Κλίμακα Μέτρησης της Προσδοκίας Αυτοαποτελεσματικότητας [MPSE-60]

Σκοπός

Η Κλίμακα Μέτρησης της Προσδοκίας Αυτοαποτελεσματικότητας (MPSE-60) αποσκοπεί στην αξιολόγηση των πεποιθήσεων του ατόμου σχετικά με την ικανότητά του να οργανώνει και να εκτελεί αποτελεσματικά τις ενέργειες που απαιτούνται για την επίτευξη συγκεκριμένων στόχων ή για την αντιμετώπιση απαιτητικών καταστάσεων.

Η έννοια της αντιλαμβανόμενης αυτοαποτελεσματικότητας αναφέρεται στον βαθμό εμπιστοσύνης που έχει το άτομο στις προσωπικές του δυνατότητες να ανταποκριθεί με επιτυχία σε δυσκολίες, εμπόδια ή συγκεκριμένες συμπεριφορικές απαιτήσεις. Η κλίμακα επιτρέπει την αξιολόγηση της αυτοαποτελεσματικότητας τόσο σε γενικό επίπεδο όσο και σε επιμέρους τομείς συμπεριφοράς και υγείας.

Σύντομη Περιγραφή

Η MPSE-60 είναι ένα πολυδιάστατο ερωτηματολόγιο αυτοαναφοράς, το οποίο περιλαμβάνει επιμέρους κλίμακες που αξιολογούν διαφορετικές εκφάνσεις της αντιλαμβανόμενης αυτοαποτελεσματικότητας.

Γενικευμένη Προσδοκία Αυτοαποτελεσματικότητας

Η πρώτη επιμέρους κλίμακα αποτελείται από 10 ερωτήσεις και αξιολογεί τη γενικότερη πεποίθηση του ατόμου ότι μπορεί να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά απρόβλεπτες καταστάσεις, δυσκολίες και καθημερινά προβλήματα.

Οι απαντήσεις δίνονται σε τετραβάθμια κλίμακα, όπου:

1 = Δεν ισχύει
2 = Μάλλον δεν ισχύει
3 = Μάλλον ισχύει
4 = Ισχύει απόλυτα

Υψηλότερη βαθμολογία αντιστοιχεί σε υψηλότερη γενικευμένη προσδοκία αυτοαποτελεσματικότητας.

Αυτοαποτελεσματικότητα στις Υγιεινές Διατροφικές Συνήθειες

Η δεύτερη κλίμακα περιλαμβάνει 10 ερωτήσεις και εξετάζει την αντιλαμβανόμενη ικανότητα του ατόμου να υιοθετεί και να διατηρεί υγιεινές διατροφικές συμπεριφορές.

Οι απαντήσεις καταγράφονται σε επταβάθμια κλίμακα, από:

1 = Καθόλου σίγουρος
έως
7 = Εντελώς σίγουρος.

Η συγκεκριμένη διάσταση αποτυπώνει την εμπιστοσύνη του ατόμου ότι μπορεί να ακολουθήσει υγιεινή διατροφή ακόμη και όταν αντιμετωπίζει καταστάσεις που ενδέχεται να δυσκολεύουν τη διατήρησή της.

Αυτοαποτελεσματικότητα στη Σωματική Άσκηση

Η τρίτη κλίμακα αποτελείται από 12 ερωτήσεις και αξιολογεί την αντιλαμβανόμενη ικανότητα του ατόμου να πραγματοποιεί προγραμματισμένη σωματική άσκηση όταν βρίσκεται αντιμέτωπο με διαφορετικά εμπόδια ή δυσκολίες.

Οι απαντήσεις δίνονται σε επταβάθμια κλίμακα, από 1 = «καθόλου σίγουρος» έως 7 = «εντελώς σίγουρος».

Η βαθμολογία αντανακλά τον βαθμό εμπιστοσύνης του ατόμου στη δυνατότητά του να διατηρεί τη σωματική δραστηριότητα παρά τις αντίξοες συνθήκες.

Αυτοαποτελεσματικότητα στη Χρήση Προφυλακτικού

Η τέταρτη επιμέρους κλίμακα περιλαμβάνει 12 ερωτήσεις και εξετάζει την αντιλαμβανόμενη ικανότητα του ατόμου να χρησιμοποιεί προφυλακτικό ακόμη και όταν δέχεται την επίδραση ή την πίεση διαφορετικών παραγόντων.

Οι απαντήσεις καταγράφονται σε τετραβάθμια κλίμακα, από:

1 = Δεν ισχύει
έως
4 = Ισχύει απόλυτα.

Η συγκεκριμένη διάσταση επικεντρώνεται στην αυτοπεποίθηση του ατόμου ως προς την εφαρμογή μιας συγκεκριμένης συμπεριφοράς προστασίας της υγείας.

Αυτοαποτελεσματικότητα για Εξέταση Καρκίνου

Η πέμπτη κλίμακα αποτελείται από 10 ερωτήσεις και αξιολογεί κατά πόσο το άτομο θεωρεί ότι μπορεί να ξεπεράσει εμπόδια που ενδέχεται να δυσχεραίνουν τη συμμετοχή του σε εξετάσεις για καρκίνο.

