Περιγραφή

Το Normative Beliefs About Aggression (NBAA-20) αποτελεί ένα ψυχομετρικό εργαλείο που έχει σχεδιαστεί για την αξιολόγηση των κανονιστικών πεποιθήσεων σχετικά με την επιθετική συμπεριφορά. Η κλίμακα εξετάζει τον βαθμό στον οποίο τα άτομα θεωρούν ότι η επιθετικότητα είναι κοινωνικά αποδεκτή ή δικαιολογημένη σε διαφορετικές περιστάσεις και διαπροσωπικές αλληλεπιδράσεις.

Το εργαλείο περιλαμβάνει 20 δηλώσεις, οι οποίες διερευνούν στάσεις απέναντι στη λεκτική, σωματική και αντιδραστική επιθετικότητα, καθώς και τις αντιλήψεις των συμμετεχόντων σχετικά με τις κοινωνικές νόρμες που διέπουν τη χρήση επιθετικών συμπεριφορών. Οι απαντήσεις παρέχουν πολύτιμες πληροφορίες για τον τρόπο με τον οποίο οι κοινωνικές αντιλήψεις και οι προσωπικές πεποιθήσεις επηρεάζουν την εκδήλωση επιθετικών συμπεριφορών.

Το NBAA-20 χρησιμοποιείται ευρέως στην αναπτυξιακή και κοινωνική ψυχολογία, στην εκπαιδευτική έρευνα, στην εγκληματολογία και στην ψυχολογία της συμπεριφοράς, συμβάλλοντας στην κατανόηση των γνωστικών μηχανισμών που σχετίζονται με την επιθετικότητα.

Στόχος

Βασικός στόχος της κλίμακας είναι η αξιολόγηση των πεποιθήσεων που διαμορφώνουν την κοινωνική αποδοχή της επιθετικότητας και επηρεάζουν την πιθανότητα εκδήλωσης επιθετικών συμπεριφορών.

Ειδικότερα, το NBAA-20 χρησιμοποιείται για:

  • τη μέτρηση του βαθμού αποδοχής διαφορετικών μορφών επιθετικής συμπεριφοράς,
  • τη διερεύνηση των κοινωνικών και γνωστικών παραγόντων που ενισχύουν την επιθετικότητα,
  • την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας εκπαιδευτικών και ψυχοκοινωνικών παρεμβάσεων,
  • τη μελέτη της σχέσης μεταξύ κανονιστικών πεποιθήσεων, επιθετικής συμπεριφοράς και κοινωνικής προσαρμογής,
  • τη διερεύνηση διαφορών μεταξύ ηλικιακών, κοινωνικών και πολιτισμικών ομάδων,
  • την υποστήριξη ερευνητικών πρωτοκόλλων στους τομείς της ψυχολογίας, της εκπαίδευσης και της πρόληψης της βίας.

Βαθμονόμηση

Η κλίμακα αποτελείται από 20 ερωτήματα, τα οποία βαθμολογούνται συνήθως σε κλίμακα Likert, όπου οι συμμετέχοντες δηλώνουν τον βαθμό συμφωνίας ή διαφωνίας τους με κάθε δήλωση.

Η συνολική βαθμολογία προκύπτει από το άθροισμα ή τον μέσο όρο των απαντήσεων, ενώ σε ορισμένες εφαρμογές υπολογίζονται και επιμέρους διαστάσεις της επιθετικότητας, ανάλογα με τη δομή που προκύπτει από την παραγοντική ανάλυση.

Γενικά:

  • Υψηλότερες βαθμολογίες υποδηλώνουν μεγαλύτερη κοινωνική αποδοχή ή δικαιολόγηση της επιθετικής συμπεριφοράς.
  • Χαμηλότερες βαθμολογίες υποδηλώνουν ισχυρότερη απόρριψη της επιθετικότητας και μεγαλύτερη προσήλωση σε μη βίαιες μορφές επίλυσης συγκρούσεων.

Ψυχομετρικές ιδιότητες

Το NBAA-20 παρουσιάζει ικανοποιητικές ψυχομετρικές ιδιότητες και χρησιμοποιείται διεθνώς σε πληθώρα ερευνητικών εφαρμογών.

