Κλίμακα Επολιτισμού Μεταναστών στην Ελλάδα [IASG-23]

Περιγραφή

Η Κλίμακα Επολιτισμού Μεταναστών στην Ελλάδα (Immigrant Acculturation Scale for Greece – IASG-23) αποτελεί ένα ψυχομετρικό εργαλείο αξιολόγησης που αναπτύχθηκε με σκοπό τη διερεύνηση του βαθμού πολιτισμικής προσαρμογής των μεταναστών που διαμένουν στην Ελλάδα. Η κλίμακα βασίζεται στην έννοια του επολιτισμού (acculturation), δηλαδή στη διαδικασία μέσω της οποίας τα άτομα προσαρμόζονται στο κοινωνικό και πολιτισμικό περιβάλλον της χώρας υποδοχής, διατηρώντας παράλληλα, σε διαφορετικό βαθμό, στοιχεία της πολιτισμικής τους ταυτότητας. Η διαδικασία αυτή αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες που επηρεάζουν την κοινωνική ένταξη, την ποιότητα ζωής και την ψυχική υγεία των μεταναστών.

Η IASG-23 αποτελείται από 23 ερωτήσεις, οι οποίες αξιολογούν βασικές διαστάσεις της πολιτισμικής προσαρμογής, όπως η γλωσσική επάρκεια και η καθημερινή χρήση της ελληνικής γλώσσας, η ανάπτυξη κοινωνικών και διαπροσωπικών σχέσεων, η συμμετοχή σε κοινωνικές ή συλλογικές δραστηριότητες, καθώς και ο βαθμός υιοθέτησης πολιτισμικών αξιών και συνηθειών της ελληνικής κοινωνίας. Η αρχική εφαρμογή της κλίμακας πραγματοποιήθηκε σε 150 μετανάστες που επισκέφθηκαν ιατρείο κεντρικού ψυχιατρικού ιδρύματος στην Αθήνα, ενώ ο απαιτούμενος χρόνος συμπλήρωσης κυμαίνεται μεταξύ 6 και 12 λεπτών.

Η κλίμακα χρησιμοποιείται στην κοινωνική ψυχιατρική, στη διαπολιτισμική ψυχολογία, στην κοινωνιολογία της μετανάστευσης και στη δημόσια υγεία, υποστηρίζοντας τη μελέτη της πολιτισμικής ένταξης, του στρες του επολιτισμού και των παραγόντων που επηρεάζουν την ψυχοκοινωνική προσαρμογή των μεταναστευτικών πληθυσμών.

Στόχος

Βασικός στόχος της Κλίμακας Επολιτισμού Μεταναστών στην Ελλάδα (IASG-23) είναι η αξιολόγηση του βαθμού πολιτισμικής προσαρμογής των μεταναστών που ζουν στην Ελλάδα και η διερεύνηση της σχέσης μεταξύ του επολιτισμού και της ψυχικής υγείας. Το εργαλείο επιδιώκει να εξετάσει κατά πόσο η διαδικασία ένταξης στο νέο κοινωνικό και πολιτισμικό περιβάλλον λειτουργεί ως προστατευτικός ή επιβαρυντικός παράγοντας για την ψυχολογική ευημερία, συμβάλλοντας στην κατανόηση του στρες του επολιτισμού (acculturative stress) και της σχέσης του με την εμφάνιση ψυχολογικών δυσκολιών ή ψυχοπαθολογικών εκδηλώσεων. Παράλληλα, μπορεί να αξιοποιηθεί για τον σχεδιασμό προγραμμάτων κοινωνικής ένταξης, υπηρεσιών ψυχικής υγείας και παρεμβάσεων που στοχεύουν στη βελτίωση της ποιότητας ζωής των μεταναστών.

Ανάλυση και Χρήση Δεδομένων

Η ανάλυση των δεδομένων της IASG-23 βασίζεται στην εφαρμογή σύγχρονων ψυχομετρικών και στατιστικών μεθόδων, με στόχο τη διερεύνηση της δομής και των ιδιοτήτων της κλίμακας. Προβλέπεται η εφαρμογή παραγοντικής ανάλυσης για την εξέταση της υποκείμενης δομής του εργαλείου, καθώς και έλεγχοι εγκυρότητας και αξιοπιστίας για την αξιολόγηση των ψυχομετρικών χαρακτηριστικών του.

