Κλίμακα Τρόπων Αντιμετώπισης του Καρκίνου [Mini-MAC-29]

Περιγραφή της Κλίμακας

Η Mini-Mental Adjustment to Cancer Scale (Mini-MAC-29) είναι ένα ψυχομετρικό εργαλείο αυτοαναφοράς που σχεδιάστηκε για την αξιολόγηση των γνωστικών, συναισθηματικών και συμπεριφορικών στρατηγικών που χρησιμοποιούν τα άτομα για να αντιμετωπίσουν την εμπειρία του καρκίνου.

Αποτελεί συντομευμένη και εξελιγμένη μορφή της αρχικής Mental Adjustment to Cancer Scale (MAC) και αναπτύχθηκε από τους Watson και συνεργάτες (1994), με στόχο τη δημιουργία ενός πιο σύντομου και πρακτικού εργαλείου για την αξιολόγηση της ψυχολογικής προσαρμογής στον καρκίνο.

Η κλίμακα αποτελείται από 29 στοιχεία, τα οποία οργανώνονται σε πέντε βασικές διαστάσεις:

Αβοηθησία/Απελπισία (Helplessness/Hopelessness): αντανακλά συναισθήματα αδυναμίας, απαισιοδοξίας και περιορισμένου προσωπικού ελέγχου απέναντι στη νόσο.

Αγχώδης Ενασχόληση (Anxious Preoccupation): αφορά την έντονη ανησυχία και τη συνεχή ενασχόληση με τη νόσο, την εξέλιξή της και τις πιθανές συνέπειές της.

Γνωστική Αποφυγή (Cognitive Avoidance): περιγράφει την τάση απομάκρυνσης ή αποφυγής σκέψεων και πληροφοριών που σχετίζονται με τον καρκίνο.

Μαχητικό Πνεύμα (Fighting Spirit): εκφράζει μια περισσότερο ενεργητική στάση απέναντι στη νόσο και την προσπάθεια αντιμετώπισης των απαιτήσεων που συνδέονται με αυτή.

Μοιρολατρία (Fatalism): αφορά μια περισσότερο αποδεκτική ή μοιρολατρική στάση απέναντι στη νόσο και στην εξέλιξή της.

Στόχος

Βασικός στόχος της Mini-MAC-29 είναι η συστηματική αξιολόγηση των στρατηγικών ψυχολογικής προσαρμογής και αντιμετώπισης του καρκίνου.

Το εργαλείο επιτρέπει τη διερεύνηση του τρόπου με τον οποίο οι ασθενείς αντιλαμβάνονται και διαχειρίζονται τις ψυχολογικές απαιτήσεις της διάγνωσης, της θεραπείας και της πορείας της νόσου.

Οι επιμέρους διαστάσεις μπορούν να εξεταστούν σε σχέση με παράγοντες όπως το άγχος, η κατάθλιψη, η ποιότητα ζωής, η κοινωνική υποστήριξη, η συναισθηματική επιβάρυνση και διάφορα κοινωνικοδημογραφικά ή κλινικά χαρακτηριστικά.

Η κλίμακα μπορεί επίσης να συμβάλει στην αναγνώριση διαφορετικών προτύπων αντιμετώπισης και στην καλύτερη κατανόηση των ψυχοκοινωνικών αναγκών των ατόμων που βιώνουν τον καρκίνο.

Βαθμολόγηση

Η Mini-MAC αποτελείται από 29 προτάσεις, οι οποίες αξιολογούνται μέσω τετράβαθμης κλίμακας Likert.

Οι απαντήσεις κυμαίνονται από:

1 – Δεν ισχύει καθόλου για εμένα
έως
4 – Ισχύει απόλυτα για εμένα

Οι απαντήσεις βαθμολογούνται σύμφωνα με το επίσημο κλειδί της κλίμακας και υπολογίζονται ξεχωριστές βαθμολογίες για τις πέντε υποκλίμακες.

Υψηλότερη βαθμολογία σε μια συγκεκριμένη διάσταση υποδηλώνει εντονότερη παρουσία ή συχνότερη χρήση της αντίστοιχης στρατηγικής αντιμετώπισης.

Δεν συνιστάται η απλή ερμηνεία μιας συνολικής βαθμολογίας ως ένδειξης «καλής» ή «κακής» προσαρμογής. Η ερμηνεία πραγματοποιείται κυρίως σε επίπεδο επιμέρους υποκλιμάκων και σε συνάρτηση με το ερευνητικό ή κλινικό πλαίσιο.