Η αξιολόγηση της ποιότητας της κλίμακας πραγματοποιείται μέσω:

  • ελέγχου εσωτερικής συνοχής με Cronbach’s α και McDonald’s ω,
  • αξιοπιστίας επαναληπτικών μετρήσεων (test–retest reliability),
  • διερευνητικής και επιβεβαιωτικής παραγοντικής ανάλυσης (EFA και CFA),
  • αξιολόγησης συγκλίνουσας και διακριτής εγκυρότητας,
  • ελέγχου ισοδυναμίας μέτρησης (measurement invariance) μεταξύ φύλων, ηλικιακών ομάδων και πολιτισμικών πληθυσμών.

Οι μελέτες έχουν δείξει ότι οι κανονιστικές πεποιθήσεις σχετικά με την επιθετικότητα αποτελούν σημαντικό γνωστικό προγνωστικό παράγοντα της πραγματικής επιθετικής συμπεριφοράς, ιδιαίτερα κατά την παιδική και εφηβική ηλικία.

Ανάλυση δεδομένων

Η στατιστική επεξεργασία των δεδομένων του NBAA-20 μπορεί να περιλαμβάνει:

  • περιγραφικά στατιστικά (μέσος όρος, τυπική απόκλιση, διάμεσος και εύρος),
  • έλεγχο αξιοπιστίας με Cronbach’s α, McDonald’s ω ή Composite Reliability,
  • διερευνητική και επιβεβαιωτική παραγοντική ανάλυση,
  • συγκρίσεις ομάδων με t-test, ANOVA ή μη παραμετρικούς ελέγχους,
  • συσχετίσεις Pearson ή Spearman με δείκτες επιθετικότητας, σχολικού εκφοβισμού, ενσυναίσθησης, αντικοινωνικής συμπεριφοράς και κοινωνικής προσαρμογής,
  • γραμμική ή λογιστική παλινδρόμηση,
  • μοντέλα δομικών εξισώσεων (SEM) για τη διερεύνηση των σχέσεων μεταξύ κοινωνικών πεποιθήσεων και επιθετικής συμπεριφοράς.

Ερμηνεία αποτελεσμάτων

Οι υψηλές βαθμολογίες στο NBAA-20 υποδηλώνουν ότι το άτομο θεωρεί την επιθετικότητα περισσότερο αποδεκτή ή δικαιολογημένη σε συγκεκριμένες κοινωνικές περιστάσεις. Οι στάσεις αυτές έχουν συσχετιστεί στη διεθνή βιβλιογραφία με αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης επιθετικών συμπεριφορών, συμμετοχής σε περιστατικά σχολικού εκφοβισμού και δυσκολιών στη διαχείριση συγκρούσεων.

Αντίθετα, οι χαμηλότερες βαθμολογίες αντανακλούν μεγαλύτερη απόρριψη της επιθετικότητας, υψηλότερα επίπεδα κοινωνικής υπευθυνότητας και προτίμηση σε ειρηνικές στρατηγικές επίλυσης προβλημάτων.

Η ερμηνεία των αποτελεσμάτων θα πρέπει να πραγματοποιείται σε συνδυασμό με άλλες ψυχομετρικές μετρήσεις, καθώς και με τα δημογραφικά και κοινωνικά χαρακτηριστικά του εξεταζόμενου πληθυσμού.

Βιβλιογραφία

Huesmann, L. R., & Guerra, N. G. (1997). Children’s Normative Beliefs About Aggression and Aggressive Behavior. Journal of Personality and Social Psychology, 72(2), 408–419.

Krahé, B., & Möller, I. (2004). Playing Violent Electronic Games, Hostile Attributional Style, and Aggression-Related Normative Beliefs in German Adolescents. Journal of Adolescence, 27(1), 53–69.

Berkowitz, L. (1993). Aggression: Its Causes, Consequences, and Control. McGraw-Hill.

Bandura, A. (1973). Aggression: A Social Learning Analysis. Prentice-Hall.

Huesmann, L. R. (1988). An Information Processing Model for the Development of Aggression. Aggressive Behavior, 14(1), 13–24.