Αναθεωρημένη Κλίμακα Βιωμάτων στις Κοντινές Σχέσεις [ECR-R-36]

Περιγραφή Κλίμακας

Η Αναθεωρημένη Κλίμακα Βιωμάτων στις Κοντινές Σχέσεις (Experiences in Close Relationships – Revised, ECR-R-36) αποτελεί μία από τις πλέον διαδεδομένες και επιστημονικά τεκμηριωμένες ψυχομετρικές κλίμακες για την αξιολόγηση της ενήλικης προσκόλλησης (adult attachment). Η κλίμακα αναπτύχθηκε από τους Fraley, Waller και Brennan ως αναθεωρημένη μορφή του αρχικού ECR και βασίζεται στη σύγχρονη θεωρία της προσκόλλησης, σύμφωνα με την οποία οι διαπροσωπικές σχέσεις οργανώνονται γύρω από δύο θεμελιώδεις διαστάσεις: το Άγχος Προσκόλλησης (Attachment Anxiety) και την Αποφυγή Προσκόλλησης (Attachment Avoidance).

Το εργαλείο αποτελείται από 36 δηλώσεις αυτοαναφοράς, οι οποίες αναφέρονται κυρίως στις ερωτικές και συζυγικές σχέσεις. Οι απαντήσεις επιτρέπουν την ποσοτική αξιολόγηση των δύο βασικών διαστάσεων της προσκόλλησης και συμβάλλουν στην κατανόηση του τρόπου με τον οποίο οι εμπειρίες των στενών σχέσεων επηρεάζουν τη συναισθηματική λειτουργία, την επικοινωνία, την εμπιστοσύνη και τη διαχείριση των διαπροσωπικών συγκρούσεων.

Με βάση τις δύο αυτές διαστάσεις μπορούν να προσδιοριστούν τα τέσσερα βασικά πρότυπα ενήλικης προσκόλλησης (ασφαλής, αγχώδης/έμμονος, απορριπτικός και φοβικός), τα οποία χρησιμοποιούνται ευρέως στην ψυχολογική έρευνα και στην κλινική πρακτική. Η ελληνική προσαρμογή της κλίμακας πραγματοποιήθηκε από τους Τσαγκαράκη, Καφέτσιο και Σταλίκα, επιβεβαιώνοντας την αξιοπιστία και την εγκυρότητά της στον ελληνικό πληθυσμό.

Στόχος

Βασικός στόχος της ECR-R-36 είναι η αξιόπιστη αξιολόγηση των διαστάσεων της ενήλικης προσκόλλησης και η διερεύνηση του τρόπου με τον οποίο αυτές επηρεάζουν τη λειτουργικότητα των στενών διαπροσωπικών σχέσεων.

Η κλίμακα χρησιμοποιείται για:

• τη μελέτη της ποιότητας των ερωτικών και συζυγικών σχέσεων,
• την αξιολόγηση της συναισθηματικής ασφάλειας και της διαπροσωπικής εμπιστοσύνης,
• τη διερεύνηση της σχέσης της προσκόλλησης με την ψυχική υγεία, την αυτοεκτίμηση και τη συναισθηματική ρύθμιση,
• την υποστήριξη ψυχοθεραπευτικών και συμβουλευτικών παρεμβάσεων,
• την έρευνα σε γενικούς και κλινικούς πληθυσμούς ενηλίκων.

Ανάλυση Δεδομένων

Τα δεδομένα της ECR-R-36 μπορούν να αναλυθούν με σύγχρονες ψυχομετρικές και στατιστικές τεχνικές, προσφέροντας ολοκληρωμένη εικόνα των χαρακτηριστικών της προσκόλλησης.

Ενδεικτικά πραγματοποιούνται:

• Περιγραφική στατιστική των δύο υποκλιμάκων.
• Έλεγχος αξιοπιστίας με Cronbach’s Alpha, McDonald’s Omega και Composite Reliability.
• Διερευνητική και Επιβεβαιωτική Παραγοντική Ανάλυση (EFA & CFA) για την επιβεβαίωση της διδιάστατης δομής.
• Συσχετίσεις Pearson ή Spearman με μεταβλητές όπως η αυτοεκτίμηση, η κατάθλιψη, το άγχος, η συναισθηματική νοημοσύνη, η ικανοποίηση από τις σχέσεις και η κοινωνική υποστήριξη.
• Συγκρίσεις μεταξύ ομάδων με t-test, ANOVA ή μη παραμετρικές δοκιμασίες.
• Πολλαπλή παλινδρόμηση και Μοντέλα Δομικών Εξισώσεων (SEM) για τη διερεύνηση παραγόντων που προβλέπουν τις διαστάσεις της προσκόλλησης.

