Work-Family Conflict and Family-Work Conflict [WFCFWC-10]

Περιγραφή

Η Work-Family Conflict and Family-Work Conflict Scale [WFCFWC-10] αποτελεί ένα ψυχομετρικό εργαλείο που χρησιμοποιείται για την αξιολόγηση της αμφίδρομης σύγκρουσης μεταξύ επαγγελματικής και οικογενειακής ζωής.

Η έννοια της σύγκρουσης εργασίας–οικογένειας βασίζεται στην αντίληψη ότι οι απαιτήσεις που προκύπτουν από διαφορετικούς κοινωνικούς ρόλους μπορεί να είναι μεταξύ τους ασύμβατες. Όταν οι υποχρεώσεις, ο χρόνος ή η ψυχολογική πίεση που συνδέονται με έναν ρόλο δυσκολεύουν την αποτελεσματική ανταπόκριση σε έναν άλλο, εμφανίζεται σύγκρουση ρόλων.

Η κλίμακα εξετάζει δύο διαφορετικές αλλά αλληλένδετες κατευθύνσεις. Η Work-Family Conflict (WFC) αναφέρεται στην περίπτωση κατά την οποία οι απαιτήσεις της εργασίας επηρεάζουν αρνητικά την οικογενειακή ζωή. Αντίθετα, η Family-Work Conflict (FWC) περιγράφει την κατάσταση κατά την οποία οικογενειακές υποχρεώσεις, ευθύνες ή προβλήματα επηρεάζουν την επαγγελματική λειτουργικότητα του ατόμου.

Η διάκριση αυτή είναι σημαντική, καθώς η σχέση μεταξύ εργασίας και οικογένειας δεν είναι μονόδρομη. Ένα άτομο μπορεί να παρουσιάζει υψηλή σύγκρουση από την εργασία προς την οικογένεια αλλά χαμηλότερη σύγκρουση προς την αντίθετη κατεύθυνση ή το αντίστροφο.

Στόχος

Βασικός στόχος της WFCFWC-10 είναι η ποσοτική αξιολόγηση του βαθμού στον οποίο οι απαιτήσεις της επαγγελματικής και της οικογενειακής ζωής αλληλεπιδρούν και δημιουργούν δυσκολίες στην καθημερινή λειτουργία του ατόμου.

Μέσω της κλίμακας μπορεί να διερευνηθεί κατά πόσο οι επαγγελματικές υποχρεώσεις μειώνουν τον χρόνο, την ενέργεια ή τη διαθεσιμότητα για την οικογένεια, αλλά και κατά πόσο οικογενειακές απαιτήσεις δυσχεραίνουν την εκπλήρωση επαγγελματικών καθηκόντων.

Η αξιολόγηση των δύο κατευθύνσεων επιτρέπει τη διερεύνηση της σχέσης της σύγκρουσης εργασίας–οικογένειας με μεταβλητές όπως το εργασιακό άγχος, η επαγγελματική εξουθένωση, η εργασιακή ικανοποίηση, η οικογενειακή λειτουργικότητα, η ψυχολογική ευημερία και η πρόθεση αποχώρησης από την εργασία.

Δομή της Κλίμακας

Η WFCFWC-10 περιλαμβάνει συνολικά 10 ερωτήματα, τα οποία κατανέμονται σε δύο βασικές υποκλίμακες.

Η πρώτη υποκλίμακα αξιολογεί τη Σύγκρουση Εργασίας–Οικογένειας (Work-Family Conflict) και καταγράφει τον βαθμό στον οποίο οι απαιτήσεις της εργασίας παρεμβαίνουν στην οικογενειακή ζωή.

Η δεύτερη υποκλίμακα αξιολογεί τη Σύγκρουση Οικογένειας–Εργασίας (Family-Work Conflict) και εξετάζει τον βαθμό στον οποίο οικογενειακές ευθύνες και υποχρεώσεις επηρεάζουν την επαγγελματική ζωή.

Η ξεχωριστή αξιολόγηση των δύο διαστάσεων παρέχει πληρέστερη εικόνα της ισορροπίας μεταξύ επαγγελματικού και οικογενειακού ρόλου.

Βαθμονόμηση

Οι συμμετέχοντες καλούνται να δηλώσουν τον βαθμό συμφωνίας τους με τις επιμέρους προτάσεις χρησιμοποιώντας κλίμακα τύπου Likert. Η ακριβής μορφή της κλίμακας απάντησης εξαρτάται από την έκδοση του εργαλείου και την ερευνητική προσαρμογή που χρησιμοποιείται.

Για κάθε υποκλίμακα μπορεί να υπολογιστεί είτε το άθροισμα είτε ο μέσος όρος των αντίστοιχων ερωτημάτων.

Υψηλότερη βαθμολογία στη διάσταση WFC υποδηλώνει μεγαλύτερη παρεμβολή της εργασίας στην οικογενειακή ζωή, ενώ υψηλότερη βαθμολογία στη διάσταση FWC υποδηλώνει μεγαλύτερη επίδραση της οικογενειακής ζωής στην επαγγελματική λειτουργικότητα.

