Περιγραφή του εργαλείου

Το AMQS-63 (Attitudes and Motivation Questionnaire – Subscale), γνωστό και ως Ερωτηματολόγιο Στάσεων και Παρώθησης (ΕΣΠ-63), αποτελεί ένα ψυχομετρικό εργαλείο αξιολόγησης που σχεδιάστηκε για τη διερεύνηση των συναισθηματικών, γνωστικών και κινητήριων παραγόντων που σχετίζονται με την εκμάθηση μιας δεύτερης ή ξένης γλώσσας.

Το εργαλείο επικεντρώνεται ιδιαίτερα στη μελέτη της εκμάθησης της αγγλικής γλώσσας και απευθύνεται σε άτομα που μαθαίνουν ή χρησιμοποιούν την αγγλική, με ιδιαίτερη εφαρμογή σε μαθητές και εκπαιδευόμενους ξενόγλωσσων προγραμμάτων.

Η εκμάθηση μιας γλώσσας δεν αποτελεί αποκλειστικά γνωστική διαδικασία, αλλά επηρεάζεται σημαντικά από παράγοντες όπως οι στάσεις απέναντι στη γλώσσα, η προσωπική παρακίνηση, το ενδιαφέρον για επικοινωνία, η αντίληψη χρησιμότητας της γλώσσας και το άγχος κατά τη μαθησιακή διαδικασία.

Το AMQS-63 επιτρέπει τη συστηματική μέτρηση αυτών των παραγόντων, παρέχοντας ποσοτικά δεδομένα που μπορούν να χρησιμοποιηθούν στην εκπαιδευτική έρευνα και στον σχεδιασμό αποτελεσματικότερων διδακτικών παρεμβάσεων.

Θεωρητικό υπόβαθρο της αξιολόγησης στάσεων και κινήτρων

Η μελέτη των στάσεων και των κινήτρων αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους τομείς της έρευνας για την εκμάθηση δεύτερης γλώσσας.

Η επιτυχία στην εκμάθηση μιας ξένης γλώσσας δεν εξαρτάται μόνο από τις διδακτικές μεθόδους ή τον διαθέσιμο χρόνο μελέτης, αλλά και από τον τρόπο με τον οποίο ο μαθητής αντιλαμβάνεται τη γλώσσα, τον πολιτισμό που συνδέεται με αυτή και τη διαδικασία μάθησης.

Το μοντέλο του Gardner για την κοινωνικο-εκπαιδευτική προσέγγιση της δεύτερης γλώσσας ανέδειξε τη σημασία της παρακίνησης, των στάσεων και της συναισθηματικής εμπλοκής στη μαθησιακή επιτυχία.

Σύμφωνα με αυτή την προσέγγιση, οι θετικές στάσεις απέναντι στη γλώσσα και η υψηλή εσωτερική παρακίνηση μπορούν να ενισχύσουν τη συμμετοχή, την προσπάθεια και τη μακροχρόνια δέσμευση του μαθητή.

Σκοπός του AMQS-63

Ο βασικός σκοπός του AMQS-63 είναι η αξιολόγηση των στάσεων και της παρακίνησης που σχετίζονται με την εκμάθηση της αγγλικής γλώσσας.

Το εργαλείο εξετάζει διαφορετικές ψυχολογικές διαστάσεις που μπορούν να επηρεάσουν τη μαθησιακή συμπεριφορά, όπως:

η θετική ή αρνητική στάση απέναντι στην αγγλική γλώσσα,

το ενδιαφέρον για τη γλωσσική μάθηση,

η επιθυμία επικοινωνίας με ομιλητές άλλων γλωσσών,

η προσωπική παρακίνηση,

η αντίληψη χρησιμότητας της γλώσσας,

οι συναισθηματικές αντιδράσεις κατά τη μαθησιακή διαδικασία.

Η αξιολόγηση αυτών των παραμέτρων επιτρέπει στους ερευνητές και στους εκπαιδευτικούς να κατανοήσουν καλύτερα τους παράγοντες που ενισχύουν ή περιορίζουν την πρόοδο των μαθητών.

Δομή του ερωτηματολογίου

Το AMQS-63 αποτελείται από 63 ερωτήσεις, οι οποίες περιλαμβάνουν τόσο θετικά όσο και αρνητικά διατυπωμένες προτάσεις.

Η διαφορετική διατύπωση των ερωτήσεων συμβάλλει στη μείωση της μηχανικής απάντησης και επιτρέπει την καλύτερη διερεύνηση των πραγματικών στάσεων των συμμετεχόντων.

Το εργαλείο περιλαμβάνει στοιχεία που αξιολογούν διαφορετικές πλευρές της σχέσης του ατόμου με την αγγλική γλώσσα και τη μαθησιακή διαδικασία.

