Ερωτηματολόγιο Προσωπικότητας για Νέους των Eysenck – Αναθεωρημένη Μορφή [JEPQR-A-24]

Περιγραφή

Το Ερωτηματολόγιο Προσωπικότητας για Νέους των Eysenck – Αναθεωρημένη Μορφή (Junior Eysenck Personality Questionnaire Revised – Abbreviated Form – JEPQR-A-24) αποτελεί ένα σύντομο και αξιόπιστο ψυχομετρικό εργαλείο που έχει σχεδιαστεί για την αξιολόγηση βασικών χαρακτηριστικών της προσωπικότητας παιδιών και εφήβων. Βασίζεται στη θεωρία της προσωπικότητας του Hans J. Eysenck, σύμφωνα με την οποία η προσωπικότητα οργανώνεται γύρω από τρεις θεμελιώδεις διαστάσεις: την Εξωστρέφεια (Extraversion), τον Νευρωτισμό (Neuroticism) και τον Ψυχωτισμό (Psychoticism). Παράλληλα, περιλαμβάνει μία Κλίμακα Ψεύδους (Lie Scale), η οποία χρησιμοποιείται για την εκτίμηση της ειλικρίνειας και της κοινωνικά επιθυμητής απάντησης των εξεταζομένων.

Η έκδοση JEPQR-A-24 αποτελεί τη συντομευμένη μορφή του αναθεωρημένου ερωτηματολογίου προσωπικότητας των Eysenck και περιλαμβάνει 24 ερωτήσεις, διατηρώντας τις βασικές ψυχομετρικές ιδιότητες του αρχικού εργαλείου. Η σύντομη μορφή του επιτρέπει την ταχεία χορήγηση σε σχολικά, ερευνητικά και κλινικά περιβάλλοντα, διευκολύνοντας την αξιολόγηση της προσωπικότητας παιδιών ηλικίας δημοτικού και πρώιμης εφηβείας.

Το εργαλείο χρησιμοποιείται ευρέως στην αναπτυξιακή και εκπαιδευτική ψυχολογία, στην ψυχολογική αξιολόγηση παιδιών και εφήβων, καθώς και στην επιστημονική έρευνα που εξετάζει τη σχέση της προσωπικότητας με τη σχολική προσαρμογή, τη συμπεριφορά, τη συναισθηματική ανάπτυξη και την ψυχική υγεία.

Στόχος

Βασικός στόχος του JEPQR-A-24 είναι η αξιόπιστη και σύντομη αξιολόγηση των βασικών διαστάσεων της προσωπικότητας παιδιών και εφήβων σύμφωνα με το θεωρητικό μοντέλο του Eysenck. Η κλίμακα επιδιώκει να εκτιμήσει τον βαθμό εξωστρέφειας, νευρωτισμού και ψυχωτισμού, καθώς και να αξιολογήσει την τάση των συμμετεχόντων να απαντούν με κοινωνικά επιθυμητό τρόπο μέσω της Κλίμακας Ψεύδους.

Παράλληλα, το εργαλείο χρησιμοποιείται για τη διερεύνηση της σχέσης των χαρακτηριστικών προσωπικότητας με τη σχολική επίδοση, τη συναισθηματική προσαρμογή, τη συμπεριφορά, τις κοινωνικές δεξιότητες και την ψυχική υγεία, ενώ συμβάλλει στην έγκαιρη αναγνώριση παιδιών που ενδέχεται να χρειάζονται ψυχολογική ή εκπαιδευτική υποστήριξη.

Ανάλυση και Χρήση Δεδομένων

Η ανάλυση των δεδομένων του JEPQR-A-24 βασίζεται στις επιμέρους βαθμολογίες των τεσσάρων υποκλιμάκων του εργαλείου: Εξωστρέφεια, Νευρωτισμός, Ψυχωτισμός και Κλίμακα Ψεύδους. Οι συνολικές βαθμολογίες επιτρέπουν την περιγραφή του προφίλ προσωπικότητας κάθε παιδιού και μπορούν να χρησιμοποιηθούν τόσο σε ατομικό όσο και σε ερευνητικό επίπεδο.

