Κλίμακα Σφαιρών Ελέγχου (Paulhus‚ 1983) [SCSP-20]Κλίμακα Σφαιρών Ελέγχου [SOC]

Περιγραφή

Η Κλίμακα Σφαιρών Ελέγχου (Spheres of Control Scale – SOC) αποτελεί ψυχομετρικό εργαλείο που έχει σχεδιαστεί για την αξιολόγηση της αντίληψης που έχει το άτομο σχετικά με τον βαθμό ελέγχου που μπορεί να ασκήσει σε διαφορετικούς τομείς της ζωής του. Σε αντίθεση με πιο γενικές προσεγγίσεις του locus of control, η SOC εξετάζει τον αντιλαμβανόμενο έλεγχο σε επιμέρους σφαίρες, προσφέροντας περισσότερο διαφοροποιημένη εικόνα της προσωπικής αίσθησης ελέγχου.

Η κλίμακα διακρίνει τρεις βασικές διαστάσεις: Προσωπικό Έλεγχο (Personal Control), Διαπροσωπικό Έλεγχο (Interpersonal Control) και Κοινωνικοπολιτικό Έλεγχο (Sociopolitical Control).

Σκοπός

Κύριος στόχος της SOC είναι η μέτρηση της αντιλαμβανόμενης αίσθησης ελέγχου σε διαφορετικά περιβάλλοντα και καταστάσεις της καθημερινής ζωής. Η αξιολόγηση αυτή μπορεί να συμβάλει στην καλύτερη κατανόηση του τρόπου με τον οποίο το άτομο αντιλαμβάνεται την ικανότητά του να επηρεάζει προσωπικά γεγονότα, διαπροσωπικές σχέσεις και ευρύτερες κοινωνικές ή πολιτικές διαδικασίες.

Η αίσθηση ελέγχου μπορεί επίσης να εξεταστεί σε σχέση με μεταβλητές όπως η ψυχική υγεία, η ευημερία, η αυτοεκτίμηση, η ανθεκτικότητα και η ικανότητα αντιμετώπισης απαιτητικών καταστάσεων.

Βασικές Διαστάσεις

Η διάσταση του Προσωπικού Ελέγχου αξιολογεί τον βαθμό στον οποίο το άτομο θεωρεί ότι μπορεί να επηρεάζει προσωπικές επιτυχίες, αποτυχίες και σημαντικές εκβάσεις της ζωής του.

Ο Διαπροσωπικός Έλεγχος αφορά την αντίληψη του ατόμου ότι μπορεί να επηρεάζει τις διαπροσωπικές του σχέσεις και τις αλληλεπιδράσεις με άλλους ανθρώπους.

Ο Κοινωνικοπολιτικός Έλεγχος αφορά την αντίληψη επιρροής σε κοινωνικά, πολιτικά και ευρύτερα συστημικά ζητήματα.

Ερευνητική και Εφαρμοσμένη Αξιοποίηση

Η SOC μπορεί να αξιοποιηθεί σε έρευνες που αφορούν το locus of control, την αυτοεκτίμηση, την ψυχολογική ευημερία, την ανθεκτικότητα, την κοινωνική συμμετοχή και την επαγγελματική λειτουργικότητα.

Η πολυδιάστατη δομή της επιτρέπει στους ερευνητές να διερευνούν εάν ένα άτομο παρουσιάζει διαφορετικά επίπεδα αντιλαμβανόμενου ελέγχου ανάλογα με τον τομέα της ζωής του, αντί να αντιμετωπίζουν την αίσθηση ελέγχου ως ένα ενιαίο και αδιαφοροποίητο χαρακτηριστικό.

Βαθμολόγηση

Οι συμμετέχοντες απαντούν σε σειρά δηλώσεων χρησιμοποιώντας κλίμακα τύπου Likert, για παράδειγμα από 1 («Διαφωνώ έντονα») έως 5 («Συμφωνώ έντονα»).

Οι απαντήσεις αθροίζονται ή συνδυάζονται ξεχωριστά για κάθε σφαίρα ελέγχου. Σύμφωνα με το διαθέσιμο υλικό, υψηλότερες βαθμολογίες αντιστοιχούν σε μεγαλύτερη αντιλαμβανόμενη αίσθηση ελέγχου.

Η ακριβής κωδικοποίηση και η ερμηνεία θα πρέπει να ακολουθούν τις οδηγίες της συγκεκριμένης έκδοσης της κλίμακας, ιδιαίτερα ως προς τυχόν αντίστροφα βαθμολογούμενα στοιχεία.

Ψυχομετρική Ανάλυση

Η ανάλυση των δεδομένων μπορεί να περιλαμβάνει την εξέταση της εσωτερικής συνέπειας των επιμέρους διαστάσεων, της αξιοπιστίας και της εγκυρότητας της κλίμακας. Μπορούν επίσης να πραγματοποιηθούν συσχετίσεις με άλλες ψυχολογικές ή κοινωνικές μεταβλητές και συγκρίσεις μεταξύ διαφορετικών πληθυσμιακών ομάδων.

Η βαθμονόμηση βασίζεται σε μελέτες διαφορετικών δειγμάτων και στην ανάπτυξη κανονιστικών δεδομένων που επιτρέπουν περισσότερο αξιόπιστες συγκρίσεις μεταξύ πληθυσμών και υποομάδων.

Βιβλιογραφία

Paulhus, D. L., & Christie, R. (1981). Spheres of Control: An extension of the Rotter locus of control scale. Journal of Personality and Social Psychology, 41(4), 597–606.

Rotter, J. B. (1966). Generalized expectancies for internal versus external control of reinforcement. Psychological Monographs: General and Applied, 80(1), 1–28.

Lefcourt, H. M. (1982). Locus of Control: Current Trends in Theory and Research. Lawrence Erlbaum Associates.

Skinner, E. A. (1996). A guide to constructs of control. Journal of Personality and Social Psychology, 71(3), 549–570.

Furnham, A., & Steele, H. (1993). Measuring locus of control: A critique of general, children’s, health- and work-related locus of control questionnaires. British Journal of Psychology, 84(4), 443–479.