Η δομή του βασίζεται στην ανάγκη αποτύπωσης όχι μόνο της συμπεριφοράς του μαθητή, αλλά και των εσωτερικών παραγόντων που επηρεάζουν τη μαθησιακή προσπάθεια.

Διαστάσεις αξιολόγησης

Στάσεις απέναντι στην αγγλική γλώσσα

Η διάσταση αυτή αφορά τον τρόπο με τον οποίο οι συμμετέχοντες αντιλαμβάνονται την αγγλική γλώσσα.

Μπορεί να περιλαμβάνει στοιχεία όπως:

το ενδιαφέρον για τη γλώσσα,

η αντίληψη της αξίας της,

η θετική διάθεση χρήσης της,

η πολιτισμική αποδοχή της.

Οι θετικές στάσεις αποτελούν σημαντικό παράγοντα για τη διατήρηση της προσπάθειας και της ενεργής συμμετοχής.

Παρακίνηση για μάθηση

Η παρακίνηση αποτελεί κεντρικό παράγοντα στη διαδικασία εκμάθησης μιας δεύτερης γλώσσας.

Αξιολογείται ο βαθμός στον οποίο ο μαθητής επιθυμεί να βελτιώσει τις γλωσσικές του ικανότητες και είναι πρόθυμος να επενδύσει χρόνο και προσπάθεια.

Η παρακίνηση μπορεί να είναι εσωτερική, όπως η προσωπική ικανοποίηση από τη μάθηση, ή εξωτερική, όπως η ανάγκη επαγγελματικής ή ακαδημαϊκής χρήσης της γλώσσας.

Γλωσσικό άγχος

Η εκμάθηση μιας ξένης γλώσσας μπορεί να συνοδεύεται από συναισθηματικές δυσκολίες, όπως φόβος λάθους ή άγχος κατά την επικοινωνία.

Η αξιολόγηση αυτών των παραγόντων βοηθά στην κατανόηση των εμποδίων που μπορεί να επηρεάζουν τη μαθησιακή απόδοση.

Χορήγηση του ερωτηματολογίου

Το AMQS-63 μπορεί να χορηγηθεί σε μαθητές, φοιτητές ή ενήλικες εκπαιδευόμενους που μαθαίνουν την αγγλική γλώσσα.

Η συμπλήρωση μπορεί να πραγματοποιηθεί:

σε εκπαιδευτικό πλαίσιο,

σε ερευνητικές μελέτες,

σε προγράμματα γλωσσικής εκπαίδευσης,

σε αξιολογήσεις εκπαιδευτικών παρεμβάσεων.

Η διάρκεια συμπλήρωσης εξαρτάται από τον πληθυσμό εφαρμογής και τον τρόπο χορήγησης.

Βαθμολόγηση

Η βαθμολόγηση του AMQS-63 πραγματοποιείται μέσω διαφορετικών συστημάτων ανάλογα με τον τύπο των ερωτήσεων.

Οι πρώτες 43 ερωτήσεις αξιολογούνται μέσω πενταβάθμιας κλίμακας Likert, όπου οι συμμετέχοντες δηλώνουν τον βαθμό συμφωνίας ή διαφωνίας τους.

Οι υπόλοιπες 20 ερωτήσεις αξιολογούνται μέσω τριών επιλογών απάντησης, οι οποίες διαφοροποιούνται ανάλογα με το περιεχόμενο κάθε ερώτησης.

Η συνολική βαθμολογία προκύπτει αθροιστικά, ενώ στις αρνητικά διατυπωμένες ερωτήσεις πραγματοποιείται αντιστροφή της βαθμολογίας, ώστε υψηλότερες τιμές να αντιστοιχούν σε θετικότερες στάσεις και μεγαλύτερη παρακίνηση.

Στατιστική ανάλυση δεδομένων

Η στατιστική ανάλυση του AMQS-63 περιλαμβάνει αρχικά την περιγραφική παρουσίαση των δεδομένων.

Μπορούν να υπολογιστούν:

μέσοι όροι,

τυπικές αποκλίσεις,

διάμεσοι,

κατανομές απαντήσεων,

συνολικές και επιμέρους βαθμολογίες.

Η περιγραφική ανάλυση επιτρέπει την αποτύπωση του γενικού προφίλ στάσεων και κινήτρων ενός πληθυσμού μαθητών.

Έλεγχος αξιοπιστίας

Η αξιοπιστία του AMQS-63 αξιολογείται μέσω ψυχομετρικών δεικτών εσωτερικής συνέπειας.

Ο συντελεστής Cronbach’s α χρησιμοποιείται για να εξεταστεί κατά πόσο τα στοιχεία του ερωτηματολογίου παρουσιάζουν συνοχή μεταξύ τους.

Στην αρχική αξιολόγηση του εργαλείου αναφέρεται ικανοποιητική εσωτερική συνέπεια με δείκτη Cronbach’s α = 0,76.