Οι δύο υποκλίμακες είναι προτιμότερο να αναλύονται χωριστά, καθώς αποτυπώνουν διαφορετικές κατευθύνσεις της ίδιας γενικότερης διαδικασίας.

Ψυχομετρική Αξιολόγηση

Η αξιοπιστία των δύο υποκλιμάκων μπορεί να εξεταστεί μέσω δεικτών εσωτερικής συνοχής, όπως ο Cronbach’s α και ο McDonald’s ω.

Η εγκυρότητα κατασκευής μπορεί να αξιολογηθεί μέσω διερευνητικής ή επιβεβαιωτικής παραγοντικής ανάλυσης, εξετάζοντας κατά πόσο τα ερωτήματα διαμορφώνουν τις αναμενόμενες δύο διακριτές διαστάσεις.

Παράλληλα, η συγκλίνουσα και διακριτική εγκυρότητα μπορεί να διερευνηθεί μέσω συσχετίσεων με συναφείς μεταβλητές, όπως το εργασιακό στρες, η οικογενειακή πίεση, η επαγγελματική εξουθένωση, η εργασιακή ικανοποίηση και η ψυχολογική ευημερία.

Σε περίπτωση μετάφρασης ή πολιτισμικής προσαρμογής της κλίμακας, είναι σημαντικό να πραγματοποιείται πιλοτική εφαρμογή και έλεγχος των ψυχομετρικών ιδιοτήτων στο συγκεκριμένο πληθυσμό.

Εφαρμογές

Η WFCFWC-10 μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε έρευνες οργανωσιακής ψυχολογίας, διοίκησης ανθρώπινου δυναμικού, κοινωνικής ψυχολογίας, εργασιακής υγείας και δημόσιας υγείας.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η χρήση της σε εργαζομένους με αυξημένες οικογενειακές υποχρεώσεις, σε γονείς μικρών παιδιών, σε φροντιστές εξαρτώμενων μελών, σε εργαζομένους με βάρδιες ή ακανόνιστα ωράρια και σε επαγγέλματα με αυξημένες απαιτήσεις.

Η κλίμακα μπορεί επίσης να αξιοποιηθεί για την αξιολόγηση πολιτικών και παρεμβάσεων που στοχεύουν στη βελτίωση της ισορροπίας εργασίας–ζωής, όπως η ευέλικτη εργασία, η τηλεργασία, οι οικογενειακές άδειες και τα προγράμματα υποστήριξης εργαζομένων.

Στατιστική Ανάλυση

Κατά τη στατιστική επεξεργασία είναι σημαντικό οι δύο διαστάσεις της κλίμακας να εξετάζονται ως ξεχωριστές μεταβλητές.

Για κάθε υποκλίμακα μπορούν να υπολογιστούν ο μέσος όρος, η τυπική απόκλιση και το εύρος των βαθμολογιών. Στη συνέχεια μπορούν να πραγματοποιηθούν συγκρίσεις μεταξύ ομάδων βάσει φύλου, ηλικίας, οικογενειακής κατάστασης, ύπαρξης παιδιών, αριθμού παιδιών, ωραρίου εργασίας ή επαγγελματικής θέσης.

Οι βαθμολογίες μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν σε αναλύσεις συσχέτισης και μοντέλα παλινδρόμησης για τη διερεύνηση παραγόντων που προβλέπουν τη σύγκρουση μεταξύ εργασίας και οικογένειας ή των συνεπειών της στη σωματική, ψυχολογική και επαγγελματική ευημερία.

Βιβλιογραφία

Greenhaus, J. H., & Beutell, N. J. (1985). Sources of conflict between work and family roles. Academy of Management Review, 10(1), 76–88.

Kahn, R. L., Wolfe, D. M., Quinn, R. P., Snoek, J. D., & Rosenthal, R. A. (1964). Organizational Stress: Studies in Role Conflict and Ambiguity. Wiley.

Allen, T. D., Herst, D. E. L., Bruck, C. S., & Sutton, M. (2000). Consequences associated with work-to-family conflict: A review and agenda for future research. Journal of Occupational Health Psychology, 5(2), 278–308.

Netemeyer, R. G., Boles, J. S., & McMurrian, R. (1996). Development and validation of Work-Family Conflict and Family-Work Conflict Scales. Journal of Applied Psychology, 81(4), 400–410.

Carlson, D. S., Kacmar, K. M., & Williams, L. J. (2000). Construction and initial validation of a multidimensional measure of work-family conflict. Journal of Vocational Behavior, 56(2), 249–276.

Eby, L. T., Casper, W. J., Lockwood, A., Bordeaux, C., & Brinley, A. (2005). Work and family research in IO/OB: Content analysis and review of the literature (1980–2002). Journal of Vocational Behavior, 66(1), 124–197.