Μέτρηση του Εργασιακού Άγχους [MW-RS-89]

Περιγραφή της Κλίμακας

Το ASSET (A Shortened Stress Evaluation Tool) αποτελεί ένα οργανωσιακό εργαλείο αξιολόγησης που αναπτύχθηκε στο πλαίσιο της έρευνας για το εργασιακό άγχος και την επαγγελματική ευημερία. Συνδέεται με το έργο των Cary Cooper και Susan Cartwright και σχεδιάστηκε για να παρέχει μια συστηματική και πολυδιάστατη αποτύπωση των παραγόντων που σχετίζονται με το στρες στον χώρο εργασίας.

Σε αντίθεση με εργαλεία που επικεντρώνονται αποκλειστικά στα συμπτώματα άγχους, το ASSET υιοθετεί μια ευρύτερη οργανωσιακή προσέγγιση, εξετάζοντας τις πιθανές πηγές εργασιακού στρες, την αντίληψη του εργαζομένου για τον οργανισμό, καθώς και δείκτες που σχετίζονται με την ψυχολογική και σωματική του υγεία. Με τον τρόπο αυτό, μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη δημιουργία ενός συνολικότερου προφίλ της ψυχοκοινωνικής κατάστασης του εργασιακού περιβάλλοντος.

Στόχος

Βασικός στόχος του ASSET είναι η αναγνώριση των σημαντικότερων ψυχοκοινωνικών κινδύνων και στρεσογόνων παραγόντων που ενδέχεται να επηρεάζουν την ευημερία και την επαγγελματική λειτουργικότητα των εργαζομένων.

Η αξιολόγηση μπορεί να συμβάλει στον εντοπισμό προβλημάτων που σχετίζονται με τον φόρτο εργασίας, τον έλεγχο της εργασίας, τις εργασιακές σχέσεις, την εργασιακή ασφάλεια, τις οργανωτικές αλλαγές και τη σχέση μεταξύ επαγγελματικής και προσωπικής ζωής. Παράλληλα, επιτρέπει τη διερεύνηση πιθανών επιπτώσεων του εργασιακού στρες στην ψυχολογική και σωματική ευημερία.

Σε οργανωσιακό επίπεδο, τα αποτελέσματα μπορούν να αξιοποιηθούν για τον σχεδιασμό παρεμβάσεων που αποσκοπούν στη μείωση των ψυχοκοινωνικών κινδύνων, στη βελτίωση των συνθηκών εργασίας και στην ενίσχυση της ευημερίας του ανθρώπινου δυναμικού.

Δομή και Περιεχόμενο

Το ASSET προσεγγίζει το εργασιακό στρες ως πολυπαραγοντικό φαινόμενο. Οι περιοχές που διερευνώνται σχετίζονται με διαφορετικές πτυχές της εργασιακής εμπειρίας και μπορούν να περιλαμβάνουν παράγοντες όπως:

Work Relationships: ποιότητα των σχέσεων και της επικοινωνίας με συναδέλφους και προϊσταμένους.

Work-Life Balance: δυσκολίες εξισορρόπησης των επαγγελματικών υποχρεώσεων με την προσωπική και οικογενειακή ζωή.

Overload: υπερβολικός φόρτος εργασίας, πίεση χρόνου και απαιτήσεις που ενδέχεται να υπερβαίνουν τους διαθέσιμους πόρους του εργαζομένου.

Job Security: αντιλαμβανόμενη αβεβαιότητα σχετικά με τη σταθερότητα και το μέλλον της εργασίας.

Control: βαθμός αυτονομίας και δυνατότητας του εργαζομένου να επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο οργανώνεται και εκτελείται η εργασία του.

Resources and Communication: επάρκεια των διαθέσιμων πόρων και αποτελεσματικότητα της οργανωσιακής επικοινωνίας.

Aspects of the Job: χαρακτηριστικά της ίδιας της εργασίας που μπορεί να λειτουργούν ως πηγές πίεσης.

Επιπλέον, το εργαλείο εξετάζει πτυχές της αντίληψης των εργαζομένων σχετικά με τη δέσμευση προς τον οργανισμό και τη δέσμευση που θεωρούν ότι επιδεικνύει ο οργανισμός απέναντί τους, καθώς και δείκτες ψυχολογικής και σωματικής υγείας.

Βαθμολόγηση και Στατιστική Ανάλυση

Οι απαντήσεις καταγράφονται μέσω διαβαθμισμένων επιλογών τύπου Likert, σύμφωνα με τις οδηγίες της εκάστοτε έκδοσης του εργαλείου. Οι επιμέρους απαντήσεις μπορούν να συνδυαστούν για τη δημιουργία βαθμολογιών στις αντίστοιχες διαστάσεις του ASSET.

Η στατιστική επεξεργασία μπορεί να περιλαμβάνει περιγραφικά μέτρα, όπως μέσο όρο, τυπική απόκλιση και κατανομή των βαθμολογιών, καθώς και συγκρίσεις μεταξύ διαφορετικών επαγγελματικών ή δημογραφικών ομάδων. Μπορούν επίσης να πραγματοποιηθούν αναλύσεις συσχέτισης και πολυμεταβλητές αναλύσεις για τη διερεύνηση της σχέσης μεταξύ εργασιακών στρεσογόνων παραγόντων, οργανωσιακών χαρακτηριστικών και δεικτών υγείας ή ευημερίας.