Η στατιστική επεξεργασία των δεδομένων μπορεί να περιλαμβάνει περιγραφική στατιστική, υπολογισμό μέσων όρων και τυπικών αποκλίσεων, αναλύσεις αξιοπιστίας μέσω του συντελεστή Cronbach’s α, αναλύσεις συσχέτισης με άλλες ψυχολογικές μεταβλητές, καθώς και συγκριτικές αναλύσεις μεταξύ διαφορετικών ηλικιακών ομάδων ή φύλου. Επιπλέον, τα αποτελέσματα μπορούν να αξιοποιηθούν στη διερεύνηση της σχέσης της προσωπικότητας με τη σχολική επίδοση, τη συναισθηματική προσαρμογή και την κοινωνική συμπεριφορά.

Εγκυρότητα

Η εγκυρότητα του JEPQR-A-24 εξετάστηκε μέσω της συσχέτισης της υποκλίμακας Νευρωτισμού με την αντίστοιχη κλίμακα του Junior Eysenck Personality Inventory (JEPI). Ο συντελεστής συσχέτισης ήταν r = 0,49, γεγονός που υποδηλώνει ικανοποιητική συγκλίνουσα εγκυρότητα και επιβεβαιώνει ότι η συντομευμένη μορφή αξιολογεί αποτελεσματικά τη συγκεκριμένη διάσταση της προσωπικότητας.

Η ανάπτυξη του εργαλείου βασίστηκε στη θεωρητική προσέγγιση του Eysenck και στη διαδικασία ψυχομετρικής προσαρμογής του για παιδιά και εφήβους, γεγονός που υποστηρίζει την καταλληλότητά του για χρήση σε εκπαιδευτικά και ερευνητικά πλαίσια.

Αξιοπιστία

Η εσωτερική συνέπεια του JEPQR-A-24, όπως εκτιμήθηκε μέσω του συντελεστή Cronbach’s α, ήταν 0,27 για την Εξωστρέφεια, 0,60 για τον Νευρωτισμό, 0,42 για τον Ψυχωτισμό και 0,50 για την Κλίμακα Ψεύδους.

Η αξιοπιστία επαναληπτικών μετρήσεων (test–retest reliability) ήταν 0,42 για την Εξωστρέφεια, 0,14 για τον Νευρωτισμό, 0,70 για τον Ψυχωτισμό και 0,56 για την Κλίμακα Ψεύδους. Τα αποτελέσματα αυτά υποδηλώνουν μέτρια έως ικανοποιητική σταθερότητα για ορισμένες διαστάσεις, ενώ παράλληλα αναδεικνύουν την ανάγκη προσεκτικής ερμηνείας των επιμέρους υποκλιμάκων κατά τη χρήση του εργαλείου.

Η στάθμιση του ερωτηματολογίου πραγματοποιήθηκε σε 551 μαθητές, εκ των οποίων 269 ήταν κορίτσια και 282 αγόρια, ηλικίας 9 έως 12 ετών, προερχόμενοι από τις τρεις τελευταίες τάξεις του Δημοτικού Σχολείου.

Βαθμονόμηση

Το JEPQR-A-24 αποτελείται από 24 ερωτήσεις με διχοτομικές απαντήσεις (Ναι/Όχι). Για τις περισσότερες ερωτήσεις η απάντηση «Ναι» βαθμολογείται με 1 και η απάντηση «Όχι» με 0. Σε ορισμένα ερωτήματα εφαρμόζεται αντίστροφη βαθμολόγηση, όπου η απάντηση «Όχι» λαμβάνει 1 βαθμό και η απάντηση «Ναι» 0 βαθμούς, σύμφωνα με το κλειδί βαθμολόγησης του εργαλείου.

Οι επιμέρους βαθμολογίες υπολογίζονται ξεχωριστά για καθεμία από τις τέσσερις υποκλίμακες και δεν προκύπτει μία ενιαία συνολική βαθμολογία προσωπικότητας. Υψηλότερες βαθμολογίες σε κάθε υποκλίμακα υποδηλώνουν εντονότερη παρουσία του αντίστοιχου χαρακτηριστικού προσωπικότητας ή μεγαλύτερη τάση κοινωνικά επιθυμητών απαντήσεων στην περίπτωση της Κλίμακας Ψεύδους.

Βιβλιογραφία

Αλεξόπουλος, Δ., & Δομηκαπούλου, Σ. (υπό προετοιμασία). Ψυχομετρικές ιδιότητες της συντετμημένης αναθεωρημένης μορφής του Ερωτηματολογίου Προσωπικότητας των Eysenck για παιδιά και εφήβους.

Francis, L. J. (1996). The Development of an Abbreviated Form of the Revised Junior Eysenck Personality Questionnaire (JEPQR-A) among 13–15-Year-Olds. Personality and Individual Differences, 21(6), 835–844.