Στάθμιση του NEO-PI-3 στον γενικό ελληνικό πληθυσμό [NEO-PI-3-240]

Περιγραφή

Το NEO Personality Inventory-3 (NEO-PI-3) αποτελεί ένα ολοκληρωμένο ψυχομετρικό εργαλείο αξιολόγησης της προσωπικότητας, το οποίο βασίζεται στο Μοντέλο των Πέντε Παραγόντων της Προσωπικότητας (Five-Factor Model – FFM). Αποτελεί νεότερη εξέλιξη του NEO Personality Inventory και του NEO PI-R και σχεδιάστηκε ώστε να παρέχει λεπτομερή αποτύπωση τόσο των βασικών διαστάσεων όσο και των επιμέρους χαρακτηριστικών της προσωπικότητας.

Το NEO-PI-3 περιλαμβάνει 240 ερωτήματα και αξιολογεί τους πέντε βασικούς παράγοντες της προσωπικότητας: Νευρωτισμό (Neuroticism), Εξωστρέφεια (Extraversion), Δεκτικότητα στην Εμπειρία (Openness to Experience), Προσήνεια/Συνεργατικότητα (Agreeableness) και Ευσυνειδησία (Conscientiousness). Κάθε βασικός παράγοντας αναλύεται περαιτέρω σε έξι ειδικότερες όψεις (facets), με αποτέλεσμα να αξιολογούνται συνολικά 30 επιμέρους χαρακτηριστικά προσωπικότητας.

Στόχος

Βασικός στόχος του NEO-PI-3 είναι η πολυδιάστατη και συστηματική αξιολόγηση σταθερών χαρακτηριστικών της προσωπικότητας. Το εργαλείο επιτρέπει τη δημιουργία ενός αναλυτικού προφίλ προσωπικότητας, παρέχοντας πληροφορίες τόσο για τους πέντε ευρείς παράγοντες όσο και για τις επιμέρους διαστάσεις που τους συγκροτούν.

Η αξιολόγηση μπορεί να αξιοποιηθεί σε ερευνητικά και κλινικά πλαίσια, καθώς και σε εφαρμογές όπου απαιτείται πληρέστερη κατανόηση των ατομικών διαφορών στην προσωπικότητα. Η ελληνική μελέτη στάθμισης είχε ως βασικό στόχο την επικύρωση της ελληνικής μετάφρασης του NEO-PI-3 στον γενικό ελληνικό πληθυσμό.

Οι Πέντε Βασικές Διαστάσεις

Ο Νευρωτισμός (Neuroticism) αφορά την τάση για συχνότερη ή εντονότερη βίωση αρνητικών συναισθημάτων, όπως άγχος, ανησυχία και συναισθηματική αστάθεια.

Η Εξωστρέφεια (Extraversion) σχετίζεται με την κοινωνικότητα, τη δραστηριότητα, τη θετική συναισθηματικότητα και την τάση αναζήτησης κοινωνικής αλληλεπίδρασης.

Η Δεκτικότητα στην Εμπειρία (Openness to Experience) αφορά το ενδιαφέρον για νέες ιδέες και εμπειρίες, τη φαντασία, την περιέργεια και την πνευματική ή αισθητική ευαισθησία.

Η Προσήνεια/Συνεργατικότητα (Agreeableness) αποτυπώνει χαρακτηριστικά που σχετίζονται με την εμπιστοσύνη, τη συνεργασία, την ενσυναίσθηση και τον προσανατολισμό προς θετικές διαπροσωπικές σχέσεις.

Η Ευσυνειδησία (Conscientiousness) αφορά την οργανωτικότητα, την αυτοπειθαρχία, την υπευθυνότητα, την επιμονή και τον προσανατολισμό προς την επίτευξη στόχων. Οι πέντε αυτοί παράγοντες αποτελούν τον βασικό θεωρητικό πυρήνα του NEO-PI-3.

Δομή και Χορήγηση

Το NEO-PI-3 αποτελείται από 240 δηλώσεις, οι οποίες απαντώνται μέσω πενταβάθμιας κλίμακας τύπου Likert που εκτείνεται από το «διαφωνώ απόλυτα» έως το «συμφωνώ απόλυτα». Η πλήρης χορήγηση απαιτεί συνήθως περίπου 30–40 λεπτά.

Το εργαλείο έχει σχεδιαστεί για χρήση σε εφήβους και ενήλικες ηλικίας 12 ετών και άνω, γεγονός που διευρύνει το ηλικιακό εύρος εφαρμογής του σε σχέση με παλαιότερες μορφές του NEO.