Ανάλυση Δεδομένων

Η στατιστική επεξεργασία των δεδομένων της Mini-MAC-29 μπορεί να περιλαμβάνει τον υπολογισμό των επιμέρους βαθμολογιών και περιγραφικών στατιστικών, όπως μέσος όρος, τυπική απόκλιση, διάμεσος και εύρος τιμών.

Η εσωτερική συνέπεια των υποκλιμάκων μπορεί να εξεταστεί με συντελεστές όπως ο Cronbach’s α ή ο McDonald’s ω. Παράλληλα, η παραγοντική δομή μπορεί να διερευνηθεί μέσω διερευνητικής ή επιβεβαιωτικής παραγοντικής ανάλυσης.

Ανάλογα με τα ερευνητικά ερωτήματα, μπορούν να πραγματοποιηθούν αναλύσεις συσχέτισης, συγκρίσεις μεταξύ ομάδων και μοντέλα παλινδρόμησης για τη διερεύνηση της σχέσης των στρατηγικών αντιμετώπισης με ψυχολογικούς, κοινωνικούς και κλινικούς παράγοντες.

Σε διαχρονικές ή παρεμβατικές μελέτες μπορεί επίσης να εξεταστεί η μεταβολή των στρατηγικών αντιμετώπισης σε διαφορετικές χρονικές στιγμές.

Εγκυρότητα και Αξιοπιστία

Η Mini-MAC έχει μελετηθεί ως προς τις ψυχομετρικές της ιδιότητες σε διαφορετικούς πληθυσμούς ασθενών με καρκίνο. Η παραγοντική της δομή υποστηρίζει τη διάκριση διαφορετικών μορφών ψυχολογικής αντιμετώπισης, αν και η ακριβής δομή και η εσωτερική συνέπεια των διαστάσεων μπορεί να διαφοροποιούνται ανάλογα με τον πληθυσμό και την πολιτισμική προσαρμογή.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την ελληνική χρήση παρουσιάζει η μελέτη των Anagnostopoulos et al. (2006) σε Ελληνίδες ασθενείς με καρκίνο του μαστού, η οποία εξέτασε την εννοιολογική εγκυρότητα και τις ψυχομετρικές ιδιότητες της ελληνικής έκδοσης.

Κατά την εφαρμογή της κλίμακας σε νέο πληθυσμό συνιστάται η επανεξέταση της αξιοπιστίας των επιμέρους υποκλιμάκων και, όπου απαιτείται, της παραγοντικής δομής της.

Εφαρμογές

Η Mini-MAC-29 χρησιμοποιείται κυρίως στον χώρο της ψυχο-ογκολογίας, της ψυχολογίας της υγείας και της έρευνας για την ποιότητα ζωής των ασθενών με καρκίνο.

Μπορεί να συμβάλει στη διερεύνηση των διαφορετικών τρόπων αντιμετώπισης της νόσου, στη μελέτη της σχέσης τους με την ψυχολογική επιβάρυνση και στην αξιολόγηση πιθανών μεταβολών των στρατηγικών αντιμετώπισης κατά τη διάρκεια της θεραπείας.

Η κλίμακα αποτελεί εργαλείο ψυχομετρικής αξιολόγησης και όχι αυτοτελές διαγνωστικό μέσο. Τα αποτελέσματά της πρέπει να ερμηνεύονται στο πλαίσιο των χαρακτηριστικών του εξεταζόμενου πληθυσμού και, όταν χρησιμοποιούνται σε κλινικό περιβάλλον, σε συνδυασμό με άλλες πηγές πληροφόρησης.

Βιβλιογραφία

Watson, M., Law, M. G., dos Santos, M., Greer, S., Baruch, J., & Bliss, J. (1994). The Mini-MAC: Further development of the Mental Adjustment to Cancer Scale. Journal of Psychosocial Oncology, 12(3), 33–46.

Anagnostopoulos, F., Kolokotroni, P., Spanea, E., & Chryssochoou, M. (2006). The Mini-Mental Adjustment to Cancer (Mini-MAC) scale: Construct validation with a Greek sample of breast cancer patients. Psycho-Oncology, 15(1), 79–89.

Watson, M., Greer, S., Young, J., Inayat, Q., Burgess, C., & Robertson, B. (1988). Development of a questionnaire measure of adjustment to cancer: The MAC scale. Psychological Medicine, 18(1), 203–209.

Greer, S., Moorey, S., & Watson, M. (1989). Patients’ adjustment to cancer: The Mental Adjustment to Cancer (MAC) scale vs clinical ratings. Journal of Psychosomatic Research, 33(3), 373–377.