Πεποιθήσεις για την Επιθετικότητα και τις Μη Βίαιες Στρατηγικές (BAAAA-19)

Περιγραφή

Η Κλίμακα Πεποιθήσεων για την Επιθετικότητα και τις Μη Βίαιες Στρατηγικές (Beliefs About Aggression and Alternatives Assessment – BAAAA-19) αποτελεί ένα ψυχομετρικό εργαλείο που έχει σχεδιαστεί για την αξιολόγηση των στάσεων και των πεποιθήσεων των εφήβων σχετικά με τη χρήση της επιθετικότητας και των ειρηνικών τρόπων επίλυσης συγκρούσεων. Η κλίμακα χρησιμοποιείται κυρίως σε μαθητές δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και αναπτύχθηκε στο πλαίσιο του προγράμματος Responding in Peaceful and Positive Ways (RIPP), το οποίο στοχεύει στην πρόληψη της σχολικής βίας και στην ενίσχυση των κοινωνικών δεξιοτήτων.

Το εργαλείο διερευνά τον βαθμό στον οποίο οι μαθητές θεωρούν αποδεκτή τη χρήση επιθετικής συμπεριφοράς σε καταστάσεις σύγκρουσης, αλλά και κατά πόσο υιοθετούν μη βίαιες στρατηγικές, όπως ο διάλογος, η αυτοσυγκράτηση και η ειρηνική διαχείριση των διαπροσωπικών διαφορών. Η χρήση της κλίμακας συμβάλλει στην κατανόηση των γνωστικών και κοινωνικών παραγόντων που σχετίζονται με την επιθετικότητα, παρέχοντας πολύτιμα δεδομένα για τον σχεδιασμό προγραμμάτων πρόληψης και παρέμβασης σε σχολικά περιβάλλοντα.

Θεωρητικό υπόβαθρο

Η BAAAA-19 βασίζεται στη θεωρία της κοινωνικής μάθησης (Social Learning Theory) και στα γνωστικά μοντέλα επεξεργασίας της κοινωνικής πληροφορίας (Social Information Processing Models). Σύμφωνα με τις θεωρίες αυτές, οι στάσεις απέναντι στη βία και στις συγκρούσεις διαμορφώνονται μέσα από εμπειρίες, κοινωνικά πρότυπα και διαδικασίες μάθησης και επηρεάζουν σημαντικά την πραγματική συμπεριφορά των ατόμων.

Η κλίμακα αξιολογεί δύο βασικές διαστάσεις. Η πρώτη αφορά τις Πεποιθήσεις για την Επιθετικότητα, δηλαδή τον βαθμό στον οποίο ο μαθητής θεωρεί αποδεκτή ή δικαιολογημένη τη χρήση επιθετικής συμπεριφοράς σε κοινωνικές αλληλεπιδράσεις. Η δεύτερη αφορά τη Χρήση Μη Βίαιων Στρατηγικών, εξετάζοντας την προτίμηση για ειρηνικές μορφές επίλυσης συγκρούσεων, τη συνεργασία και την αποτελεσματική διαχείριση του θυμού.

Οι δύο αυτές διαστάσεις αποτελούν σημαντικούς προγνωστικούς δείκτες της σχολικής συμπεριφοράς, του εκφοβισμού, της κοινωνικής προσαρμογής και της συναισθηματικής ανάπτυξης των εφήβων.

Ψυχομετρικά χαρακτηριστικά

Η κλίμακα περιλαμβάνει 12 δηλώσεις, οι οποίες αξιολογούνται μέσω τετραβάθμιας κλίμακας Likert. Σύμφωνα με τις οδηγίες του εργαλείου, όλες οι ερωτήσεις βαθμολογούνται αρχικά σε κλίμακα 1–4, ενώ πριν από τον υπολογισμό των τελικών βαθμολογιών πραγματοποιείται αντιστροφή της βαθμολόγησης όλων των στοιχείων. Η αξιολόγηση οδηγεί στον υπολογισμό δύο επιμέρους υποκλιμάκων: Πεποιθήσεις για την Επιθετικότητα και Χρήση Μη Βίαιων Στρατηγικών, με τις τελικές βαθμολογίες να προκύπτουν από τον μέσο όρο των αντίστοιχων στοιχείων κάθε υποκλίμακας. Υψηλότερες τιμές στην πρώτη υποκλίμακα υποδηλώνουν μεγαλύτερη αποδοχή της επιθετικής συμπεριφοράς, ενώ υψηλότερες τιμές στη δεύτερη αντανακλούν ισχυρότερη υποστήριξη μη βίαιων στρατηγικών επίλυσης συγκρούσεων.

