Ερωτηματολόγιο Leymann για την Ψυχολογική Τρομοκράτηση [LIPT-45]

Περιγραφή του Εργαλείου

Το Leymann Inventory of Psychological Terrorization (LIPT-45) αποτελεί ένα ψυχομετρικό εργαλείο αξιολόγησης που αναπτύχθηκε από τον Heinz Leymann με σκοπό τη συστηματική καταγραφή και μέτρηση εμπειριών ψυχολογικής παρενόχλησης στον χώρο εργασίας (workplace mobbing).

Το εργαλείο περιλαμβάνει 45 δηλώσεις οι οποίες περιγράφουν διαφορετικές μορφές επαναλαμβανόμενων αρνητικών συμπεριφορών που μπορεί να βιώσει ένα άτομο στο εργασιακό περιβάλλον από συναδέλφους, προϊσταμένους ή άλλους συνεργάτες.

Οι συμπεριφορές που αξιολογούνται αφορούν μορφές ψυχολογικής πίεσης, κοινωνικού αποκλεισμού, υποβάθμισης και επιθετικής μεταχείρισης που μπορούν να επηρεάσουν την επαγγελματική και ψυχολογική λειτουργία του εργαζομένου.

Οι βασικές διαστάσεις του LIPT περιλαμβάνουν:

Περιορισμός Επικοινωνίας

Αξιολογεί συμπεριφορές που περιορίζουν την ελεύθερη επικοινωνία του ατόμου, όπως η αποφυγή διαλόγου, η απόκρυψη πληροφοριών ή η παρεμπόδιση έκφρασης απόψεων.

Κοινωνική Απομόνωση

Εξετάζει πρακτικές κοινωνικού αποκλεισμού, απομάκρυνσης ή περιθωριοποίησης του εργαζομένου από την ομάδα εργασίας.

Διατάραξη Προσωπικής και Επαγγελματικής Φήμης

Αφορά συμπεριφορές που πλήττουν την εικόνα, την αξιοπιστία ή την κοινωνική θέση του ατόμου στον εργασιακό χώρο.

Επαγγελματική Υποβάθμιση

Αξιολογεί ενέργειες που περιορίζουν τον επαγγελματικό ρόλο, μειώνουν την αξία της εργασίας ή αναθέτουν ακατάλληλα ή υποτιμητικά καθήκοντα.

Επιθέσεις στην Υγεία και την Προσωπικότητα

Περιλαμβάνει συμπεριφορές που σχετίζονται με ψυχολογική πίεση, απειλές, προσβολές ή ενέργειες που επηρεάζουν την προσωπική ευημερία.

Στόχος

Ο βασικός στόχος του LIPT-45 είναι η αναγνώριση και ποσοτική αξιολόγηση συστηματικών μορφών ψυχολογικής παρενόχλησης στον εργασιακό χώρο.

Ειδικότερα, το εργαλείο αποσκοπεί:

• στην καταγραφή της συχνότητας και της έντασης αρνητικών εργασιακών συμπεριφορών,
• στην αξιολόγηση της έκθεσης ενός ατόμου σε φαινόμενα mobbing,
• στη διερεύνηση των επιπτώσεων της εργασιακής παρενόχλησης στην ψυχική υγεία και την επαγγελματική λειτουργικότητα,
• στην υποστήριξη ερευνητικών και οργανωσιακών παρεμβάσεων για τη βελτίωση του εργασιακού περιβάλλοντος.

Το LIPT μπορεί να χρησιμοποιηθεί από ερευνητές, ψυχολόγους εργασίας, επαγγελματίες ανθρώπινου δυναμικού και οργανισμούς που επιδιώκουν να κατανοήσουν και να αντιμετωπίσουν φαινόμενα εργασιακής κακομεταχείρισης.

Βαθμονόμηση

Το LIPT-45 αξιολογεί τη συχνότητα εμφάνισης συγκεκριμένων αρνητικών εργασιακών συμπεριφορών.

Οι απαντήσεις μπορούν να δίνονται μέσω κλίμακας συχνότητας:

0 – Ποτέ
1 – Σπάνια (μία φορά τον μήνα ή λιγότερο)
2 – Περιστασιακά (περίπου μία φορά την εβδομάδα)
3 – Συχνά (αρκετές φορές την εβδομάδα)
4 – Καθημερινά

Η συνολική αξιολόγηση μπορεί να βασιστεί:

• στον αριθμό των αρνητικών συμπεριφορών που έχουν βιωθεί,
• στη συχνότητα εμφάνισής τους,
• στη διάρκεια έκθεσης του ατόμου,
• στις επιμέρους διαστάσεις ψυχολογικής παρενόχλησης.