Σε επίπεδο οργανισμού, η δημιουργία ενός συνολικού stress profile μπορεί να βοηθήσει στον εντοπισμό των περιοχών που εμφανίζουν μεγαλύτερη επιβάρυνση και συνεπώς απαιτούν προτεραιότητα κατά τον σχεδιασμό παρεμβάσεων.

Αξιοπιστία και Εγκυρότητα

Η ψυχομετρική αξιολόγηση του ASSET έχει αποτελέσει αντικείμενο ερευνητικών εφαρμογών σε διαφορετικούς επαγγελματικούς πληθυσμούς. Η αξιοπιστία των επιμέρους διαστάσεων μπορεί να αξιολογείται μέσω δεικτών εσωτερικής συνέπειας, όπως ο Cronbach’s alpha και, σε σύγχρονες ψυχομετρικές εφαρμογές, ο McDonald’s omega.

Η δομική εγκυρότητα μπορεί να διερευνηθεί μέσω Διερευνητικής Παραγοντικής Ανάλυσης (EFA) ή Επιβεβαιωτικής Παραγοντικής Ανάλυσης (CFA), ενώ η συγκλίνουσα και διακριτή εγκυρότητα μπορούν να εξεταστούν μέσω της σχέσης του ASSET με άλλες μετρήσεις εργασιακού στρες, επαγγελματικής ευημερίας, οργανωσιακής δέσμευσης και ψυχολογικής υγείας.

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται όταν το ASSET χρησιμοποιείται σε διαφορετικά γλωσσικά ή πολιτισμικά περιβάλλοντα. Στις περιπτώσεις αυτές είναι απαραίτητη η κατάλληλη γλωσσική και πολιτισμική προσαρμογή και η επανεξέταση των ψυχομετρικών ιδιοτήτων του στον νέο πληθυσμό.

Σύγχρονες Εφαρμογές

Στο σύγχρονο εργασιακό περιβάλλον, η αξιολόγηση του εργασιακού στρες αποκτά αυξημένη σημασία λόγω της εντατικοποίησης της εργασίας, της ψηφιοποίησης, της τηλεργασίας και της υβριδικής εργασίας, των συχνών οργανωτικών αλλαγών, της εργασιακής αβεβαιότητας και της δυσκολίας διατήρησης ισορροπίας μεταξύ επαγγελματικής και προσωπικής ζωής.

Το ASSET μπορεί να αξιοποιηθεί στο πλαίσιο προγραμμάτων Occupational Health, Human Resources Management, Workplace Well-being και Psychosocial Risk Management, συμβάλλοντας στην αναγνώριση οργανωτικών παραγόντων που μπορούν να τροποποιηθούν μέσω στοχευμένων παρεμβάσεων.

Η αξία της αξιολόγησης είναι μεγαλύτερη όταν τα αποτελέσματα δεν χρησιμοποιούνται αποκλειστικά για την αποτίμηση του ατομικού στρες, αλλά εντάσσονται σε μία συνολικότερη στρατηγική οργανωσιακής πρόληψης. Η συστηματική παρακολούθηση των ψυχοκοινωνικών κινδύνων μπορεί να υποστηρίξει παρεμβάσεις που αφορούν τον σχεδιασμό της εργασίας, την ηγεσία, την επικοινωνία, την κατανομή του φόρτου εργασίας και την υποστήριξη των εργαζομένων.

Χρήση στην Έρευνα

Σε ερευνητικό επίπεδο, το ASSET μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη διερεύνηση της σχέσης του εργασιακού στρες με μεταβλητές όπως η επαγγελματική εξουθένωση, η εργασιακή ικανοποίηση, η οργανωσιακή δέσμευση, η πρόθεση αποχώρησης, η ψυχολογική ευημερία και η αντιλαμβανόμενη οργανωσιακή υποστήριξη.

Η συνδυασμένη εξέταση των πηγών εργασιακού στρες και των συνεπειών τους μπορεί να προσφέρει μία περισσότερο ολοκληρωμένη εικόνα των ψυχοκοινωνικών συνθηκών ενός οργανισμού και να υποστηρίξει τον σχεδιασμό τεκμηριωμένων στρατηγικών για τη βελτίωση της υγείας και της ευημερίας των εργαζομένων.

Βιβλιογραφία

Cartwright, S., & Cooper, C. L. (2002). ASSET: An Organisational Stress Screening Tool – The Management Guide. Manchester: RCL Ltd.

Cooper, C. L., & Cartwright, S. (1997). An intervention strategy for workplace stress. Journal of Psychosomatic Research, 43(1), 7–16.

Faragher, E. B., Cooper, C. L., & Cartwright, S. (2004). A shortened stress evaluation tool (ASSET). Stress and Health, 20(4), 189–201.

International Labour Organization. (2016). Workplace Stress: A Collective Challenge. Geneva: ILO.

World Health Organization. (2022). WHO Guidelines on Mental Health at Work. Geneva: World Health Organization.

World Health Organization & International Labour Organization. (2022). Mental health at work: Policy brief. Geneva: World Health Organization and International Labour Organization.