41 δηλώσεις που αφορούν προσωπικές στάσεις, καθημερινές συνήθειες και προτιμώμενους τρόπους συμπεριφοράς.

Μεταγενέστερη παραγοντική ανάλυση έδειξε ότι η κλίμακα δεν είναι αυστηρά μονοδιάστατη. Η Chown εντόπισε τρεις σχετικά ανεξάρτητους παράγοντες:

Ακαμψία στην πνευματική σκέψη

Αφορά την προσκόλληση σε συγκεκριμένες απόψεις ή τρόπους επίλυσης προβλημάτων και τη δυσκολία υιοθέτησης διαφορετικών προσεγγίσεων.

Προτίμηση για καθιερωμένη ρουτίνα

Αποτυπώνει την προτίμηση για σταθερό πρόγραμμα, προβλεψιμότητα και επαναλαμβανόμενους τρόπους δράσης. Στην έρευνα της Chown, η συγκεκριμένη διάσταση παρουσίασε ιδιαίτερη σχέση με την ηλικία.

Μεθοδικότητα και προσοχή στη λεπτομέρεια

Περιλαμβάνει την προτίμηση για οργανωμένη, συστηματική και λεπτομερή εκτέλεση των δραστηριοτήτων.

Οι παράγοντες αυτοί υποδεικνύουν ότι η συνολική βαθμολογία συνδυάζει διαφορετικές μορφές ακαμψίας, οι οποίες δεν είναι απαραίτητο να εμφανίζονται με την ίδια ένταση σε κάθε άτομο.

Χορήγηση

Οι συμμετέχοντες καλούνται να δηλώσουν αν καθεμία από τις 41 προτάσεις είναι αληθής ή ψευδής ως προς τους ίδιους:

• Αληθές
• Ψευδές

Η χορήγηση είναι σύντομη και μπορεί να πραγματοποιηθεί ατομικά ή ομαδικά, σε έντυπη ή ηλεκτρονική μορφή. Οι συμμετέχοντες πρέπει να απαντούν με βάση τη συνήθη συμπεριφορά τους και όχι σύμφωνα με το τι θεωρούν κοινωνικά αποδεκτό.

Βαθμολόγηση

Κάθε απάντηση που αντιστοιχεί στην κατεύθυνση της ακαμψίας λαμβάνει μία μονάδα, ενώ η αντίθετη απάντηση λαμβάνει μηδενική βαθμολογία.

Επτά ερωτήσεις είναι διατυπωμένες προς την κατεύθυνση της ευελιξίας και απαιτούν αντίστροφη βαθμολόγηση σύμφωνα με το επίσημο κλειδί.

Η συνολική βαθμολογία κυμαίνεται από 0 έως 41:

• Υψηλότερη βαθμολογία: εντονότερη αυτοαναφερόμενη ψυχολογική ακαμψία
• Χαμηλότερη βαθμολογία: μεγαλύτερη προσαρμοστικότητα και ευελιξία

Δεν έχουν καθιερωθεί σύγχρονα διαγνωστικά όρια. Οι βαθμολογίες δεν πρέπει να ταξινομούνται αυθαίρετα σε κατηγορίες «χαμηλής», «μέτριας» ή «υψηλής» ακαμψίας χωρίς κατάλληλα δεδομένα αναφοράς.

Στατιστική ανάλυση

Η ανάλυση των αποτελεσμάτων μπορεί να περιλαμβάνει:

• μέσο όρο, διάμεσο, τυπική απόκλιση και εύρος βαθμολογιών,
• συχνότητες των απαντήσεων ανά ερώτηση,
• έλεγχο της εσωτερικής συνέπειας,
• ανάλυση δυσκολίας και διακριτικής ικανότητας των ερωτήσεων,
• διερευνητική ή επιβεβαιωτική παραγοντική ανάλυση,
• συσχετίσεις με δοκιμασίες γνωστικής ευελιξίας και αλλαγής νοητικού συνόλου,
• συγκρίσεις μεταξύ ηλικιακών ή άλλων δημογραφικών ομάδων,
• παλινδρόμηση για τη διερεύνηση πιθανών προγνωστικών παραγόντων.