Η διάρκεια των συμπεριφορών αποτελεί σημαντικό παράγοντα στην αξιολόγηση του φαινομένου, καθώς η παρατεταμένη έκθεση σε αρνητικές εργασιακές πρακτικές συνδέεται με αυξημένη πιθανότητα σοβαρών επιπτώσεων.

Ανάλυση Δεδομένων

Η ανάλυση των δεδομένων του LIPT-45 μπορεί να περιλαμβάνει:

Περιγραφική Στατιστική

Υπολογίζονται:

• συχνότητες εμφάνισης ανά ερώτηση,
• μέσοι όροι βαθμολογιών,
• τυπικές αποκλίσεις,
• συνολικές βαθμολογίες,
• βαθμολογίες ανά διάσταση.

Η ανάλυση αυτή παρέχει εικόνα της συχνότητας και της έντασης των εμπειριών ψυχολογικής τρομοκράτησης.

Συγκριτική Ανάλυση

Μπορούν να εξεταστούν διαφορές μεταξύ ομάδων εργαζομένων με βάση:

• φύλο,
• ηλικία,
• επαγγελματικό κλάδο,
• τμήμα εργασίας,
• χρόνια εργασιακής εμπειρίας.

Οι συγκρίσεις μπορούν να αναδείξουν ομάδες με αυξημένη έκθεση σε φαινόμενα mobbing.

Συσχετιστική Ανάλυση

Μπορούν να διερευνηθούν σχέσεις μεταξύ της έκθεσης σε ψυχολογική παρενόχληση και άλλων μεταβλητών, όπως:

• επαγγελματική εξουθένωση (burnout),
• εργασιακή ικανοποίηση,
• άγχος,
• καταθλιπτικά συμπτώματα,
• ποιότητα ζωής.

Ψυχομετρική Ανάλυση

Η αξιολόγηση του εργαλείου μπορεί να περιλαμβάνει:

• έλεγχο εσωτερικής συνέπειας μέσω Cronbach’s alpha,
• διερεύνηση παραγοντικής δομής,
• αξιολόγηση εγκυρότητας κατασκευής.

Εφαρμογές

Το LIPT-45 χρησιμοποιείται σε:

Οργανωσιακή Ψυχολογία

Για τη μελέτη του εργασιακού κλίματος και την αναγνώριση προβληματικών μορφών αλληλεπίδρασης.

Διαχείριση Ανθρώπινου Δυναμικού

Για την αξιολόγηση εργασιακών συνθηκών και τον σχεδιασμό πολιτικών πρόληψης της παρενόχλησης.

Κλινική Ψυχολογία

Για τη διερεύνηση της σχέσης μεταξύ εργασιακού στρες, ψυχολογικής πίεσης και ψυχικής υγείας.

Ερευνητικές Μελέτες

Για τη μελέτη της συχνότητας, των αιτιών και των συνεπειών του mobbing σε διαφορετικά επαγγελματικά περιβάλλοντα.

Η χρήση του LIPT-45 μπορεί να συμβάλει στην αναγνώριση επιβαρυντικών εργασιακών συνθηκών και στην ανάπτυξη στρατηγικών για τη δημιουργία ασφαλέστερων και υποστηρικτικών χώρων εργασίας.

Βιβλιογραφία

Leymann, H. (1990). Mobbing and Psychological Terror at Workplaces. Violence and Victims, 5(2), 119–126.

Einarsen, S., Hoel, H., Zapf, D., & Cooper, C. L. (2011). Bullying and Harassment in the Workplace: Developments in Theory, Research, and Practice. CRC Press.

Zapf, D., & Einarsen, S. (2005). Mobbing at work: Escalated conflicts in organizations. In S. Fox & P. E. Spector (Eds.), Counterproductive Work Behavior: Investigations of Actors and Targets. American Psychological Association.

Notelaers, G., & Einarsen, S. (2013). The construction and validity of the Short-Negative Acts Questionnaire (S-NAQ). Work & Stress, 27(3), 235–252.