Ερωτηματολόγιο Προσωπικότητας για Νέους της Eysenck [JEPI-60]

Περιγραφή

Το Ερωτηματολόγιο Προσωπικότητας για Νέους της Eysenck (Junior Eysenck Personality Inventory – JEPI-60) αποτελεί ένα από τα πλέον διαδεδομένα ψυχομετρικά εργαλεία για την αξιολόγηση βασικών χαρακτηριστικών της προσωπικότητας παιδιών και εφήβων. Βασίζεται στη θεωρία της προσωπικότητας των Hans J. Eysenck και Sybil B. G. Eysenck, σύμφωνα με την οποία η προσωπικότητα περιγράφεται κυρίως από τις διαστάσεις της Εξωστρέφειας (Extraversion) και του Νευρωτισμού (Neuroticism), ενώ παράλληλα περιλαμβάνει μία Κλίμακα Ψεύδους (Lie Scale) που αξιολογεί την τάση των συμμετεχόντων να δίνουν κοινωνικά επιθυμητές απαντήσεις.

Η ελληνική προσαρμογή του εργαλείου πραγματοποιήθηκε από τον Δ. Σ. Αλεξόπουλο, ακολουθώντας τη διαδικασία της μετάφρασης και της αντίστροφης μετάφρασης (back translation), ώστε να διασφαλιστεί η γλωσσική και εννοιολογική ισοδυναμία με την πρωτότυπη αγγλική έκδοση.

Το JEPI-60 αποτελείται από 60 ερωτήσεις αυτοαναφοράς με διχοτομικές απαντήσεις («Ναι»/«Όχι») και χρησιμοποιείται ευρέως στην αναπτυξιακή, εκπαιδευτική και κλινική ψυχολογία, καθώς και στην έρευνα της προσωπικότητας, για την αξιολόγηση της συναισθηματικής σταθερότητας, της κοινωνικότητας και της συμπεριφοράς παιδιών και εφήβων.

Στόχος

Βασικός στόχος του JEPI-60 είναι η αξιολόγηση των βασικών διαστάσεων της προσωπικότητας παιδιών και εφήβων σύμφωνα με το θεωρητικό μοντέλο του Eysenck. Το εργαλείο επιδιώκει να αποτυπώσει τον βαθμό εξωστρέφειας, νευρωτισμού και κοινωνικά επιθυμητής ανταπόκρισης, παρέχοντας μια ολοκληρωμένη εικόνα του ψυχολογικού προφίλ των συμμετεχόντων.

Παράλληλα, το ερωτηματολόγιο χρησιμοποιείται για τη διερεύνηση της σχέσης των χαρακτηριστικών προσωπικότητας με τη σχολική προσαρμογή, τη μαθησιακή συμπεριφορά, τη συναισθηματική ανάπτυξη, τις κοινωνικές δεξιότητες και την ψυχική υγεία. Επιπλέον, αποτελεί πολύτιμο εργαλείο για ερευνητικές εφαρμογές και για την ψυχολογική αξιολόγηση παιδιών και εφήβων σε εκπαιδευτικά και κλινικά πλαίσια.

Ανάλυση και Χρήση Δεδομένων

Η ανάλυση των δεδομένων του JEPI-60 βασίζεται στις επιμέρους βαθμολογίες των τριών υποκλιμάκων του εργαλείου: Εξωστρέφεια, Νευρωτισμός και Κλίμακα Ψεύδους. Οι βαθμολογίες χρησιμοποιούνται για την περιγραφή του προφίλ προσωπικότητας κάθε συμμετέχοντα και για τη μελέτη των ατομικών διαφορών σε επίπεδο προσωπικότητας.

Η στατιστική επεξεργασία μπορεί να περιλαμβάνει περιγραφική στατιστική, υπολογισμό μέσων όρων και τυπικών αποκλίσεων, αναλύσεις αξιοπιστίας μέσω του συντελεστή Cronbach’s α, αναλύσεις συσχέτισης με άλλες ψυχολογικές μεταβλητές, καθώς και συγκρίσεις μεταξύ διαφορετικών ηλικιακών ομάδων ή φύλου. Το εργαλείο χρησιμοποιείται επίσης για τη διερεύνηση της σχέσης της προσωπικότητας με τη σχολική επίδοση, τη συναισθηματική προσαρμογή, την κοινωνική συμπεριφορά και άλλους δείκτες ψυχικής υγείας.