Παράλληλα, σε σύγχρονες εφαρμογές μπορεί να χρησιμοποιηθεί και ο συντελεστής McDonald’s ω για πληρέστερη ψυχομετρική αξιολόγηση.

Έλεγχος εγκυρότητας

Η εγκυρότητα του AMQS-63 αφορά τον βαθμό στον οποίο το εργαλείο αξιολογεί πραγματικά τις στάσεις και τα κίνητρα που σχετίζονται με τη γλωσσική μάθηση.

Η δομική εγκυρότητα μπορεί να εξεταστεί μέσω:

Διερευνητικής Ανάλυσης Παραγόντων,

Επιβεβαιωτικής Ανάλυσης Παραγόντων,

ελέγχων συσχέτισης με άλλους δείκτες γλωσσικής επίδοσης.

Η εγκυρότητα περιεχομένου βασίζεται στη θεωρητική σύνδεση των ερωτήσεων με τα μοντέλα εκμάθησης δεύτερης γλώσσας.

Συγκρίσεις μεταξύ ομάδων

Το AMQS-63 μπορεί να χρησιμοποιηθεί για συγκρίσεις μεταξύ διαφορετικών ομάδων μαθητών.

Οι συγκρίσεις μπορεί να αφορούν:

φύλο,

ηλικία,

επίπεδο γλωσσικής επάρκειας,

εκπαιδευτικό επίπεδο,

χρόνια εκμάθησης της γλώσσας.

Οι στατιστικοί έλεγχοι διαφορών μπορούν να αναδείξουν παράγοντες που συνδέονται με διαφορετικές στάσεις και επίπεδα παρακίνησης.

Συσχετίσεις με γλωσσική επίδοση

Οι βαθμολογίες του AMQS-63 μπορούν να συσχετιστούν με δείκτες γλωσσικής επίδοσης.

Μπορούν να εξεταστούν σχέσεις μεταξύ:

παρακίνησης και βαθμολογίας,

στάσεων και γλωσσικής επίδοσης,

άγχους και μαθησιακών αποτελεσμάτων.

Οι αναλύσεις αυτές μπορούν να συμβάλουν στην κατανόηση των παραγόντων που προβλέπουν επιτυχή εκμάθηση μιας ξένης γλώσσας.

Εφαρμογές στην εκπαιδευτική έρευνα

Το AMQS-63 μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε:

μελέτες εκμάθησης δεύτερης γλώσσας,

αξιολόγηση προγραμμάτων αγγλικής εκπαίδευσης,

έρευνες μαθητικής παρακίνησης,

διαπολιτισμικές συγκρίσεις,

μελέτες εκπαιδευτικών παρεμβάσεων.

Η χρήση του επιτρέπει τη βαθύτερη κατανόηση των ψυχολογικών παραγόντων που επηρεάζουν τη γλωσσική μάθηση.

Περιορισμοί

Το AMQS-63 βασίζεται σε δεδομένα αυτοαναφοράς και επομένως οι απαντήσεις μπορεί να επηρεάζονται από κοινωνικά επιθυμητές απαντήσεις ή προσωπικές αντιλήψεις.

Οι στάσεις και τα κίνητρα μπορούν επίσης να μεταβάλλονται με την πάροδο του χρόνου και ανάλογα με το εκπαιδευτικό περιβάλλον.

Για τον λόγο αυτό τα αποτελέσματα είναι σημαντικό να ερμηνεύονται σε συνδυασμό με αντικειμενικούς δείκτες γλωσσικής επίδοσης.

Συμπεράσματα

Το AMQS-63: Ερωτηματολόγιο Στάσεων και Παρώθησης αποτελεί ένα σημαντικό εργαλείο για τη διερεύνηση των ψυχολογικών και κινητήριων παραγόντων που επηρεάζουν την εκμάθηση της αγγλικής γλώσσας.

Η δυνατότητα μέτρησης στάσεων, κινήτρων και συναισθηματικών παραγόντων παρέχει πολύτιμες πληροφορίες για εκπαιδευτικούς και ερευνητές.

Η εφαρμογή κατάλληλων στατιστικών και ψυχομετρικών μεθόδων επιτρέπει την αξιόπιστη αξιολόγηση του εργαλείου και συμβάλλει στον σχεδιασμό αποτελεσματικότερων προγραμμάτων γλωσσικής εκπαίδευσης.

Βιβλιογραφία

Gardner, R. C. (1988). The socio‐educational model of second-language learning: Assumptions, findings, and issues. Language Learning, 38(1), 101–126.

MacIntyre, P. D., & Gardner, R. C. (1989). Anxiety and second-language learning: Toward a theoretical clarification. Language Learning, 39(2), 251–275.

Al-Mubireek, S. (2020). An Attitude/Motivation Test Battery (AMTB) of English language learning among students across genders, tracks and proficiency levels at a leading Saudi university. The Asian EFL Journal Quarterly, 24(3), 26–50.