Ελληνική Στάθμιση

Η μελέτη “Standardization of the NEO-PI-3 in the Greek general population” των Fountoulakis και συνεργατών δημοσιεύθηκε το 2014 στο Annals of General Psychiatry και είχε ως αντικείμενο την αξιολόγηση της ελληνικής μετάφρασης και προσαρμογής του NEO-PI-3 στον γενικό ελληνικό πληθυσμό.

Τα αποτελέσματα της μελέτης υποστήριξαν την αξιοπιστία της ελληνικής μετάφρασης και προσαρμογής. Οι περισσότερες επιμέρους όψεις παρουσίασαν συντελεστές εσωτερικής συνέπειας Cronbach’s alpha μεγαλύτερους από 0,60, ενώ οι αναλύσεις της παραγοντικής δομής παρείχαν υποστήριξη, αν και όχι απόλυτη, στη θεωρητικά αναμενόμενη πενταπαραγοντική δομή του εργαλείου.

Επιπλέον, η παραγοντική λύση της ελληνικής έκδοσης εμφάνισε εύλογη αντιστοιχία με την παραγοντική δομή του αμερικανικού κανονιστικού δείγματος. Συνολικά, οι συγγραφείς κατέληξαν ότι η ελληνική έκδοση παρουσιάζει ψυχομετρικά χαρακτηριστικά συγκρίσιμα με εκείνα της αρχικής έκδοσης και άλλων εθνικών προσαρμογών και μπορεί να χρησιμοποιηθεί τόσο σε ερευνητικά όσο και σε κλινικά πλαίσια.

Βαθμολόγηση και Ερμηνεία

Η βαθμολόγηση του NEO-PI-3 πραγματοποιείται τόσο σε επίπεδο των πέντε βασικών παραγόντων όσο και των 30 επιμέρους όψεων. Οι ακατέργαστες βαθμολογίες μπορούν να μετατρέπονται σε τυποποιημένες τιμές με βάση κατάλληλα κανονιστικά δεδομένα, επιτρέποντας τη σύγκριση του ατομικού προφίλ με αντίστοιχες ομάδες αναφοράς.

Η ερμηνεία δεν περιορίζεται σε μία συνολική βαθμολογία, αλλά βασίζεται στο πρότυπο που σχηματίζεται από τους διαφορετικούς παράγοντες και τις επιμέρους όψεις τους. Για τον λόγο αυτό, το NEO-PI-3 παρέχει ιδιαίτερα λεπτομερή εικόνα της προσωπικότητας σε σύγκριση με συντομότερα εργαλεία αξιολόγησης των Big Five.

Εφαρμογές

Το NEO-PI-3 μπορεί να χρησιμοποιηθεί στην έρευνα προσωπικότητας, στην κλινική ψυχολογία, στη συμβουλευτική και σε άλλες εφαρμογές ψυχολογικής αξιολόγησης. Η λεπτομερής διερεύνηση των πέντε παραγόντων και των 30 επιμέρους όψεων επιτρέπει τη διερεύνηση των σχέσεων της προσωπικότητας με συμπεριφορές, ψυχολογικές μεταβλητές, κοινωνική λειτουργικότητα και άλλες εκβάσεις.

Η ύπαρξη ελληνικής στάθμισης ενισχύει τη δυνατότητα αξιοποίησής του σε ελληνόφωνους πληθυσμούς, καθώς παρέχει ψυχομετρικά δεδομένα ειδικά για το πολιτισμικό και γλωσσικό πλαίσιο της Ελλάδας.

Συμπεράσματα

Το NEO Personality Inventory-3 (NEO-PI-3-240) αποτελεί ένα από τα πλέον αναλυτικά εργαλεία αξιολόγησης της προσωπικότητας στο πλαίσιο του Μοντέλου των Πέντε Παραγόντων. Η δομή των 240 ερωτημάτων και η αξιολόγηση 30 επιμέρους όψεων παρέχουν ένα εκτενές και διαφοροποιημένο προφίλ της προσωπικότητας.

Η ελληνική στάθμιση των Fountoulakis και συνεργατών υποστηρίζει την αξιοπιστία και την εφαρμοσιμότητα της ελληνικής έκδοσης και παρέχει σημαντική επιστημονική τεκμηρίωση για τη χρήση του NEO-PI-3 στον ελληνικό πληθυσμό.

Βιβλιογραφία

Fountoulakis, K. N., et al. (2014). Standardization of the NEO-PI-3 in the Greek general population. Annals of General Psychiatry, 13, 36.

McCrae, R. R., & Costa, P. T. Jr. (2010). NEO Inventories: Professional Manual. Psychological Assessment Resources.

Costa, P. T. Jr., & McCrae, R. R. (1992). NEO PI-R Professional Manual. Psychological Assessment Resources.