Κλίμακα Μοναξιάς και Κοινωνικής Δυσαρέσκειας [LSDS-23]

Loneliness and Social Dissatisfaction Scale

Περιγραφή

Η Κλίμακα Μοναξιάς και Κοινωνικής Δυσαρέσκειας (Loneliness and Social Dissatisfaction Scale – LSDS-23) είναι ένα ψυχομετρικό εργαλείο αυτοαναφοράς που χρησιμοποιείται για την αξιολόγηση της μοναξιάς και της κοινωνικής δυσαρέσκειας σε παιδιά σχολικής ηλικίας.

Η αρχική κλίμακα αναπτύχθηκε για τη μελέτη της μοναξιάς στην παιδική ηλικία και στη συνέχεια αναθεωρήθηκε με μεγαλύτερη έμφαση στις κοινωνικές εμπειρίες των παιδιών στο σχολικό περιβάλλον. Απευθύνεται σε παιδιά σχολικής ηλικίας, από τη Γ΄ Δημοτικού και άνω, και διερευνά τον τρόπο με τον οποίο το ίδιο το παιδί αντιλαμβάνεται τις σχέσεις του με τους συνομηλίκους του.

Η ελληνική προσαρμογή περιλαμβάνει 23 ερωτήσεις. Οι πρώτες 16 ερωτήσεις προέρχονται από την πρωτότυπη κλίμακα, ενώ 7 επιπλέον ερωτήσεις προστέθηκαν κατά την ελληνική προσαρμογή, ώστε να αποτυπώνονται πληρέστερα η κοινωνική απομόνωση και η ανεπαρκής ικανοποίηση από τις διαπροσωπικές σχέσεις.

Η LSDS-23 δεν περιορίζεται μόνο στο συναίσθημα της μοναξιάς. Εξετάζει επίσης την αντίληψη του παιδιού για τις κοινωνικές του σχέσεις, την πιθανή αποδοκιμασία ή απόρριψη που βιώνει, τις αιτίες στις οποίες αποδίδει αυτή την κατάσταση και την αντίληψή του για τις δικές του κοινωνικές δυνατότητες.

Σκοπός

Βασικός σκοπός της LSDS-23 είναι η αξιολόγηση της υποκειμενικής εμπειρίας της μοναξιάς και της κοινωνικής δυσαρέσκειας κατά την παιδική ηλικία.

Η αρχική μορφή της κλίμακας σχεδιάστηκε το 1984 για τη γενικότερη αξιολόγηση της μοναξιάς στα παιδιά. Μετά την αναθεώρησή της το 1985, η αξιολόγηση επικεντρώθηκε περισσότερο στις κοινωνικές εμπειρίες και σχέσεις που αναπτύσσονται στο σχολικό περιβάλλον.

Μέσω της κλίμακας μπορούν να διερευνηθούν:

η υποκειμενική αίσθηση μοναξιάς,

η κοινωνική δυσαρέσκεια,

η κοινωνική απομόνωση,

η ικανοποίηση ή η ανεπαρκής ικανοποίηση από τις σχέσεις με συνομηλίκους,

η αντίληψη πιθανής αποδοκιμασίας στις κοινωνικές σχέσεις,

καθώς και οι αντιλήψεις του παιδιού για τις αιτίες της κοινωνικής του κατάστασης και τις δικές του κοινωνικές δυνατότητες.

Η έμφαση δίνεται κυρίως στις εμπειρίες που διαμορφώνονται στο σχολείο και στις σχέσεις με τους συνομηλίκους.

Δομή της Κλίμακας

Η ελληνική προσαρμογή της LSDS αποτελείται από 23 ερωτήσεις.

Οι πρώτες 16 ερωτήσεις αντιστοιχούν στην πρωτότυπη μορφή της κλίμακας, ενώ οι υπόλοιπες 7 ερωτήσεις προστέθηκαν στην ελληνική προσαρμογή.

Η προσθήκη των επτά ερωτήσεων πραγματοποιήθηκε ώστε να λαμβάνονται περισσότερο υπόψη δύο σημαντικές διαστάσεις της κοινωνικής εμπειρίας των παιδιών:

η κοινωνική απομόνωση και

η ελλιπής ικανοποίηση από τις σχέσεις με τους συνομηλίκους.

Η συγκεκριμένη προσθήκη επιδίωξε να αντιμετωπίσει έναν περιορισμό της αρχικής κλίμακας, η οποία περιλάμβανε αναλογικά περισσότερα ερωτήματα επικεντρωμένα στην υποκειμενική αντίληψη της μοναξιάς.

Το περιεχόμενο των επτά πρόσθετων ερωτήσεων προέκυψε μέσα από την ανάλυση των απαντήσεων των παιδιών κατά την πιλοτική έρευνα και ειδικότερα από συνεντεύξεις στις οποίες τα παιδιά περιέγραφαν τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνονται και βιώνουν τη μοναξιά.

Τρόπος Χορήγησης

Η LSDS-23 είναι κλίμακα αυτοαναφοράς.