Οι απαντήσεις δίνονται σε επταβάθμια κλίμακα, από 1 = «καθόλου σίγουρος» έως 7 = «εντελώς σίγουρος».

Η υψηλότερη βαθμολογία αντανακλά μεγαλύτερη εμπιστοσύνη στην ικανότητα αντιμετώπισης των εμποδίων που σχετίζονται με την πραγματοποίηση της εξέτασης.

Αυτοαποτελεσματικότητα στην Παροχή Συμπαράστασης

Η έκτη κλίμακα περιλαμβάνει 10 ερωτήσεις και εξετάζει την αντιλαμβανόμενη ικανότητα του ατόμου να προσφέρει υποστήριξη και συμπαράσταση σε άλλους όταν αντιμετωπίζουν δύσκολες καταστάσεις.

Οι απαντήσεις δίνονται σε τετραβάθμια κλίμακα, από 1 = «δεν ισχύει» έως 4 = «ισχύει απόλυτα».

Η συγκεκριμένη διάσταση αποτυπώνει την εμπιστοσύνη του ατόμου στη δυνατότητά του να ανταποκρίνεται υποστηρικτικά στις ανάγκες άλλων ανθρώπων.

Δείγμα

Η ελληνική μετάφραση του ερωτηματολογίου χορηγήθηκε σε 205 φοιτητές ηλικίας 18 έως 22 ετών, οι οποίοι προέρχονταν από σχολές ΑΕΙ και ΤΕΙ.

Η πληροφορία αυτή αφορά το δείγμα στο οποίο εφαρμόστηκε η ελληνική εκδοχή που περιγράφεται στην παρεχόμενη πηγή και πρέπει να λαμβάνεται υπόψη κατά την ερμηνεία και τη γενίκευση των σχετικών αποτελεσμάτων.

Τρόπος Βαθμολόγησης

Η βαθμολόγηση πραγματοποιείται με την άθροιση των βαθμών των ερωτήσεων που περιλαμβάνονται σε κάθε επιμέρους κλίμακα. Υψηλότερη συνολική βαθμολογία υποδηλώνει μεγαλύτερη αντιλαμβανόμενη αυτοαποτελεσματικότητα στον αντίστοιχο τομέα.

Σε ορισμένες υποκλίμακες υπάρχουν ερωτήσεις με αρνητική φορά, οι οποίες πρέπει να αντιστρέφονται πριν από τον υπολογισμό της συνολικής βαθμολογίας.

Στην κλίμακα των υγιεινών διατροφικών συνηθειών, αντιστρέφονται οι ερωτήσεις 3, 4, 5 και 6. Επειδή χρησιμοποιείται επταβάθμια κλίμακα, η αντιστροφή πραγματοποιείται ως εξής:

1 → 7
2 → 6
3 → 5
4 → 4
5 → 3
6 → 2
7 → 1

Στην κλίμακα της χρήσης προφυλακτικού, αντιστρέφονται οι ερωτήσεις 1, 4, 6 και 10.

Στην κλίμακα της παροχής συμπαράστασης, αντιστρέφονται οι ερωτήσεις 4, 6, 7, 8, 9 και 11.

Η ορθή αντιστροφή των συγκεκριμένων ερωτήσεων είναι απαραίτητη πριν από τον υπολογισμό της συνολικής βαθμολογίας, ώστε όλες οι τιμές να έχουν κοινή κατεύθυνση ερμηνείας.

Εφαρμογές

Η MPSE-60 μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε ερευνητικά και εφαρμοσμένα πλαίσια για τη διερεύνηση της σχέσης μεταξύ αυτοαποτελεσματικότητας και διαφορετικών συμπεριφορών που σχετίζονται με την υγεία και την καθημερινή λειτουργικότητα.

Η πολυδιάστατη δομή της επιτρέπει τη μελέτη τόσο της γενικευμένης αυτοαποτελεσματικότητας όσο και της αυτοαποτελεσματικότητας σε συγκεκριμένους τομείς, όπως η διατροφή, η άσκηση, η πρόληψη, η χρήση προφυλακτικού και η κοινωνική υποστήριξη.

Μπορεί επίσης να αξιοποιηθεί για τη διερεύνηση διαφορών μεταξύ ομάδων ή για την εξέταση της σχέσης της αντιλαμβανόμενης αυτοαποτελεσματικότητας με άλλες ψυχολογικές και συμπεριφορικές μεταβλητές.

Κύριες Βιβλιογραφικές Πηγές

Παυλάτου, Ε. (1999). Ο βαθμός επίδρασης της προσδοκίας αυτοαποτελεσματικότητας στο επίπεδο γενικής υγείας. Πτυχιακή εργασία, Πανεπιστήμιο Αθηνών.

Schwarzer, R. (1993). Measurement of perceived self-efficacy: Psychometric scales for cross-cultural research. Forschung an der Freien Universität Berlin.