Επειδή οι απαντήσεις είναι διχοτομικές, η αξιοπιστία μπορεί να εξεταστεί με τον συντελεστή KR-20 ή με κατάλληλη μορφή του Cronbach’s alpha. Για την εξέταση της παραγοντικής δομής είναι προτιμότερο να χρησιμοποιούνται τετραχωρικές συσχετίσεις και μέθοδοι κατάλληλες για κατηγορικά δεδομένα.

Αξιοπιστία και εγκυρότητα

Οι αρχικές μελέτες παρείχαν ενδείξεις ότι η συνολική βαθμολογία σχετίζεται με άλλες μετρήσεις ακαμψίας και με συμπεριφορές επιμονής σε πειραματικές δραστηριότητες. Ωστόσο, η αρχική έρευνα της Wesley δεν κατέδειξε μια απολύτως σαφή σχέση μεταξύ έκδηλου άγχους και επαναληπτικής συμπεριφοράς σε δοκιμασία σχηματισμού εννοιών.

Η μεταγενέστερη παραγοντική ανάλυση της Chown αμφισβήτησε την αυστηρή μονοδιάστατη ερμηνεία του εργαλείου, καθώς ανέδειξε διαφορετικές συνιστώσες της ακαμψίας. Η σύντομη έκδοση των 12 ερωτήσεων αναπτύχθηκε για τη μείωση της επικάλυψης μεταξύ των δηλώσεων και τη συντομότερη χορήγηση.

Περιορισμοί

Η WRS-41 αναπτύχθηκε τη δεκαετία του 1950 και ορισμένες δηλώσεις της αντανακλούν τις κοινωνικές, πολιτισμικές και ηθικές αντιλήψεις εκείνης της περιόδου. Ερωτήσεις που αφορούν τη θρησκευτική συμπεριφορά, τους κοινωνικούς ρόλους ή τις συμβατικές αντιλήψεις μπορεί σήμερα να μετρούν πολιτισμικές αξίες και όχι αποκλειστικά ψυχολογική ακαμψία.

Επιπλέον:

• η κλίμακα βασίζεται στην αυτοαναφορά,
• η διχοτομική απάντηση περιορίζει τη λεπτομερή αποτύπωση της έντασης,
• ορισμένες ερωτήσεις παρουσιάζουν εννοιολογική επικάλυψη,
• η παραγοντική δομή δεν είναι αυστηρά μονοδιάστατη,
• δεν υπάρχουν σύγχρονα και ευρέως αποδεκτά δεδομένα αναφοράς,
• η έννοια της ακαμψίας έχει εξελιχθεί σημαντικά μετά την ανάπτυξη του εργαλείου.

Για χρήση σε ελληνόφωνο ή άλλο σύγχρονο πληθυσμό απαιτούνται μετάφραση, πολιτισμική προσαρμογή και νέα ψυχομετρική αξιολόγηση. Τυχόν τροποποίηση παρωχημένων δηλώσεων πρέπει να αντιμετωπίζεται ως ανάπτυξη προσαρμοσμένης έκδοσης και όχι ως απλή μετάφραση του αρχικού εργαλείου.

Η WRS-41 δεν αποτελεί διαγνωστικό μέσο και δεν πρέπει να χρησιμοποιείται μεμονωμένα για κλινικές, εκπαιδευτικές ή επαγγελματικές αποφάσεις.

Βιβλιογραφία

Wesley, E. (1953). Perseverative behavior in a concept formation task as a function of manifest anxiety and rigidity. Journal of Abnormal and Social Psychology, 48(1), 129–134.

Zelen, S. L., & Levitt, E. E. (1954). Notes on the Wesley Rigidity Scale: The development of a short form. Journal of Abnormal and Social Psychology, 49(3), 472–473.

Chown, S. M. (1960). A factor analysis of the Wesley Rigidity Inventory: Its relationship to age and nonverbal intelligence. Journal of Abnormal and Social Psychology, 61(3), 491–494.

Robinson, J. P., & Shaver, P. R. (1969). Measures of social psychological attitudes. Institute for Social Research, University of Michigan.