Τα παιδιά καλούνται να απαντήσουν στις προτάσεις/ερωτήσεις επιλέγοντας μία από τρεις διαθέσιμες κατηγορίες:

Ποτέ

Μερικές φορές

Πάντα

Οι απαντήσεις βαθμολογούνται σε κλίμακα από 1 έως 3.

Η χρήση τριών σαφώς διαφοροποιημένων επιλογών απάντησης διευκολύνει τη χορήγηση της κλίμακας σε παιδιά σχολικής ηλικίας.

Βαθμολόγηση

Η βαθμολόγηση πραγματοποιείται μέσω της άθροισης των βαθμών όλων των απαντήσεων.

Με βάση τις πληροφορίες που παρέχονται για την ελληνική προσαρμογή, η συνολική βαθμολογία χρησιμοποιείται ως δείκτης της μοναξιάς και της κοινωνικής δυσαρέσκειας που βιώνει το παιδί.

Κατά την ελληνική προσαρμογή αναφέρεται:

Μέσος όρος = 1,40

Τυπική απόκλιση = 0,30

Το διαθέσιμο υλικό δεν παρέχει συγκεκριμένα κλινικά σημεία αποκοπής για την κατηγοριοποίηση των παιδιών. Επομένως, η βαθμολογία είναι προτιμότερο να ερμηνεύεται σε συνάρτηση με τα δεδομένα αναφοράς και το ευρύτερο πλαίσιο αξιολόγησης.

Δείγμα Ελληνικής Προσαρμογής

Η ελληνική προσαρμογή της LSDS-23 βασίστηκε σε δείγμα 238 μαθητών της Δ΄ και της Στ΄ Δημοτικού.

Η μέση ηλικία ήταν:

9,3 έτη για τους μαθητές της Δ΄ Δημοτικού και

11,2 έτη για τους μαθητές της Στ΄ Δημοτικού.

Κατά τη διαδικασία προσαρμογής πραγματοποιήθηκαν συγκρίσεις με την πρωτότυπη κλίμακα, χρησιμοποιήθηκαν παράλληλες δοκιμασίες και πραγματοποιήθηκαν συνεντεύξεις με τα παιδιά.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι τόσο η αρχική έκδοση των 16 ερωτήσεων όσο και η διευρυμένη ελληνική μορφή των 23 ερωτήσεων παρουσίαζαν ικανοποιητική εσωτερική συνοχή.

Ανάλυση και Χρήση Δεδομένων

Τα δεδομένα της LSDS-23 μπορούν να αξιοποιηθούν για την ποσοτική διερεύνηση της μοναξιάς και της κοινωνικής δυσαρέσκειας σε παιδιά σχολικής ηλικίας.

Περιγραφική Στατιστική: Μπορούν να υπολογιστούν μέσοι όροι, τυπικές αποκλίσεις και κατανομές των βαθμολογιών για τη συνολική κλίμακα.

Ανάλυση Αξιοπιστίας: Η εσωτερική συνέπεια μπορεί να αξιολογηθεί μέσω του συντελεστή Cronbach’s alpha.

Παραγοντική Ανάλυση: Μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη διερεύνηση της δομής της κλίμακας και του βαθμού στον οποίο τα ερωτήματα αντανακλούν έναν κοινό υποκείμενο παράγοντα.

Ανάλυση Συσχετίσεων: Οι βαθμολογίες μπορούν να εξεταστούν σε σχέση με μεταβλητές που αφορούν τις σχέσεις με συνομηλίκους, την κοινωνική αλληλεπίδραση και άλλες συναφείς ψυχοκοινωνικές διαστάσεις.

Συγκριτικές Αναλύσεις: Μπορούν να διερευνηθούν πιθανές διαφοροποιήσεις ανάλογα με την ηλικία, τη σχολική τάξη, το φύλο ή άλλες μεταβλητές, ανάλογα με τον σχεδιασμό της έρευνας.

Αξιοπιστία

Η ελληνική προσαρμογή παρουσιάζει ικανοποιητική εσωτερική συνέπεια.

Για το συνολικό δείγμα αναφέρεται:

Cronbach’s α = 0,85

Παράλληλα, στο διαθέσιμο υλικό αναφέρονται επιμέρους τιμές αξιοπιστίας για τις διαφορετικές σχολικές τάξεις, οι οποίες κυμαίνονται περίπου από 0,80 έως 0,87.

Ως προς το φύλο, αναφέρεται:

Cronbach’s α = 0,85 για τα αγόρια

Cronbach’s α = 0,85 για τα κορίτσια

Τα αποτελέσματα αυτά υποστηρίζουν την εσωτερική συνέπεια της ελληνικής προσαρμογής της κλίμακας.

Εγκυρότητα

Το διαθέσιμο υλικό παρέχει ενδείξεις ικανοποιητικής εγκυρότητας εννοιολογικής κατασκευής.

Η παραγοντική ανάλυση της ελληνικής προσαρμογής ανέδειξε την ύπαρξη ενός βασικού παράγοντα, στον οποίο φόρτισαν όλες οι ερωτήσεις εκτός από μία.

