Περιγραφή

Η Κλίμακα Ισορροπίας Συναισθηματικής Ενσυναίσθησης (Balanced Emotional Empathy Scale – BEES-30) αποτελεί ένα από τα πιο αναγνωρισμένα ψυχομετρικά εργαλεία για την αξιολόγηση της συναισθηματικής ενσυναίσθησης, δηλαδή της ικανότητας ενός ατόμου να βιώνει, να συμμερίζεται και να ανταποκρίνεται στα συναισθήματα των άλλων. Αναπτύχθηκε από τον Albert Mehrabian (1997) ως αναθεωρημένη έκδοση της αρχικής κλίμακας που είχε δημιουργηθεί από τους Mehrabian και Epstein το 1972, με σκοπό τη βελτίωση της αξιοπιστίας και της ψυχομετρικής της ακρίβειας.

Η BEES-30 αποτελείται από 30 δηλώσεις, οι οποίες αξιολογούν τον βαθμό στον οποίο οι συμμετέχοντες επηρεάζονται συναισθηματικά από τις εμπειρίες, τα συναισθήματα και τις δυσκολίες των άλλων ανθρώπων. Η κλίμακα εστιάζει αποκλειστικά στη συναισθηματική διάσταση της ενσυναίσθησης, δηλαδή στην αυτόματη συναισθηματική ανταπόκριση απέναντι στα συναισθήματα των άλλων, και όχι στη γνωστική κατανόηση της οπτικής τους.

Το εργαλείο χρησιμοποιείται ευρέως στην ψυχολογία, την ψυχιατρική, την εκπαίδευση, τις επιστήμες υγείας και την οργανωσιακή έρευνα για τη μελέτη της ενσυναίσθησης, των διαπροσωπικών σχέσεων, της κοινωνικής συμπεριφοράς και της συναισθηματικής νοημοσύνης.

Θεωρητικό υπόβαθρο

Η BEES-30 βασίζεται στη θεωρία του Mehrabian για τη συναισθηματική ενσυναίσθηση (emotional empathy), σύμφωνα με την οποία ορισμένα άτομα παρουσιάζουν μεγαλύτερη φυσική τάση να βιώνουν τα συναισθήματα των άλλων ως δικά τους. Η συναισθηματική ενσυναίσθηση αποτελεί βασικό στοιχείο της κοινωνικής αλληλεπίδρασης και συμβάλλει στην ανάπτυξη της αλληλεγγύης, της συνεργασίας και της κοινωνικής υποστήριξης.

Η κλίμακα διαφοροποιείται από εργαλεία που αξιολογούν κυρίως τη γνωστική ενσυναίσθηση, όπως η ικανότητα κατανόησης της οπτικής ενός άλλου ατόμου. Αντίθετα, η BEES-30 επικεντρώνεται στην αυθόρμητη συναισθηματική συμμετοχή, η οποία αποτελεί σημαντικό παράγοντα για την ανάπτυξη στενών διαπροσωπικών σχέσεων, την παροχή φροντίδας και τη φιλοκοινωνική συμπεριφορά.

Σύγχρονες έρευνες έχουν δείξει ότι η υψηλή συναισθηματική ενσυναίσθηση σχετίζεται με αυξημένη κοινωνική ευαισθησία, καλύτερη ποιότητα διαπροσωπικών σχέσεων, υψηλότερη συναισθηματική νοημοσύνη και περισσότερες φιλοκοινωνικές συμπεριφορές. Ωστόσο, υπερβολικά υψηλά επίπεδα ενσυναίσθησης μπορεί να συνδέονται με συναισθηματική εξουθένωση, ιδιαίτερα σε επαγγέλματα φροντίδας.

Ψυχομετρικά χαρακτηριστικά

Η BEES-30 αποτελείται από 30 δηλώσεις, από τις οποίες 15 είναι θετικά διατυπωμένες και 15 αρνητικά διατυπωμένες. Οι συμμετέχοντες απαντούν χρησιμοποιώντας εννεαβάθμια κλίμακα Likert, με τιμές από −4 (συμφωνώ απόλυτα) έως +4 (διαφωνώ απόλυτα). Η συνολική βαθμολογία υπολογίζεται ως αλγεβρική διαφορά μεταξύ των θετικών και των αρνητικών στοιχείων και κυμαίνεται από −36 έως +36, με υψηλότερες τιμές να υποδηλώνουν υψηλότερα επίπεδα συναισθηματικής ενσυναίσθησης.