Η ECR-R-36 χρησιμοποιείται συχνά σε μελέτες που εξετάζουν την ποιότητα των διαπροσωπικών σχέσεων, τη συναισθηματική προσαρμογή, τη θεραπεία ζεύγους και τη διαχείριση του διαπροσωπικού άγχους.

Χρήση Δεδομένων

Τα δεδομένα που συλλέγονται μέσω της ECR-R-36 αξιοποιούνται αποκλειστικά για ερευνητικούς, επιστημονικούς και κλινικούς σκοπούς. Η συλλογή των πληροφοριών πραγματοποιείται ανώνυμα και εμπιστευτικά, σύμφωνα με τις απαιτήσεις του Γενικού Κανονισμού Προστασίας Δεδομένων (GDPR). Τα αποτελέσματα παρουσιάζονται μόνο σε συγκεντρωτική μορφή, χωρίς δυνατότητα αναγνώρισης των συμμετεχόντων.

Βαθμολόγηση

Η ECR-R-36 χρησιμοποιεί επταβάθμια κλίμακα Likert, όπου:

1 = Διαφωνώ απόλυτα

2 = Διαφωνώ

3 = Διαφωνώ ελαφρώς

4 = Ούτε συμφωνώ ούτε διαφωνώ

5 = Συμφωνώ ελαφρώς

6 = Συμφωνώ

7 = Συμφωνώ απόλυτα

Οι δηλώσεις με μονούς αριθμούς αξιολογούν την Αποφυγή Προσκόλλησης, ενώ οι δηλώσεις με ζυγούς αριθμούς αξιολογούν το Άγχος Προσκόλλησης. Ορισμένα στοιχεία βαθμολογούνται αντίστροφα σύμφωνα με τις οδηγίες της κλίμακας. Η τελική βαθμολογία κάθε υποκλίμακας προκύπτει από τον μέσο όρο των αντίστοιχων απαντήσεων. Υψηλότερες βαθμολογίες υποδηλώνουν εντονότερα χαρακτηριστικά της αντίστοιχης διάστασης προσκόλλησης.

Ψυχομετρικές Ιδιότητες

Η ελληνική έκδοση της ECR-R-36 παρουσιάζει εξαιρετικές ψυχομετρικές ιδιότητες. Η εγκυρότητα της κλίμακας έχει επιβεβαιωθεί μέσω των αναμενόμενων συσχετίσεων με άλλα εργαλεία αξιολόγησης της προσκόλλησης και της προσωπικότητας, ενώ η παραγοντική ανάλυση επιβεβαιώνει τη σαφή διάκριση των δύο βασικών διαστάσεων της προσκόλλησης.

Η αξιοπιστία εσωτερικής συνέπειας είναι ιδιαίτερα υψηλή, με Cronbach’s α = 0,91 τόσο για την υποκλίμακα της Αποφυγής όσο και για την υποκλίμακα του Άγχους Προσκόλλησης. Επιπλέον, η αξιοπιστία επαναληπτικής μέτρησης (test–retest) έπειτα από δύο εβδομάδες παρουσίασε πολύ υψηλές συσχετίσεις (r = 0,85 για την Αποφυγή και r = 0,88 για το Άγχος), επιβεβαιώνοντας τη σταθερότητα των μετρήσεων στον χρόνο.

Βιβλιογραφία

Tsagarakis, M., Kafetsios, K., & Stalikas, A. (2007). Reliability and validity of the Greek version of the Revised Experiences in Close Relationships (ECR-R) measure of adult attachment. European Journal of Psychological Assessment, 23, 47–55.

Brennan, K. A., Clark, C. L., & Shaver, P. R. (1998). Self-report measurement of adult attachment: An integrative overview. In J. A. Simpson & W. S. Rholes (Eds.), Attachment Theory and Close Relationships (pp. 46–76). Guilford Press.

Fraley, R. C., Waller, N. G., & Brennan, K. A. (2000). An item response theory analysis of self-report measures of adult attachment. Journal of Personality and Social Psychology, 78(2), 350–365.

Mikulincer, M., & Shaver, P. R. (2016). Attachment in Adulthood: Structure, Dynamics, and Change (2nd ed.). Guilford Press.