Η ψυχομετρική αξιολόγηση του εργαλείου πραγματοποιείται μέσω της εκτίμησης της αξιοπιστίας εσωτερικής συνοχής με τους συντελεστές Cronbach’s α και McDonald’s ω, της αξιοπιστίας επαναληπτικών μετρήσεων (test–retest reliability), καθώς και της διερεύνησης της εγκυρότητας κατασκευής μέσω Εξερευνητικής (EFA) και Επιβεβαιωτικής Παραγοντικής Ανάλυσης (CFA). Επιπλέον, εξετάζεται η συγκλίνουσα εγκυρότητα με εργαλεία αξιολόγησης της επιθετικότητας, του σχολικού εκφοβισμού, της ενσυναίσθησης και των κοινωνικών δεξιοτήτων.

Ανάλυση δεδομένων

Η στατιστική ανάλυση περιλαμβάνει τον υπολογισμό των δύο υποκλιμάκων, καθώς και συγκρίσεις μεταξύ διαφορετικών δημογραφικών ή εκπαιδευτικών ομάδων. Η περιγραφική στατιστική περιλαμβάνει μέσους όρους, τυπικές αποκλίσεις, ποσοστιαίες κατανομές και ελέγχους κανονικότητας.

Η αξιοπιστία εξετάζεται μέσω των συντελεστών Cronbach’s α και McDonald’s ω, ενώ η παραγοντική δομή επιβεβαιώνεται με Exploratory Factor Analysis (EFA) και Confirmatory Factor Analysis (CFA). Οι βαθμολογίες μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε αναλύσεις συσχέτισης, πολλαπλή γραμμική παλινδρόμηση, λογιστική παλινδρόμηση και μοντέλα δομικών εξισώσεων (Structural Equation Modeling – SEM), ώστε να διερευνηθούν οι σχέσεις των στάσεων απέναντι στην επιθετικότητα με μεταβλητές όπως ο σχολικός εκφοβισμός, η συναισθηματική νοημοσύνη, η αυτορρύθμιση, η ενσυναίσθηση, η σχολική προσαρμογή και η κοινωνική συμπεριφορά.

Η κλίμακα χρησιμοποιείται επίσης για την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας προγραμμάτων πρόληψης της βίας και κοινωνικοσυναισθηματικής μάθησης, επιτρέποντας τη σύγκριση των αποτελεσμάτων πριν και μετά την εφαρμογή των παρεμβάσεων.

Εφαρμογές

Η BAAAA-19 χρησιμοποιείται κυρίως σε σχολικά περιβάλλοντα για την αξιολόγηση των στάσεων των μαθητών απέναντι στη βία, την ανάπτυξη προγραμμάτων πρόληψης του σχολικού εκφοβισμού και την ενίσχυση των δεξιοτήτων ειρηνικής επίλυσης συγκρούσεων. Παράλληλα, αξιοποιείται σε ερευνητικά πρωτόκολλα που εξετάζουν τη σχέση της επιθετικότητας με την ψυχική υγεία, την κοινωνική προσαρμογή και το σχολικό κλίμα.

Η χρήση της συμβάλλει στην αναγνώριση μαθητών που ενδέχεται να εμφανίζουν αυξημένη αποδοχή της επιθετικής συμπεριφοράς, υποστηρίζοντας τον σχεδιασμό στοχευμένων ψυχοεκπαιδευτικών παρεμβάσεων και δράσεων κοινωνικής και συναισθηματικής μάθησης.

Βιβλιογραφία

Farrell, A. D., Meyer, A. L., & White, K. S. (2001). Evaluation of Responding in Peaceful and Positive Ways (RIPP): A school-based prevention program for reducing violence among urban adolescents. Journal of Clinical Child Psychology, 30(4), 451–463.

Multisite Violence Prevention Project. (2004). Measures for the National Evaluation of the Multisite Violence Prevention Project: Student Survey. Centers for Disease Control and Prevention.

Crick, N. R., & Dodge, K. A. (1994). A review and reformulation of social information-processing mechanisms in children’s social adjustment. Psychological Bulletin, 115(1), 74–101.

Bandura, A. (1986). Social Foundations of Thought and Action: A Social Cognitive Theory. Prentice-Hall.

Espelage, D. L., & Swearer, S. M. (2011). Bullying in North American Schools (2nd ed.). Routledge.