Εγκυρότητα

Η εγκυρότητα του JEPI-60 αξιολογήθηκε μέσω της σύγκρισης των επιμέρους διαστάσεών του με αντίστοιχες κλίμακες άλλων καθιερωμένων εργαλείων αξιολόγησης της προσωπικότητας. Οι υποκλίμακες του JEPI παρουσίασαν στατιστικά σημαντικές συσχετίσεις με τις αντίστοιχες διαστάσεις του JEPQ, γεγονός που υποστηρίζει τη συγκλίνουσα εγκυρότητα του εργαλείου. Αντίθετα, οι συσχετίσεις με τις αντίστοιχες διαστάσεις του Ε-ΔΙΠΡΟΣΕ ήταν χαμηλές, επιβεβαιώνοντας τη διακριτή μέτρηση διαφορετικών χαρακτηριστικών προσωπικότητας.

Η διαδικασία ελληνικής προσαρμογής και η ψυχομετρική αξιολόγηση του εργαλείου επιβεβαίωσαν την καταλληλότητά του για χρήση στον ελληνικό μαθητικό πληθυσμό.

Αξιοπιστία

Η αξιοπιστία του JEPI-60 αξιολογήθηκε μέσω δεικτών εσωτερικής συνέπειας και μέσων διασυσχετίσεων των επιμέρους ερωτήσεων. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι συντελεστές αξιοπιστίας και οι μέσες συσχετίσεις παρουσίασαν διαφοροποιήσεις μεταξύ των υποκλιμάκων, με ορισμένες να εμφανίζουν χαμηλότερες τιμές και άλλες να κυμαίνονται σε ικανοποιητικά επίπεδα.

Η στάθμιση του εργαλείου πραγματοποιήθηκε σε 2.159 μαθητές, εκ των οποίων 1.059 ήταν κορίτσια και 1.086 αγόρια, ηλικίας 9 έως 16 ετών, προερχόμενους από τις τρεις τελευταίες τάξεις του Δημοτικού και τις τρεις τάξεις του Γυμνασίου, γεγονός που προσδίδει ιδιαίτερη αξιοπιστία και αντιπροσωπευτικότητα στα ελληνικά ψυχομετρικά δεδομένα.

Βαθμονόμηση

Το JEPI-60 αποτελείται από 60 ερωτήσεις με διχοτομικές απαντήσεις («Ναι» και «Όχι»). Στις περισσότερες ερωτήσεις η απάντηση «Ναι» βαθμολογείται με 1 βαθμό και η απάντηση «Όχι» με 0 βαθμούς. Στις ερωτήσεις που είναι διατυπωμένες με αντίστροφο τρόπο εφαρμόζεται αντίστροφη βαθμολόγηση, όπου η απάντηση «Όχι» λαμβάνει 1 βαθμό και η απάντηση «Ναι» 0 βαθμούς.

Οι επιμέρους βαθμολογίες υπολογίζονται ξεχωριστά για κάθε υποκλίμακα και χρησιμοποιούνται για την εξαγωγή του προφίλ προσωπικότητας του εξεταζόμενου. Υψηλότερες βαθμολογίες στις αντίστοιχες διαστάσεις υποδηλώνουν εντονότερα χαρακτηριστικά εξωστρέφειας, νευρωτισμού ή μεγαλύτερη τάση κοινωνικά επιθυμητών απαντήσεων στην Κλίμακα Ψεύδους.

Βιβλιογραφία

Αλεξόπουλος, Δ. Σ. (2004). Αξιοπιστία και εγκυρότητα του Ερωτηματολογίου Προσωπικότητας για Νέους της Eysenck (JEPI) στην Ελλάδα. Ψυχολογία, 11(3), 402–422.

Eysenck, H. J., & Eysenck, S. B. G. (1963). Junior Eysenck Personality Inventory (JEPI). San Diego: Educational and Industrial Testing Service (EdITS).