Η αρχική μελέτη ανέδειξε πολύ καλή εσωτερική συνοχή (Cronbach’s α = 0,83), ενώ η αξιοπιστία επαναληπτικών μετρήσεων σε διάστημα έξι εβδομάδων ήταν r = 0,77. Επιπλέον, η αναθεωρημένη μορφή της κλίμακας παρουσίασε υψηλή συσχέτιση (r = 0,77) με την αρχική έκδοση του 1972, υποστηρίζοντας την εγκυρότητα του εργαλείου.

Στις σύγχρονες ψυχομετρικές εφαρμογές, η αξιολόγηση του εργαλείου συμπληρώνεται με τον συντελεστή McDonald’s ω, καθώς και με Εξερευνητική Παραγοντική Ανάλυση (Exploratory Factor Analysis – EFA) και Επιβεβαιωτική Παραγοντική Ανάλυση (Confirmatory Factor Analysis – CFA) για τη διερεύνηση της παραγοντικής δομής του.

Ανάλυση δεδομένων

Η στατιστική επεξεργασία περιλαμβάνει τον υπολογισμό της συνολικής βαθμολογίας συναισθηματικής ενσυναίσθησης, αφού προηγηθεί η αντιστροφή των αρνητικά διατυπωμένων στοιχείων. Η περιγραφική στατιστική περιλαμβάνει μέσους όρους, τυπικές αποκλίσεις, ποσοστιαίες κατανομές και ελέγχους κανονικότητας.

Η αξιοπιστία εξετάζεται μέσω των συντελεστών Cronbach’s α και McDonald’s ω, ενώ η παραγοντική δομή αξιολογείται με Exploratory Factor Analysis (EFA) και Confirmatory Factor Analysis (CFA).

Οι βαθμολογίες της BEES-30 μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε αναλύσεις συσχέτισης, πολλαπλή γραμμική παλινδρόμηση, λογιστική παλινδρόμηση και μοντέλα δομικών εξισώσεων (Structural Equation Modeling – SEM), προκειμένου να διερευνηθούν οι σχέσεις της συναισθηματικής ενσυναίσθησης με μεταβλητές όπως η συναισθηματική νοημοσύνη, η προσωπικότητα, η κοινωνική υποστήριξη, η επαγγελματική εξουθένωση, η ψυχική ευεξία, η ικανοποίηση από τις διαπροσωπικές σχέσεις και οι φιλοκοινωνικές συμπεριφορές.

Η BEES-30 χρησιμοποιείται επίσης για την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας εκπαιδευτικών και ψυχοθεραπευτικών παρεμβάσεων που στοχεύουν στην ενίσχυση της ενσυναίσθησης.

Εφαρμογές

Η BEES-30 χρησιμοποιείται ευρέως στην κλινική ψυχολογία, τη συμβουλευτική, την ψυχολογία της υγείας, την εκπαιδευτική ψυχολογία και τις επιστήμες υγείας. Αποτελεί σημαντικό εργαλείο στην εκπαίδευση επαγγελματιών υγείας, ψυχολόγων, κοινωνικών λειτουργών, εκπαιδευτικών και νοσηλευτών, όπου η ενσυναίσθηση αποτελεί βασική επαγγελματική δεξιότητα.

Παράλληλα, αξιοποιείται σε έρευνες που εξετάζουν τη σχέση της ενσυναίσθησης με την ψυχική υγεία, τη συναισθηματική νοημοσύνη, την ηγεσία, τη συνεργασία, την κοινωνική συμπεριφορά και την ποιότητα των διαπροσωπικών σχέσεων.

Βιβλιογραφία

Mehrabian, A. (1997). Manual for the Balanced Emotional Empathy Scale (BEES). Available from Albert Mehrabian.

Mehrabian, A., & Epstein, N. (1972). A measure of emotional empathy. Journal of Personality, 40(4), 525–543.

Davis, M. H. (1983). Measuring individual differences in empathy: Evidence for a multidimensional approach. Journal of Personality and Social Psychology, 44(1), 113–126.

Decety, J., & Jackson, P. L. (2004). The functional architecture of human empathy. Behavioral and Cognitive Neuroscience Reviews, 3(2), 71–100.

Cuff, B. M. P., Brown, S. J., Taylor, L., & Howat, D. J. (2016). Empathy: A review of the concept. Emotion Review, 8(2), 144–153.