Παρόμοιο πρότυπο είχε παρατηρηθεί και στην πρωτότυπη κλίμακα.

Πρόσθετες ενδείξεις εγκυρότητας παρέχονται από τις συσχετίσεις της LSDS-23 με άλλες μεταβλητές, οι οποίες, σύμφωνα με το διαθέσιμο υλικό, κινούνταν προς τη θεωρητικά αναμενόμενη κατεύθυνση.

Τα στοιχεία αυτά υποστηρίζουν τη χρήση της κλίμακας για την αξιολόγηση της μοναξιάς και της κοινωνικής δυσαρέσκειας στον πληθυσμό για τον οποίο έχει προσαρμοστεί.

Ερμηνεία Αποτελεσμάτων

Η LSDS-23 αξιολογεί την υποκειμενική εμπειρία του παιδιού σχετικά με τη μοναξιά και την ποιότητα των κοινωνικών του σχέσεων.

Κατά συνέπεια, τα αποτελέσματα προσφέρουν πληροφορίες για τον τρόπο με τον οποίο το ίδιο το παιδί αντιλαμβάνεται τη θέση του μέσα στο κοινωνικό περιβάλλον και ιδιαίτερα στις σχέσεις με τους συνομηλίκους του στο σχολείο.

Η συνολική βαθμολογία είναι σκόπιμο να εξετάζεται μαζί με το ευρύτερο προφίλ του παιδιού και όχι ως μεμονωμένος δείκτης.

Η κλίμακα μπορεί να συμβάλει στον εντοπισμό παιδιών που αναφέρουν αυξημένη μοναξιά, κοινωνική απομόνωση ή δυσαρέσκεια από τις σχέσεις τους, αλλά δεν αποτελεί από μόνη της διαγνωστικό εργαλείο για ψυχική ή αναπτυξιακή διαταραχή.

Εφαρμογές

Η LSDS-23 μπορεί να αξιοποιηθεί κυρίως σε εκπαιδευτικά, αναπτυξιακά και ερευνητικά πλαίσια.

Μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη μελέτη της μοναξιάς και της κοινωνικής δυσαρέσκειας σε παιδιά σχολικής ηλικίας, τη διερεύνηση των σχέσεων με συνομηλίκους και την εξέταση ατομικών διαφορών στην κοινωνική εμπειρία.

Μπορεί επίσης να συμβάλει στον εντοπισμό παιδιών που αναφέρουν δυσκολίες στις κοινωνικές τους σχέσεις και για τα οποία ενδέχεται να είναι χρήσιμη μια περισσότερο ολοκληρωμένη διερεύνηση του κοινωνικού και συναισθηματικού τους περιβάλλοντος.

Σε ερευνητικό επίπεδο, η κλίμακα μπορεί να συνδυαστεί με άλλα εργαλεία αξιολόγησης κοινωνικής επάρκειας, αυτοαντίληψης, σχέσεων με συνομηλίκους ή άλλων συναφών ψυχοκοινωνικών χαρακτηριστικών.

Συμπεράσματα

Η Κλίμακα Μοναξιάς και Κοινωνικής Δυσαρέσκειας [LSDS-23] αποτελεί ένα εργαλείο αυτοαναφοράς για την αξιολόγηση της υποκειμενικής εμπειρίας της μοναξιάς και της κοινωνικής δυσαρέσκειας σε παιδιά σχολικής ηλικίας.

Η ελληνική προσαρμογή επεκτείνει την αρχική μορφή των 16 ερωτήσεων σε 23, προσθέτοντας επτά ερωτήματα που επιτρέπουν πληρέστερη διερεύνηση της κοινωνικής απομόνωσης και της ανεπαρκούς ικανοποίησης από τις σχέσεις.

Η ελληνική μελέτη προσαρμογής σε 238 μαθητές Δ΄ και Στ΄ Δημοτικού παρέχει ενδείξεις ικανοποιητικής εγκυρότητας εννοιολογικής κατασκευής και καλής εσωτερικής συνέπειας, με συνολικό Cronbach’s α = 0,85.

Η LSDS-23 μπορεί επομένως να αποτελέσει χρήσιμο εργαλείο για τη μελέτη της κοινωνικής και συναισθηματικής εμπειρίας των παιδιών, ιδιαίτερα όταν τα αποτελέσματά της εντάσσονται σε μια ευρύτερη αξιολόγηση των σχέσεων με συνομηλίκους και του σχολικού περιβάλλοντος.

Βιβλιογραφία

Asher, S. R., Hymel, S., & Renshaw, P. D. (1984). Loneliness in children. Child Development, 55, 1456–1464.

Asher, S. R., & Wheeler, V. A. (1985). Children’s loneliness: A comparison of rejected and neglected peer status. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 53, 500–505.

Cassidy, J., & Asher, S. R. (1992). Loneliness and peer relations in young children. Child Development, 63, 350–365.

Galanaki, E. P., & Kalantzi-Azizi, A. (1999). Loneliness and social dissatisfaction: Its relation with children’s self-efficacy for peer interaction. Child Study Journal, 29, 1–22.