Τα αποτελέσματα μπορούν να συσχετιστούν με δείκτες ψυχολογικής προσαρμογής, κοινωνικής ένταξης, κοινωνικής λειτουργικότητας και ποιότητας ζωής, επιτρέποντας τη διερεύνηση της σχέσης μεταξύ του βαθμού επολιτισμού και της ψυχικής υγείας. Επιπλέον, η κλίμακα μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε επιδημιολογικές και κοινωνικές έρευνες, καθώς και στην κλινική πράξη, για την αναγνώριση πληθυσμών που ενδέχεται να χρειάζονται εξειδικευμένη ψυχοκοινωνική υποστήριξη.

Εγκυρότητα

Η ανάπτυξη της IASG-23 συνοδεύεται από σχεδιασμό αξιολόγησης της ψυχομετρικής της εγκυρότητας μέσω παραγοντικής ανάλυσης και διερεύνησης της δομικής εγκυρότητας του εργαλείου, με στόχο την επιβεβαίωση ότι οι επιμέρους διαστάσεις αποτυπώνουν με ακρίβεια την έννοια του επολιτισμού στον ελληνικό μεταναστευτικό πληθυσμό.

Ωστόσο, μέχρι σήμερα δεν έχουν δημοσιευθεί συγκεκριμένοι αριθμητικοί δείκτες εγκυρότητας, όπως αποτελέσματα επιβεβαιωτικής παραγοντικής ανάλυσης, δείκτες συγκλίνουσας ή διακριτής εγκυρότητας ή δείκτες προσαρμογής μοντέλων. Επομένως, δεν είναι δυνατή η παράθεση συγκεκριμένων ψυχομετρικών τιμών βάσει των διαθέσιμων στοιχείων.

Αξιοπιστία

Η IASG-23 έχει σχεδιαστεί ώστε να αξιολογηθεί ως προς την αξιοπιστία της κατά τη διαδικασία ψυχομετρικής στάθμισης και επικύρωσης. Η αξιοπιστία της αναμένεται να διερευνηθεί μέσω της εσωτερικής συνέπειας των επιμέρους διαστάσεων, καθώς και μέσω της σταθερότητας των αποτελεσμάτων σε επαναλαμβανόμενες μετρήσεις.

Ωστόσο, δεν έχουν δημοσιευθεί συγκεκριμένοι δείκτες αξιοπιστίας, όπως ο συντελεστής Cronbach’s α, η αξιοπιστία επαναληπτικών μετρήσεων (test–retest reliability) ή άλλοι δείκτες εσωτερικής συνέπειας. Συνεπώς, δεν μπορούν να παρουσιαστούν συγκεκριμένες αριθμητικές τιμές αξιοπιστίας με βάση τα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα.

Βαθμονόμηση

Η βαθμολόγηση της IASG-23 πραγματοποιείται μέσω ποσοτικής κλίμακας αξιολόγησης, στην οποία κάθε ερώτηση κωδικοποιείται αριθμητικά και οι επιμέρους βαθμολογίες συνδυάζονται για την εξαγωγή συνολικού δείκτη πολιτισμικής προσαρμογής. Η συνολική βαθμολογία αποτυπώνει τον βαθμό ένταξης του ατόμου στο κοινωνικό και πολιτισμικό περιβάλλον της Ελλάδας.

Χαμηλότερες συνολικές βαθμολογίες υποδηλώνουν περιορισμένο επίπεδο επολιτισμού, μικρότερη εξοικείωση με την ελληνική γλώσσα και κουλτούρα, καθώς και χαμηλότερο βαθμό κοινωνικής ένταξης. Αντίθετα, υψηλότερες βαθμολογίες αντανακλούν μεγαλύτερη πολιτισμική προσαρμογή, αποτελεσματικότερη χρήση της ελληνικής γλώσσας, εντονότερη κοινωνική συμμετοχή και καλύτερη ενσωμάτωση στο κοινωνικό και πολιτισμικό περιβάλλον της χώρας υποδοχής.

Οι συνολικές βαθμολογίες μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε συσχετιστικές και συγκριτικές αναλύσεις με δείκτες ψυχικής υγείας, κοινωνικής λειτουργικότητας, ποιότητας ζωής και κοινωνικής ένταξης, συμβάλλοντας στην καλύτερη κατανόηση των παραγόντων που επηρεάζουν την επιτυχή προσαρμογή των μεταναστών στην ελληνική κοινωνία.

Βιβλιογραφία

Μαδιάνος, Μ., & Πλουμπίδης, Δ. Κλίμακα Επολιτισμού Μεταναστών στην Ελλάδα. Μονάδα Κοινωνικής Ψυχιατρικής, Κέντρο Κοινοτικής Ψυχικής Υγιεινής Ζωγράφου, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών.